Vare le yelbulo

Osei Tutu Senior High School

Yizie Wikipiideɛ
Osei Tutu Siinia Haai Sakuuri
educational institution, single-sex school, haai sakuuri, boarding school, public school
Piiluu1940 Maale eŋ
ContinentAfrica Maale eŋ
PaaloŋGhana Maale eŋ
Located in the administrative territorial entityAtwima Nwabiagya Munisipal Desekyere, Ashanti Irigyiŋ Maale eŋ
Coordinate location6°44′15″N 1°43′23″W Maale eŋ
Headquarters locationAkropong Maale eŋ
OperatorGhana Education Service Maale eŋ
Map

Osei Tutu Senior High School e la bidɔba yoŋ sɛkɔndere sakuuri naŋ be Akropong a Ashanti irigyin poɔ Ghana. O yuori poɔ la a siinia haai sakue yoe naŋ porɔ poɔ a Ashanti irigyin eŋɛ.[1][2][3]

1940 yuoni poɔ la ka ba da mɛ ana sakuuri ŋa ka o e nabiiloŋ sakuuri a Ashanti Irigyin poɔ, Osei Tutu piilee la a bidɔba te kpeɛrɛ kyɛ kanna sakuuri te leɛ zannoo kolaagyi sɛre o wa te leɛre eŋ sɛkɔndere zanne zie a yuomo 1979s piiluu poɔ.[4] O eɛ sakuuri ŋa be "Cateɡory B" poɔŋ a Gaana Sakue suɡuri puobu eŋan.

O mɛɛ la 1940 poɔ a e Nabiiloŋ Zanne Zie a Ashanti Irigyin poɔ, Osei Tutu Siinia Haai Sakuuri (naŋ pore a wederɛ ko a Ashanti Kingdom Otumfuo Osei Tutu I yuori), sãã la ŋa bondãã yipɔge bommannaa ane a "Asanteman" sããkoŋ lesiri.[5]

A Methodist Church of Ghana la da mɛ a sakuuri ka o piili a e bidɔba sɛkɔndere kpeɛrɛ kyɛ zanna sakuuri baŋgolo eŋɛ a Freeman College eŋɛ, a Wesley College Kumasi poɔ sããweɛloŋ.

A sakuuri piilee la ne o karemazuzeɛ fɔrɔ, Rev. Arthur W. Banks (M.A B.Sc). Messrs A. C. Denteh ane Eric Awua zaa ba la da soŋ na o, ne sakuuri biiri pie ne bata yuoŋ. A sakuuri biiri bama la: "Dr. Charles Graham", dayeni-kaŋa wulwullo siinia KNUST eŋɛ N ba. "Isaac Oguame Tenney" (B.Sc, B.Com), "solicitor" koroo ane hakele teɛrɛ ko a Bank of Ghana N ba. Peter Kofi (B.A, B.Com), ane Black Stars sensoga bɔlŋmeɛrɛ biyuori ane kookyi James Adjei.

Ba da sɛre la a sakuuri gaa ne o zie o naŋ be pampana Asante-Akropong eŋɛ 1948 poɔ N ba. J.G Quansa wederoŋ eŋɛ neɛ naŋ da e Manengya ko Avenida Hotel Accra poɔ ana wagere na. Sakuuri biiri sombo ana wagere na da e la 120 bidɔba ane karemamine 5. Ane a lɛ zaa a sakuuri da pɔgeɛɛ la Nyɔgevenne 1954 eŋɛ bonso bikaareba da koŋ tõɔ yɔɔ sakuuri "fee" ba naŋ duori.

24 Nyɔgevenne 1955 eŋɛ, a sakuuri da la leɛ yuo la a e yuomo ayi Sɛtefekete 'B' Zannoo Kolaagyi ne naŋ leɛ puori A.K Folson ka o e o karemamine yeli ka a baare. A o ŋaa piiluu da piili ne la sakuubiiri 60 ane karemamine 5.

N ba. Folson da sigee la kyɛ ko Rev. C.K Yamoah, B.D (London), dayeni-kaŋa yidaandɔɔ ko a Methodist Church 20 Sentɔmbare 1961 eŋɛ. Ana wagere na, a sakuubiiri sombo da are la 160 eŋɛ ne karemamine 7.

A kolaagyi leɛrɛɛ la a puori yi a yuomo ayi Sɛtefekete 'B' gaa yuomo anaare Sɛtefekete 'A' 1965 poɔ. 22 Sentɔmbare 1966 eŋɛ, N ba. J.O.T Ansah B.A (Hons) D.A, E.d da leɛre la Rev. Yamoah a e karemamine zaa yeli ka a baare.

A 1972-1973 zannoo yuoni poɔ, saŋa na zannoo kolaagyiri yaga zie a paaloŋ poɔ naŋ da wa leɛ sɛkɔndere sakue, Osei Tutu Training College da poɔ la ka a da fere ka o leɛ sakue ayi te ta saŋa na a Zannoo Kolaagyi biiri naŋ da wa te yi.

N ba. J.O.T Ansah la da de weɛ ne a sakuuri leɛre yi zannoo kolaagyi gaa ne a sɛkɔndere sakuuri ka N ba. Amo Polley da tu o puori, neɛ naŋ da e a sakuuri karemamine zaa yeli ka baare.[6]

A sakuu karimaju jiehi mine la bama aŋ be muni ŋa:

  • Nba Samuel K. Mensah (October 1998 - February 1990)
  • Nba Albert B. Rockson (February 1990 - February 1991)
  • Nba Rev. Georɡe K. Abeyie Sarponɡ (February 1991 - October 1996)
  • Nba Ofori Yentumi (October 1996 - February 2004)
  • Nba Samuel Peprah Yeboah (February 2004 - October 2011)
  • Nba Samuel K. Fordjour (October 2011 - January 2016)
  • Nba Rev. Kenneth Otenɡ Dapaah (January 2016 - Auɡust 2018)
  • Nba Asare Yeboah (Auɡust 2018 -) [7]

A sakuuri ŋmeɛrɛ la kyakya saŋa zaa a National Science ane Maths Quiz eŋɛ yuomo naŋ tɔle.[8][9]

O meŋ la maale ŋmeɛrɛ la kyakya nɔkpeɛne poɔ a di a Ashanti Irigyinal zonal nɔkpeɛne ko a 2020 Sommeŋɛ nɔkpeɛne.

2025 yuoni poɔŋ, "Osei Tutu Senior Hiɡh School" da la nuba aŋ da di a "ACE Spoken Word Competition" baŋ da kubo libie aŋ te ta GHC7,000.

A kyɛkyɛ baahaa da eɛ KNUST jie ŋa baŋ boɔna ka "Great Hall Auditorium" Kumasi poɔ la be la a nansaare kyeo "May" o bɛri lijɛri neŋ ata (23) a 2025 yuoni poɔŋ. [10]

A sakuu jɛŋjie da la 5th a "Ashanti Reɡion" dɛme yuoni 2025 yieme kyɛkyɛ ŋa baŋ da e ne nansaare kyeo teŋ boɔna ka "July". Ba maŋ eɛ a kyɛkyɛ ŋa ka ba laŋ a sakuuhi ne jaa aŋ be a na paaluu ne ka ba yieŋ, beŋ la ka Osei Tutu Senior Hiɡh Sakuu yieme suɡu ŋa teŋ boɔna ka "Abremponɡ Live Band" da nyɛ 5th. Be la ne baŋ da yieŋ ne da vɛŋ yɛŋ ka a kiri ŋmaareba eehi da maa baŋ da kubo ana 5th ne.[11]

A Sakuuribikori Mine Naŋ Waa Nentegra

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A sakuuri kanne la bikorɔ yaga naŋ e nentegeɛ, ba mine la:[12][4]

  • Justice Kweku Etrew Amua-Sekyi (Supreme Court Judge ane Chairman of the National Reconciliation Committee of Ghana)[12]
  • John Kufuor[13] Ghana Yidaandɔɔ koroo
  • Dr Kwame Addo-Kufuor, 'Defence' Minisa koroo/MP koroo
  • N ba. Samuel Sarpong Ashanti Irigyinal Minisa koroo
  • Mr Isaac Oguame Tenney (B.Sc, B.Com), 'solicitor' koroo ane hakele teɛrɛ ko a Bank of Ghana,
  • Black Stars sensoga bɔlŋmeɛrɛ an kookyi, James Adjei.[4]
  • Former Inspector General of the Ghana Police Service, Nana Owusu-Nsiah[12][4]
  • Kelvyn Boy, Afrobeat yielyiele ane yielsɛgera

Best School Management Solution at Scientific Webs

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. "NSMQ2019: Osei Tutu SHS Makes Asantehene Proud". Modern Ghana (in English). Retrieved 2021-01-13.
  2. "Osei Tutu SHS upgrades science teaching". Modern Ghana (in English). Retrieved 2021-01-13.
  3. "Osei Tutu SHS old students donate PPE to Alma Mater". The Chronicle Online (in American English). 2020-06-29. Retrieved 2021-01-13.
  4. 1 2 3 4 "ASANTEHENE INUGURATES OSEI TUTU SCHOOL ALUMNI CLUB IN LONDON". Modern Ghana (in British English). Retrieved 2018-04-26.
  5. "Osei Tutu SHS marks Diamond Jubilee". Graphic Online (in British English). 15 December 2015. Retrieved 2021-01-13.
  6. www.otshs.edu.gh https://www.otshs.edu.gh/aboutot#:~:text=HISTORY%20OF%20OTSHS,Freeman%20College,%20Kumasi,%20Ghana. Retrieved 2024-05-27. {{cite web}}: Missing or empty |title= (help)
  7. "Osei Tutu Senior High, Akropong History | SchoolsInGh.com" https://schoolsingh.com/senior-high-schools/osei-tutu-senior-high-akropong/history
  8. "Osei Tutu SHS grabs second NSMQ Regional slot". NSMQ (in American English). 2020-09-17. Archived from the original on 2021-05-17. Retrieved 2021-01-13.
  9. "Osei Tutu SHS makes Asantehene proud in NSMQ qualifiers". MyJoyOnline (in American English). 15 March 2019. Retrieved 2021-01-13.
  10. 2025 ACE Spoken Word Competition
  11. "Osei Tutu SHS Secures 5th Place at Ashanti SHS Music Fiesta 2025 - OTSHS NEWS" https://otshs.edu.gh/news/osei-tutu-shs-secures-5th-place-at-ashanti-shs-music-fiesta-2025
  12. 1 2 3 Baidoo, Felix A. "Osei Tutu SHS marks Diamond Jubilee". Graphic Online (in British English). Retrieved 2018-04-26.
  13. "John Kufuor - President of Ghana". worldpresidentsdb. Retrieved 2018-04-26.