Walleye
| Short name | S. vitreus |
|---|---|
| Taxon name | Sander vitreus |
| Taxon rank | species |
| Parent taxon | Sander |
| IUCN conservation status | LC |
Walleye (Sander vitreus, synonym Stizostdion viitreum), onaŋ neŋ la ka ba boɔlɔ walleyed pike[1] ( zoŋ doɔre) bee yellow pikeperch bee yellow pickerel[2] (zoŋ-doɔre ), e la Canada poɔ koɔ soŋ poɔ zomɔ kyɛ neŋ be a Northern United State paaloŋ meŋ poɔ. A e la North America naŋ peeɛle a European zander poɔ, onaŋ neŋ la ka ba boɔlɔ a pikeperɔh. A walleye ŋa ka ba mine maŋ tasoga boɔlɔ ka yellow walleye ka ka ba toɔ nyɛ o tɛɛtɛɛ ne a yi ne a blue walleye eŋɛ, ona waaloŋ la ka ba da nyɛ ka o neŋ a southern Ontario ane Quebec irigiŋ paaloŋ dene na eŋɛ ana yitaa kyɛ pampana ba paaŋ nyɛ a la ka a ba yitaa.[3] Kyɛ pampane peɛroo wuli ka walleye suuni ane walleye dɔre (zomɔ doɔre) guoluu zaa yi la taa ane a ba fere ka, ka fooŋ na guoli a ka fo poŋi a eŋ zitɛɛtɛɛ bonso a zaa taa la nyɔvore yeni.[4]
A Canada poɔ ziiri mine, noba naŋ yeli bɔrefɔ, a walleye ama la ka ba boɔlɔ pickerel (zomɔ), aneazaa ka oneŋ zomɔ meŋ ba yitaa, kyɛ a zaa e la koɔ poɔ boma vɔba ( Esocidae) .[5] Wagere mine poɔ, noba mine maŋ boɔle a la ka dory a British bɔrefɔ poɔ la lɛ (A yuori ŋa e la bone naŋ pore a French e la boma na yitaa ne dɔre, ka o tɛgɛ salema, aneazaa ka yuori ŋa e la boma naŋ taa a yuori naŋ derɛ a tona ne toma.[6]
Walleyes maŋ e la boma naŋ taa koɔ a pɛgre poɔ. Zoma zaa taa la tɛɛtɛɛ ane anaŋ na peɛle a bee a be a koɔ poɔ. A boma ama ba e Naaŋmene maaloo, a e la nensaala boŋguoli naŋ bebe yuomo gymaa naŋ pare, a e la boma banaŋ sɛle ka a daŋ be koɔ zu soga, a mine kaŋa a maŋ sigiri la a yageroŋ bee a lɛ a naŋ yɛle seŋ.
A yuori yi waabo zie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
A yuori “walleye” a yuori ŋa yi la gelaa nimie kaŋa tapetum lucidum naŋ e ka a waa a lɛ, a ŋaa la maŋ soŋ ko a zomɔ a vuo ka o toɔ nyɛrɛ zie veɛloŋ meŋ gba naŋ ba e kpoŋ zie bee a sige puliŋ, a nimie ama maŋ ko a la vuo ka a toɔ nyɛ bone kaŋa na ba nyɛrɛ puoriŋ bee bone na koŋ baŋ nyɛ vuu veɛloŋ. Azuiŋ a lɛ banaŋ maŋ nyɛrɛ maŋ taa la yelferaa kaŋa naŋ wono a la a yelerre. Azuiŋ a ba maŋ boɔrɔ zie naŋ nyɛrɛ bee be veɛloŋ naŋ be, zie na veɛloŋ naŋ be a ba maŋ toɔnɔ dire soŋ ana wa yele ka a toɔ nyɛrɛ soŋ.[7] A anglers gyamaa zaa maŋ bɔ la walleyes zisoɔre, a wagere ŋa la ka a maŋ toɔ di bondirii. A zomɔ ama maŋ ko a la vuo ka nyɛrɛ soŋn a tubid koɔ poɔ (ka koɔ gyamaa naŋ gaŋ la bee ka koɔ gyamaa na zoro la ), a ŋaa la maŋ soŋ ko a faŋa ka a toɔ dugiro. Walleyes anglers maŋ kaara la be bee zie na walleyes soŋ naŋ be ka a na toɔ di ( koɔ kpeɛŋaa poɔ). A ŋaa meŋ maŋ soŋ ka zoma toɔ yɛlɛ bee a yɔ sigi gaa puliŋ a te gaa be a mane bee ba kpoŋ poɔ. Ananso ka a maŋ toɔ sigi a koɔ pareŋ, a zuo a zaa ka a kõɔ wa tɔle ane zisoɔre saŋa.[8]
Taxonomy
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Walleye e la boma naŋ be North American a clade naq be a Sander naŋ gɛrɛ a sauger (S. canadensis). Hubb bigiri la a taxon boɔle o la ka walleye suuni ( S. glaucus) a yi a Ba kpoŋ (Lake) na poɔ kyɛ wa tasoga ba la ka o toma ba la saana bee a taa tɛɛtɛɛloŋ a yi a “yellow” (doɔre) walleye ane walleye suuni naŋ be pampana.[9] A walleye la e bone naŋ bebe koreŋ a American dɔɔ, kaŋa naŋ di Samuel Latham Mitɔhill (1764-1831), a maŋ de o ko Cayuga Lake naŋ peɛle Ithaca, New York.[10]
Bigiruu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Walleyes waa ŋa Olive ane salima ( e la French yuori : dore golden), a zomɔ kɔkɔre lamboriŋ bee a zomɔ pɛge maŋ waa ŋaa salema. A olive/salema anuu na maŋ iri ga la a do saa. Anaŋ maŋ soŋ ka a tonɔn dugiro a kõɔ saazu a de
Dɔgebo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Bonvoore gyama, a yi walleyes bondaba naŋ ta dɔgebo ka a yuomo ta ŋa yuomo ata ane yuomo anaare kpakyaga poɔ. Bompɔgeba eŋ, ana maŋ ta la dɔgebo yuomo naŋ pare puoriŋ, a maŋ baa a e meelɛ a te leɛ bombɛrɛ a te nyɛ gyɛlɛ a dɔgele koɔ su ka a te wɛge. Bonvoba mine ka noba baŋ ka a maŋ nyɛ a gyɛlɛ eŋ tɛne bee vaare zu. A spawning ama gbɛɛ yaga maŋ nɔŋ ka a be zie na koɔ maaroŋ naŋ be a ta ŋa 6 to 10 °C (43 to 50 °F). bompɔge kpoŋ naŋ baŋ nyɛ la gyɛlɛ a ta ŋa gyɛlɛ 500,000 kyɛ a gyɛlɛ ama, a bondaa bee a bondɔɔ ba maŋ kaara a. a gyɛlɛ ama maŋ kpɛ la bie a kpa le ne a vaɛ zaa. A saŋa na maŋ wa ta ka a boɔrɛɛ wegebo a maŋ yi la lɛ azie bee lɛ anaŋ tole seŋ, kyɛ a yele la a maŋ seŋ ka a de ta ŋa bebie pie ne ayi te ta ŋa bebie lezare ne pie na. ka anaŋ wa wɛ baare, a maŋ duge la a koɔ ta ŋa daa gbuli sɛre ka a baŋ bare a gyɛle pɛge. Ka a gyɛle pozeɛ na wa te nyoore baare, fo maŋ nyɛ la ka walleyes a piili dire invertebrates, aseŋ, bon-ɛre ane zooplankton. Ka anaŋ wa ta ŋa bebie lezaa ayi kyɛ gɛrɛ lezaa ata, a juvenile walleyes maŋ leɛ la piscivorous. A paaŋ yi a be puoriŋ juvenile ane a bombɛrɛ walleyes maŋ di a zomɔ zaa, a zuo zaa yellow perɔh bee ciscoes.
Bondirii
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ "Merriam-Webster Dictionary"
- ↑ "Ontario Freshwater Fishes Life History Database Species Detail"
- ↑ Cliche, Jean-François (16 August 2008). "Le doré bleu existe!" [The blue walleye exists!]. lapresse.ca (in Canadian French). Archived from the original on 4 July 2013. Retrieved 24 March 2018.
- ↑ Haponski, Amanda E.; Stepien, Carol A. (2014). "A population genetic window into the past and future of the walleye Sander vitreus: relation to historic walleye and the extinct "blue pike" S. v. "glaucus"". Giornale della Libreria. 14 (1): 133. Bibcode:2014BMCEE..14..133H. doi:10.1186/1471-2148-14-133. PMC 4229939. PMID 24941945. Retrieved 10 July 2015.
- ↑ Crossman, E.J. "Walleye – The Canadian Encyclopedia". Retrieved 29 April 2017.
- ↑ "Definition of 'dory'". Collins. Retrieved 19 November 2024.
- ↑ "Walleye biology and identification". Minnesota Department of Natural Resources. Retrieved 29 May 2021.
- ↑ Northern Wisconsin All-Outdoors Atlas & Field Guide. Sportsman's Connection. 2012. p. 5.
- ↑ Carol A. Stepien & Amanda Haponski (2015). "Taxonomy, Distribution, and Evolution of the Percidae". In Patrick Kestemont; Konrad Dabrowski & Robert C. Summerfelt (eds.). Biology and Culture of Percid Fishes. Springer, Dordrecht. pp. 3–60. doi:10.1007/978-94-017-7227-3_1. ISBN 978-94-017-7227-3.
- ↑ Fricke, Ron; Eschmeyer, William N. & van der Laan, Richard (eds.). "Perca vitrea". Catalog of Fishes. California Academy of Sciences. Retrieved 16 September 2020.