Xibelani
xibelani seɛre (Shibelani, Shibelana, Shibelane) e la Tsonga pɔgeba naŋ yi Mpumalanga ane Limpopo naŋ be South Africa sããkonnoŋ seɛre. A seɛre yuori yi la a Xitsonga deme kɔkɔre ane o na baŋ leɛre la eŋ "hitting to the rhythm", aseŋ, a teɛroŋ ŋa "xi Bela ni vunanga". A yuori "xibelani" gbɛɛ yaga maŋ yele la a seɛre seɛbo kaama enne yɛlɛ kyɛ ka a skirt meŋɛ maŋ kyaare a "tinguvu", ane a lɛ zaa, a yelbiri "xibelani" wagere kaŋa maŋ kyaare la a seɛre ane a skirt zaa lantaa.

Yelkorɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A xibelani seɛre yelkorɔ na baŋ tu la leɛ gaa puori a southern Mozambique coastal piiluu wagere a yi a 1400s bee daŋ piiluu saŋa na Mozambican bal naŋ da zanna ne yiele boŋŋmɛ bomma a zuo a zaa boŋŋmeɛre naŋ maale ne daare ane boŋkyegere gɔnne yi sããkoŋ gaŋgarre, gyile ane marimbas.[1] A Chopi neŋkori la noba naŋ seɛrɛ a seɛre ŋa paa ane ba na la noba naŋ piili a seɛre ŋa tɔ ane yiele e ka o kpɛ gama dasaŋa eŋɛ, a timbila naŋ kpɛ a UNESCO sããkonnoŋ leɛre teroo gama poɔ a e Masterpiece of the Oral and Intangible Heritage of Humanity.[2] A seɛre seɛbo kaama, nimizeɛ poɔ, maŋ boɔrɔ la ka a seɛseɛrɛ beenɛ o seɛ ka o lanna lere ne a boŋŋmeɛre kyɛ a endaa zaa seŋ ka o lanna kyɛnɛ ne a lanleebu.
Xibelani seɛseɛreba gbɛɛ yaga maŋ lanna gɛrɛ ne la a boŋkyegere a poɔ nuuri kporuu ane peɛloo/fuoluu. Ka a mbila (xylophone) ane swigubu (drum) ŋmeɛreba wa ŋmeɛrɛ orchestra, a Tsonga pɔgeba maŋ yiele ennɛ la, naŋ da be boɔloo ane sagebo tɔ dɔlɔ poɔ, ane vuo ko taa eŋɛ ka a pɔgeba seɛrɛ kyɛ korɔ taa a orchestra nimitɔɔre eŋɛ.[3] A xibelani skirts dasaŋa na da maŋ maale ne la bagere, gane, boŋkyaorri, ane moɔ. A pampana xibelani gbɛɛ yaga maŋ e la bonsuwogiri naŋ maŋ maale ne taŋkpeɛne ka lɛ tere a yuori tinguvu
Muuli Kyɛ Meŋ Nyɛ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Music of Mozambique
- Origin
- Oringe
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Tracey, Hugh (1970). Chopi Musicians: Their Music, Poetry, and Instruments. 1st ed., reprinted, with a new introduction. London and New York: Oxford University Press. First published in 1948. ISBN 0-19-724182-4.
- ↑ http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/chopi-timbila-00133
- ↑ https://archive.org/details/lifeofsouthafric01junouoft