Bie kūū gaa terebo
Te Dagaaba laŋkpeɛbo poɔ, ka pɔgesaraa wa kuli o serɛ ka ba dɔge ba bi danweɛ, A pɔgesaraa makoma maŋ baŋ wuli ko la o mamine ka ba gaa te nyɛ a pɔgedɔgre. A o mamine gbɛre poɔ la ka ba maŋ kaa iri neɛ kaŋa ka o na maale sɛgre o meŋɛ a kyaare ne a yeltuuri bee boma na o naŋ na de te nyɛ a ba pɔgeyaa. A neɛ na maŋ tɔ la kãã, a doge kale a eŋ sɛremaane a pãã de a bileɛ kūū eŋ poɔ. O maŋ bɔ la bebiri kaŋa a pãã de a boma na gaa ba pɔgeyaa serɛ yiri te nyɛ o ne a bie zaa. Ka onaŋ wa ta, ba maŋ tu la lesiri ka a ta. Ba maŋ daŋ de la a bie a gaale a kūū/bepeɛ gbɛre bota ka onaŋ e dɔɔlee kyɛ ka pɔgelee wa la gbɛre bonaare. A zeɛre boma na aseŋ; kãã, kpale ne seremaane maŋ wuli ka a pɔgedɔgra de doge zeɛre ko a bie. A dɔɔ yideme maŋ de o la saanoo.
Bie Kūū Terebo Tɛgɛ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A tɛgɛ la ka a dɔɔ ne o yideme baŋ ka a ba pɔge meŋ taa la noba ka ba naŋ voorɔ ka bie tɔɔ bie eŋɛ. Ba maŋ e la ŋaa a wuli ka a pɔge ba e gbangbaa/yieme ka ba na dɔgrɔ o lɛ ba naŋ boɔra/ɔ. Ka bannaŋ ba e a ŋaa, a dɔɔ maŋ toorɔ la a pɔge zomparefiime na ba seŋ ne. A yi a lɛ puoriŋ, a dɔɔ maŋ ko la o deɛma/ɛ doŋɔ ne kyi gɛrɛ laare pie ne dɔglɔ kyɛ meŋ pãã taa o eŋ soriŋ.