Vare le yelbulo

John Frank Abu

Yizie Wikipiideɛ
John Frank Abu
nensaala
Dɔɔ bee pɔge bee dɔgebodɔɔ Maale eŋ
Dɔgebo paaloŋGhana Maale eŋ
Yo-ennaa bee yoporaaJohn Maale eŋ
Dɔgebo zieAmenfi Central Gbandige Maale eŋ
Kɔkɔyelii, sɛge ne bee goligoluuBɔrefɔ Maale eŋ
Tonnoɔreminister, Pɔleteesa Maale eŋ
Voaraabegemaale die ata mɛmba ko a Ghana republic anaare, Begemaale die ayi mɛmba a Ghana republic anaare eŋɛ, Fɔrɔ (1st) begemaale die mɛmba a Ghana republic anaare eŋɛ Maale eŋ
Zanne laUniversity of Guelph, University of Ghana Maale eŋ
Politikal paati mɛmbaKataweɛ paati Maale eŋ
Ŋmene bee sagediibuEastern Orthodoxy Maale eŋ

John Frank Abu e la Ghana pɔleteesa ane a fɔrɔ, ayi ane ata begemaale die mɛmba a Ghana republic anaare eŋɛ, naŋ areko a Amenfi Central Gbandige a Western Irigyiŋ poɔ, Ghana.[1] O e la Minisa koroo ko Mining and Energy ane Minisa ko Trade and Industries. O meŋ da la e la a Western irigyinal Minisa a erstwhile Kataweɛ Paati (NDC) gɔmenante poɔ.[2][3]

Nyɔvore Piiluu ane Ganzanne

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Ba da dɔge la Abu a Amenfi Central naŋ be Western Irigyiŋ poɔ, Ghana. O gaa la a University of Guelph, Canada zie o naŋ nyɛ o Doctor of Philosophy, PhD. O zanne la Dagerekɔlkya a University of Ghana poɔ zie o naŋ nyɛ o Masa of Science ane Bakyila of Science degerees.[1]

1997 poɔ, Jerry John Rawlings da kaa-iri o la ka o e Mines Minisa ane Faŋa. 2007 poɔ, ba da ɛlɛte o la ka o e a NDC's irigyinal dakogi zusoba ko a Western irigyiŋ. O da daa la o kyakya ŋmɛ tɔ Mr Seidu Adamu ne 68 te tɔ 60 nuuri lɔɔ.[2][4]

Ba da ɛlɛte la Abu fɔrɔ eŋ begemaale die poɔ ka o e a fɔrɔ begemaale die mɛmba a Ghana republic anaare eŋɛ, a 1992 Ghana begemaale die nuneɛ eŋɛ, a kataweɛ paati yuori eŋɛ. O da be la begemaale die poɔ o buyi soba eŋɛ, a Disembare 1996 Ghana gyɛmaa zaa nuneɛ wagere. O da nyɛ la 18,644 nuuri naŋ manne ne 67.7% yi a 27,551 nuuri zaa lantaa neɛ soŋ gaŋ o kyakya ŋmɛ tɔ Emmanuel O.K Duah meŋ naŋ nyɛ 8,136 nuuri naŋ manne ne 25.9% ane Kofi Osei naŋ nyɛ 624 nuuri naŋ manne ne 2.3% , Lawrence K.Afari naŋ nyɛ 147 nuuri naŋ manne ne ane Kwame Adjei-Amoahene meŋ naŋ nyɛ 0 nuuri.[5][6]

2000 Nuneɛ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Ba da ɛlɛte la Abu ka o e begemaale die mɛmba ko a Amenfi Central gbandige naŋ be a Western irigyiŋ poɔ, Ghana a 2000 Ghana gyɛmaa zaa nuneɛ poɔ. A lɛ na ka o areko a gbandige a begemaale die ata soba poɔ, a Ghana republic anaare soba eŋɛ.[7] Ba da ɛlɛte o la ne 13,319 nuuri yi a 24,514 nuuri zaa lantaa neɛ soŋ.[7] A ŋaaŋ da manne ne la 54.30% yi a nuuri zaa lantaa neɛ soŋ. Ba da ɛlɛte o la kyɛ bare Padmore Kofi Arthur naŋ e a wɔɔ paati bie, Osei Kofi naŋ e a Peoples National Convention Party bie ane George K.Essem-Koffie naŋ e a Nɔdaa paati bie.[7] A bama da nyɛɛ 10,208, 527 ane 460 nuuri seŋ anaŋ tutaa lɛ yi a nuuri zaa lantaa neɛ soŋ, naŋ manne ne 41.60%, 2.10% ane 1.90% seŋ anaŋ tutaa lɛ yi a nuuri zaa lantaa neɛ soŋ.[7][8][9] A Kataweɛ paati da di la kogiri lantaa noɔre naŋ e 9 yi a kogiri 19 poɔ a Western Irigyiŋ poɔ ana nuneɛ na eŋɛ. A zaa lantaa poɔ, a paati da di la 89 begemaale die kogiri noɔre lantaa bayageroŋ yi a kogiri 200 poɔ, a begemaale die ata soba, a Ghana republic anaare eŋɛ.[10]

2001 poɔ, o da de la põɔ̃bo ne nu tẽɛ̃ kyaare a Ghana gɔmenante, ne o naŋ ba binnie yelnyɔgere ŋa naŋ senne na baa a mining lombori a paaloŋ poɔ. Ana lombori ŋa, o naŋ da male ka o arɛɛ o gbɛɛ zu na le nandaare eŋɛ.[11]

Abu e la a dakogi zu soba ko Tema Oil Refinery Limited. O e la minisa koroo ko Mines ane Faŋa. Ona la tona a Minister of Trade ane Industries toma. O meŋ la e la Dagerekɔlkyaara.[1][4][12]

Meŋɛ Nyɔvore

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Abu e la kiristabie.[1]

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]