Kambali
Kambali
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Kambali e la yiri naŋ be a Wa naa paaloŋ poɔ a ɔpa wɛɛse iregyen poɔ. Lɛ neɛ naŋ na baŋ bɔ a yiri e la mɔlɔ lɛ. Ka neɛ ta a Wa lɔɔre stiisɛ poɔ, a leɛ yi sɔkuoraa kpoŋ ŋa (J.J Rawlings street ) naŋ be a trɔfike sori poɔ. Ka fooŋ wa yi a sɔkpoŋ ŋa poɔ a leɛ tori mannoɔre seŋ, Kambali sori la a lɛ. A yi trɔfike kyɛ sigire a Kambali e la miti ayi (2) ne lɔɔre bee popo kyɛ e miti pie ne ayi (2) ne gbɛɛ.
A Kambali paaloŋ e la zi-nimiri kaŋa na be a Wa naa paaloŋ, noba naŋ be Kambali na ta la noba kɔɔre lezare ne dɔgela (2000). A yiri taa la ŋmenpuori parɛɛ, kristabiiruŋ, Yɛrre, ne sããkonoŋ ŋmenpuori tuuruŋ. Yɛrre namba ta la 70%, kristaaloŋ 25%, ka Saakonnoŋ meŋ paa waa 5%. Bal yaga la zeŋ a kambali poɔ, aseŋ Ewaala, Esuolo, Emoɔlɔ, Goŋgyare ane a taa.
Zi-Nimie Kambali Poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A ziiri ama la be a Kambali poɔ ka fo na baŋ ta ka a seŋ ka fo baŋ a zie. A na la ka ŋmaa biŋ a piliŋ kyɛ;
- A Kambali so-koɔre zo gelaa (saana kɔna). ka fooŋ yi torafeke waana, be la ka fo maŋ daŋ ta kyɛ kpeɛrɛ a yiri meŋa poɔ.
- Kambali daa ne Laafeeloŋ toma zie. A ziiri ayi ŋa la peɛle taa a te paale donne ko zie meŋ naŋ bebe.
- Yɛrre ŋmenpuori die meŋ are la a sokoɔraa noɔre nugɔɔ ka fooŋ wa ta a saana kɔna tori waa na a wo mitere 50 (50m).
- Teeŋ koɔre zi-paalaa kaŋa meŋ be fo nudoloŋ a saana kɔna seɛŋ lɛ.
- Baŋgyeraa deri ayi la be a Kambali poɔ. Sommeŋa baŋgyeraa la kaŋa ka Gɔmenɛnte meŋ so kaŋa.
Yel-ŋmaa enne
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A yel-ŋmaa enne n naŋ boɔrɔ ka n yeli kyaare la yeli mine noba naŋ maŋ yeli kyaare Kambali ka a ba waa yelmeŋɛ te baare. Teɛre tulimo la ka ba taa kyaare ne a Kambali. A yɛlɛ naŋ ba ŋmaa biŋ kyɛ noba noɔre yeli yeli, n koŋ toɔŋ manne a zaa. A na n naŋ woŋ la ka n na manne kyɛ. Amine la a puliŋ kyɛ;
Noba yaga de la ba hakela ka a Wa poɔ bifaare kpoŋ zaa yi la Kambali. A ba teɛroŋ ŋa ba waa yelmeŋɛ, ananso la, saŋa kaŋa ba maŋ baŋ nyɔge la neɛ tonfaare eŋɛ ziiri mine kyɛ ka ŋmaa ziiri yeli ka a Kambali poɔ ka o yi. Ka anaŋ wa e a lɛ, ba ba maŋ peɛre soba soŋ na baŋ yi zie kyɛ de a lɛ o naŋ yeli zuiŋ.