Vare le yelbulo

Walleye

Yizie Wikipiideɛ
Sander vitreus
taxon
Short nameS. vitreus Maale eŋ
Taxon nameSander vitreus Maale eŋ
Taxon rankspecies Maale eŋ
Parent taxonSander Maale eŋ
IUCN conservation statusLC Maale eŋ

Walleye (Sander vitreus, synonym Stizostdion viitreum), onaŋ neŋ la ka ba boɔlɔ walleyed pike[1] ( zoŋ doɔre) bee yellow pikeperch bee yellow pickerel[2] (zoŋ-doɔre ), e la Canada poɔ koɔ soŋ poɔ zomɔ kyɛ neŋ be a Northern United State paaloŋ meŋ poɔ. A e la North America naŋ peeɛle a European zander poɔ, onaŋ neŋ la ka ba boɔlɔ a pikeperɔh. A walleye ŋa ka ba mine maŋ tasoga boɔlɔ ka yellow walleye ka ka ba toɔ nyɛ o tɛɛtɛɛ ne a yi ne a blue walleye eŋɛ, ona waaloŋ la ka ba da nyɛ ka o neŋ a southern Ontario ane Quebec irigiŋ paaloŋ dene na eŋɛ ana yitaa kyɛ pampana ba paaŋ nyɛ a la ka a ba yitaa.[3] Kyɛ pampane peɛroo wuli ka walleye suuni ane walleye dɔre (zomɔ doɔre) guoluu zaa yi la taa ane a ba fere ka, ka fooŋ na guoli a ka fo poŋi a eŋ zitɛɛtɛɛ bonso a zaa taa la nyɔvore yeni.[4]

A Canada poɔ ziiri mine, noba naŋ yeli bɔrefɔ, a walleye ama la ka ba boɔlɔ pickerel (zomɔ), aneazaa ka oneŋ zomɔ meŋ ba yitaa, kyɛ a zaa e la koɔ poɔ boma vɔba ( Esocidae) .[5] Wagere mine poɔ, noba mine maŋ boɔle a la ka dory a British bɔrefɔ poɔ la lɛ (A yuori ŋa e la bone naŋ pore a French e la boma na yitaa ne dɔre, ka o tɛgɛ salema, aneazaa ka yuori ŋa e la boma naŋ taa a yuori naŋ derɛ a tona ne toma.[6]

Walleyes maŋ e la boma naŋ taa koɔ a pɛgre poɔ. Zoma zaa taa la tɛɛtɛɛ ane anaŋ na peɛle a bee a be a koɔ poɔ. A boma ama ba e Naaŋmene maaloo, a e la nensaala boŋguoli naŋ bebe yuomo gymaa naŋ pare, a e la boma banaŋ sɛle ka a daŋ be koɔ zu soga, a mine kaŋa a maŋ sigiri la a yageroŋ bee a lɛ a naŋ yɛle seŋ.

A yuori yi waabo zie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A yuori “walleye”  a yuori ŋa yi la gelaa nimie kaŋa  tapetum lucidum naŋ e ka a waa a lɛ, a ŋaa la maŋ soŋ ko a zomɔ a vuo ka o toɔ nyɛrɛ zie veɛloŋ meŋ gba naŋ ba e kpoŋ zie bee a sige puliŋ, a nimie ama maŋ ko a la vuo ka a toɔ nyɛ bone kaŋa na ba nyɛrɛ puoriŋ bee bone na koŋ baŋ nyɛ vuu veɛloŋ. Azuiŋ a lɛ banaŋ maŋ nyɛrɛ maŋ taa la yelferaa kaŋa naŋ wono a la a yelerre. Azuiŋ a ba maŋ boɔrɔ zie naŋ nyɛrɛ bee be veɛloŋ naŋ be, zie na veɛloŋ naŋ be a ba maŋ toɔnɔ dire soŋ ana wa yele ka a toɔ nyɛrɛ soŋ.[7] A anglers gyamaa zaa maŋ bɔ la walleyes zisoɔre, a wagere ŋa la ka a maŋ toɔ di bondirii. A zomɔ ama maŋ ko a la vuo ka nyɛrɛ soŋn a tubid koɔ poɔ (ka koɔ gyamaa naŋ gaŋ la bee ka koɔ gyamaa na zoro la ), a ŋaa la maŋ soŋ ko a faŋa ka a toɔ dugiro. Walleyes anglers maŋ kaara la be  bee zie na walleyes soŋ naŋ be ka a na toɔ di ( koɔ kpeɛŋaa poɔ). A ŋaa meŋ maŋ soŋ ka zoma toɔ yɛlɛ  bee a yɔ sigi gaa puliŋ a te gaa be a mane bee ba kpoŋ poɔ. Ananso ka a maŋ toɔ sigi a koɔ pareŋ, a zuo a zaa ka a kõɔ wa tɔle ane zisoɔre saŋa.[8]

Walleye e la boma naŋ be North American a clade naq be a Sander naŋ gɛrɛ a sauger (S. canadensis). Hubb bigiri la a taxon boɔle o la ka walleye suuni ( S. glaucus) a yi a Ba kpoŋ (Lake) na poɔ kyɛ wa tasoga ba la ka o toma ba la saana bee a taa tɛɛtɛɛloŋ a yi a “yellow” (doɔre) walleye ane walleye suuni naŋ be pampana.[9] A walleye la e bone naŋ bebe koreŋ a American dɔɔ, kaŋa naŋ di Samuel Latham Mitɔhill (1764-1831), a maŋ de o ko Cayuga Lake naŋ peɛle Ithaca, New York.[10]

Walleyes waa ŋa Olive ane salima ( e la French yuori : dore golden), a zomɔ kɔkɔre  lamboriŋ bee a zomɔ pɛge maŋ waa ŋaa salema. A olive/salema anuu na maŋ iri ga la a do saa. Anaŋ maŋ soŋ ka a tonɔn dugiro a kõɔ saazu a de  

Bonvoore gyama, a yi walleyes bondaba naŋ ta dɔgebo ka a yuomo ta ŋa yuomo ata ane yuomo anaare kpakyaga poɔ. Bompɔgeba eŋ, ana maŋ ta la dɔgebo yuomo naŋ pare puoriŋ, a maŋ baa a e meelɛ a te leɛ bombɛrɛ a te nyɛ gyɛlɛ a dɔgele koɔ su ka a te wɛge. Bonvoba mine ka noba baŋ ka a maŋ nyɛ a gyɛlɛ eŋ tɛne bee vaare zu. A spawning ama gbɛɛ yaga maŋ nɔŋ ka a be zie na koɔ maaroŋ naŋ be a ta ŋa  6 to 10 °C (43 to 50 °F). bompɔge kpoŋ naŋ baŋ nyɛ la gyɛlɛ a ta ŋa gyɛlɛ 500,000 kyɛ a gyɛlɛ ama, a bondaa bee a bondɔɔ ba maŋ kaara a. a gyɛlɛ ama maŋ kpɛ la bie a kpa le ne a vaɛ zaa. A saŋa na maŋ wa ta ka a boɔrɛɛ wegebo a maŋ yi la lɛ azie bee lɛ anaŋ tole seŋ, kyɛ a yele la a maŋ seŋ ka a de ta ŋa bebie pie ne ayi te ta ŋa bebie lezare ne pie na. ka anaŋ wa wɛ baare, a maŋ duge la a koɔ ta ŋa daa gbuli sɛre ka a baŋ bare a gyɛle pɛge. Ka a gyɛle pozeɛ na wa te nyoore baare, fo maŋ nyɛ la ka walleyes a piili dire invertebrates, aseŋ, bon-ɛre ane zooplankton. Ka anaŋ wa ta ŋa bebie lezaa ayi kyɛ gɛrɛ lezaa ata, a juvenile walleyes maŋ leɛ la piscivorous. A paaŋ yi a be puoriŋ juvenile ane a bombɛrɛ walleyes maŋ di a zomɔ zaa, a zuo zaa yellow perɔh bee ciscoes.


Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. ↑ "Merriam-Webster Dictionary"
  2. ↑ "Ontario Freshwater Fishes Life History Database Species Detail"
  3. ↑ Cliche, Jean-François (16 August 2008). "Le doré bleu existe!" [The blue walleye exists!]. lapresse.ca (in Canadian French). Archived from the original on 4 July 2013. Retrieved 24 March 2018.
  4. ↑ Haponski, Amanda E.; Stepien, Carol A. (2014). "A population genetic window into the past and future of the walleye Sander vitreus: relation to historic walleye and the extinct "blue pike" S. v. "glaucus"". Giornale della Libreria. 14 (1): 133. Bibcode:2014BMCEE..14..133H. doi:10.1186/1471-2148-14-133. PMC 4229939. PMID 24941945. Retrieved 10 July 2015.
  5. ↑ Crossman, E.J. "Walleye – The Canadian Encyclopedia". Retrieved 29 April 2017.
  6. ↑ "Definition of 'dory'". Collins. Retrieved 19 November 2024.
  7. ↑ "Walleye biology and identification". Minnesota Department of Natural Resources. Retrieved 29 May 2021.
  8. ↑ Northern Wisconsin All-Outdoors Atlas & Field Guide. Sportsman's Connection. 2012. p. 5.
  9. ↑ Carol A. Stepien & Amanda Haponski (2015). "Taxonomy, Distribution, and Evolution of the Percidae". In Patrick Kestemont; Konrad Dabrowski & Robert C. Summerfelt (eds.). Biology and Culture of Percid Fishes. Springer, Dordrecht. pp. 3–60. doi:10.1007/978-94-017-7227-3_1. ISBN 978-94-017-7227-3.
  10. ↑ Fricke, Ron; Eschmeyer, William N. & van der Laan, Richard (eds.). "Perca vitrea". Catalog of Fishes. California Academy of Sciences. Retrieved 16 September 2020.