Laa Meɛraa

Lana Meɛraa e la laa ba naŋ maŋ de yage meɛ ne a de sɛ[1]. Ana da la sããkommine laare ba naŋ da tona ne toma te ta saŋa na nansaalaa bommaale naŋ wa te wa. Laameɛraa da la ka ba maŋ de dire ne boma a saŋa na, dasaŋa kõɔ la ka maŋ de nɔŋ ne a yageraa tɛne kyɛ pampana ba maŋ de la boma meele ne a yageraa a maale na ka o e ŋa nansaala bommaalaa na. A laameɛre ama tɔnɔ parɛɛ mine la porcelain, bone china, ane stoneware, ama zaa ka ba maŋ sɛ ka banaŋ wa mɛ baare, vuu naŋ e vuu poɔ la ka ba de eŋ a leɛre o ka o te bɛ o zaa bee a moɔ o zaa a yi lɛ banaŋ boɔrɔ ka o waa. Noba bamine a bommɛere ama ka baŋ de a biŋe ba dire poɔ, ka mine maale ne ba kultaa zie, a yaga zie baŋ mɛ a la bare tenne poore, gbɛɛ yaga neŋ sonne ane nemboorɔ mine naŋ yelkaŋa bare kyɛ kpi, banaŋ taaba la ka ba meŋ maŋ mɛ.
Yageraa bommeɛre mine la yie, European deme paaloŋ kpoŋ zie zaa poɔ, a ba dire e bolɔkere e la yageraa bomeɛre. A yi a Egypt, Persia naŋ peɛle a East; Greek, Roman ane Mediterranean, ane Chinese lambobo mine; paaloŋ zaa poɔ, a saŋa na dakogi zene ane tabɔlɔ yageraa ŋa la ka ba da maŋ de mɛ a zaa a 1962[2] yuomo poɔ zaa. Ba da maŋ mɛ la ama zaa lantaa a gba vũũ pɔge ka a te bɛ a zaa. A yuomo 29,000-25,000[3][4] saŋa na, yageraa bommeɛre yoŋ da bebe a saŋa na. Yuomo 5,000 naŋ pare poɔ kyɛ waana a ŋaa la ka a piili bɔrɔ fẽẽ fẽẽ lɛ a wa tɔ zenɛ. East Asia, porcelain yoŋ la ka da maala 18th century AD yuomo poɔ, da saŋa na a daaroŋ da e tuo bonso a da e la bonserɛ nimizeɛ zaa.

Ka banaŋ wa sɛ o baare, a yageraa maŋ ko a ba la maana azuiŋ ka kõɔ wa be o poɔ gba kyɛ o ba maŋ kyiri.[5] A saŋa na fo gba na baŋ de la soɔ a koɔre ne o gba kyɛ ka o ba puo. A European kpaaroŋ noba yeli ka a yageraa ama maŋ e la a toɔraa, a e la boma ba naŋ maŋ baŋ de pulli ne kupeɛle maale ne bone ka o nyɛre soŋ.[5]
A waaloŋ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Yageraa naŋ ba kpɛ vũũ la ka ba maŋ toɔ goɔ o aŋa wɔrɔba[6], a maŋ eɛ baaloŋ ka ba maŋ baŋ goɔ ka o e ŋa RAM press, roller-head bee ka o e ŋa potter's wheel o kpeɛŋaa maŋ gaŋ la kɔbɔ kyeene[7][8]

A voɛ na naŋ maŋ be la so ka ba maŋ de a bommeɛre a eŋ a vũũ poɔ, ka a koɔ naŋ be a yageraa poɔ a toɔ nyoore a toɔ tage feere a vɔbilii na zaa pɔge.[9] Yageraa ba e kpeɛŋaa te seŋ bone china, porcelain bee stoneware, ama ba maŋ maale a la ka e kpeɛne aneazaa ka a meŋ maŋ baŋ ŋmɛre la.[7]
A bommeɛre mine meŋ maŋ eɛ sɔgelɔ a yi lɛ ba naŋ sɛ o ka o be seŋ, gbɛɛ yaga a mine maŋ waa ŋa a lumbiri, ka a mine meŋ e zeɛ. Noba yaga zie la-meɛre ama a sɛle ne tepuuru a eŋ dogebilii poɔ, mine meŋ maŋ de la maale ne tiles ane daŋaa.
Kuribu bee maaloo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Atikile meŋa: Yageraa maaloo
Bommaale.
A boma anaŋ na maŋ lantaa ka e a yageraa seŋ ka te a nimizeɛ. A e boma a maaloo poɔ ba maŋ de la “dug” a puli neŋ. Boma naŋ lantaa maale a yageraa la 25% kaolin, 25% ball clay, 35% quartz and 15% feldspar.[10]
Seɛbo
Yageraa na baŋ maale bone a saŋa banaŋ maŋ de eŋ vũũ naŋ dire a seŋ 600 °C (1,112 °F) yageraa bommeɛre yaga zie na di kɔɔ la ka a vũũ wa do zuo 1,000 °C (1,830 °F). Dakoreŋ mɛmeɛrebɛ da maŋ sɛ la ba bommeɛre vũũ da maŋ do seŋ la 800 °C (1,470 °F) ka fooŋ na kaa a pampana meɛbo ane a dasŋa na meɛbo a vũũ duobu ba maŋ seŋ taa anaŋ so ka a pampana mɛmeɛrebɛ maŋ ŋmeɛre gbɛɛ a ba boma meɛbo poɔ.

Yageraa meɛbo damanne
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Meŋ kaa nyɛ
Yageraa bomeɛre mine la
· Terracotta
· Redware
· Victorian majolica
· Lusterware,
· Raku
· Ironstone china, ona la e a ba tɔrebogi ane stoneware
· Yellowware
· Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ https://web.archive.org/web/20180430234322/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/99446
- ↑ ASTM C242 – 15. Standard Terminology Of Ceramic Whitewares And Related Products
- ↑ http://www.getty.edu/vow/AATFullDisplay?find=earthenware&logic=AND¬e=&english=N&prev_page=1&subjectid=300140803.
- ↑ Dora Billington, The Technique of Pottery, London: B.T.Batsford, 1962
- 1 2 https://books.google.com/books?id=TSsR-orZAl4C
- ↑ An industry term for ceramics including tableware and sanitary ware
- 1 2 Whitewares: Testing and Quality Control. W.Ryan and C.Radford. Institute of Ceramics & Pergamon. 1987.
- ↑ Pottery Science: Materials, Process And Products. Allen Dinsdale. Ellis Horwood. 1986.
- ↑ J. R. Taylor; A. C. Bull (1986). Ceramics Glaze Technology. Institute of Ceramics & Pergamon Press.
- ↑ Dictionary of Ceramics, 3rd edition. A. E. Dodd & D. Murfin. Maney Publishing. 1994.