Umatu Tigiri
Umatu Tigiri, e la a tigiri kaŋa a yi a tigiri ayoɔbo anaŋ be a Onitsha Ado N’ldu paaloŋ poɔ ka ba maŋ di yuoni zaa. A mine meŋ la Ajachi, Owuwaji, Ofala, Osisi- Ite and Ife-Jioku. A Umatu maŋ di la a saŋa banaŋ maŋ wa derɛ kamaana danweɛŋ soba.[1] A paaloŋ noba maŋ gaa pɔge la a teŋa naa ( King (Obi) ane o putuuribo (Ndiche) ka ba lantaa a di a kamaana tigiri a ba saaŋkomine naŋ ko ba.[2]
Dakoreŋ bee saadayel
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Umatu tigri maŋ vɛŋ la ka baabɔle yelnoore ŋa Exodus 23:16:a taa eŋyuo, a baabɔl yelbiri ŋa e la tigiri kaŋa ba naŋ maŋ wa piili derɛ bonkoɔre. Ba maŋ di la Shelter Autumn tigiri, ba maŋ laŋ la a wɔmɔ taa. A baabɔl poɔ a King ane a Namine da be la a gane zeɛ na poɔ,kyɛ ka o na seɛ te gaa egwu ota zie, a te deɛne ko o ka o baŋ ka o poɔ pɛle lla ka o naŋ seɛrɛ viiri Ime-Obi (King Palaɔe (naayiri). A seɛreɛ ŋa maŋ taa la o seɛbo, o e la bone ba na maŋ seɛ a piili a pare te tɔ a zu seŋ. Onuwu Lyasele (Traditional Prime Minister) ona la ka o kpɛo be sazu azuiŋ onaŋ la ka ba de ka o e a Naa, onaŋ maŋ daŋ seɛ kyɛ ko a Obi naŋ be a Onitsha.[3]
Tigie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Umatu tigiri ŋa yelboɔraa zaa la nni oka (kamaana zɔŋ) anaŋ ka ba maŋ de maale ne ofe onion (drawing zeɛre) ka banaŋ wa baare ka ba de Iba eŋ paale. A nni oka bondirii ama gbɛɛ yaga ba saaŋkompare laare ba naŋ boɔlɔ Ugbugba poɔ la ka ba maale ŋmaa a bondirii ama eŋ.[4] Ime Obi during the Umatu are ukwa, okpodudu, ane aku la ka ba maŋ de maale ne bondirii.
Obi naŋ wa de nni oka, o da nyɔge la ŋmaa a de poŋi ko neɛzaa naŋ be a poɔ a wagere. Ba maŋ daŋ piili ne la a nekpoŋ naŋ zeŋ a gane zeɛ na poɔ. Boɔre ane noɔre la ka maŋ de maale dee onion bee okwulu zeɛre (draw zeɛre). a noba ane a teŋa paaloŋ maŋ laŋ puori a sɔre nyɔvore kpeɛŋaa ane teŋa zu bomboɔre.
A Umatu e la saaŋkompare bone naŋ taa tɔnɔ yaga a ko kɔreba zaa naŋ be a teŋɛ poɔ a Onicha paaloŋ a wagere na poɔ. Aŋa lɛ ba naŋ da maŋ yeli a dakoreŋ na, ugbo ektalu okwulu oliliɛie elugonso, o tɛgɛ la wɛ-koɔraa be la ka fo na baŋ nyɛ saaloŋ a be. Lɛ wuli ka ba kɔ la waare ka a tuubu wagere taɛ la ( Wa paala tigiri).
A Umatu tigiri bebie pie ne ayoɔbo, maŋ piili Obi naŋ be Onitsha meŋa noɔ diibu. A bebie anaare puoriŋ Eze-Idi, Ikpala Isi, Umueze Chima ane Ikpoko Akwukwo Ogili maŋ yi poɔ la a tigiri diibu a lɛ na senne, a tigiri bebibaara la ka ba maŋ gbɛnne a zɛvaare.[5]
A Umatu tigiri a Onitsha poɔ a 2020 saŋa da e bone banaŋ nare faaŋ a yi baaloŋ kaŋa naŋ da wa ka ba boɔlɔ Covid-19 safety, a yuoni ŋa poɔ, o da vɛŋ la noba ba toɔ di a tigiri lɛ banaŋ boɔrɔ.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ "Glo to sponsor Onitsha's Ofala festival for three more years". The Guardian. Lagos, Nigeria. 2017-08-29. Retrieved 2021-08-12.
- ↑ InlandTown (2020-08-17). "Festival Focus: Umatu". Welcome To InlandTown Online. Retrieved 2021-08-12.
- ↑ Umatu Onitsha Ado Nigeria - www.OnitshaAdoVoice.com, retrieved 2021-08-12
- ↑ "Anambra State Government - Light Of The Nation". old.anambrastate.gov.ng. Archived from the original on 2021-08-12. Retrieved 2021-08-12.
- ↑ "Ofala festival gets Glo backing for 3 more years". Vanguard. Lagos, Nigeria. 2017-08-22. Retrieved 2021-08-12.