Thirteenth Amendment to the United States Constitution
| Piiluu | 1865 |
|---|---|
| Paaloŋ | United State Of America |
| Applies to jurisdiction | United State Of America |
| Part of the series | list of amendments to the United States Constitution |
| Main subject | slavery in the United States |
| Has cause | American Civil War |
| Prohibits | slavery |
A Thirteenth Amendment (Amendment XIII) ku a United States Constitution bahiye ‘yemilung ane ba bang che ka yeli i firibu tuma, taana awa dogihibu ku saangbu.
A sung tegibu da pari yi a paalikaa kawani iriba langbu a April 8, 1864, yi a House of Representatives on January 31, 1865, ane ‘di ‘sieree yi a buobu 27 ku a yirihi 36 on December 6, 1865, aneyeli ka a ‘yi gbanggbali a December 18. o da iye fora ku a Reconstruction Amendments ata maali ka u sigihining nie buobu tuuro a American Civil War.
President Abraham Lincoln's faabu muolibu, kpiengaa a January 1, 1863,wuliye ka a be ‘yemilung ‘puong a Confederate-controlled areas (and thus almost all slaves) da bahiye jaala . Bang da jobori gaa Union lines bii federal forces (including now-former slaves) south nimbituori,faabu da waana kye ba tari sanyeu ku a fora soribo. Tagisi da la a baahaa nuori’yeni yemehi jie , yeli ’tuubu nene ku a muolibu da wuliye a June 19, 1865.a yemehi suobu lomboe a kaara yi a Union forces a January 1, 1863, paaluu tumihi da bahiye yemelung. A kye bahibu da la Kentucky ane Delaware, ane a tari baahaa senbu paani Jersey, where jiega suobu- foonhi yemehi ane layiri gbangu firibu tuma ang baahe a yi a Thirteenth Amendment in December 1865.
A yi munpiilee 1776, a United States da poe ing paalihi ang sagi yemehi ane paalihi ang ba sagi yemehi.Yemelung da ba peli sung sung a paalikaa begiri puo minga a kuubu puo awa a Three-fifths Compromise (Article I, Section 2, Clause 3), ang kuuro a three-fifths a paaluu kanga jaa ang be yemelung puong jemaa jemaa ("other persons") da paahiye o jemaa kpalikpali ku a anasohi ku a ‘po ‘kubu kogihi a United States House of Representatives, o soribuhi ku a vootiu, ane tagisi a paaluung. A Fugitive Slave Clause (Article IV, Section 2, Clause 3) kuuree a yemehi ang be a begiri muni ku a paaluu kanga ang jogaa paaluu jaala bala ti i jaala,kye nang i yemehi.
Ratification by the states
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]| Part of a series on |
| Forced labour and slavery |
|---|
| Contemporary
|
| Historical
|
| By country or region
|
| Religion
|
| Opposition and resistance
|
| Related
|
|
A dɛndɛŋ 27 paale sere la da taa a sagedeebo neng a Amendment la a ama:
- Illinois: February 1, 1865
- Rhode Island: February 2, 1865
- Michigan: February 3, 1865
- Maryland: February 3, 1865
- New York: February 3, 1865
- Pennsylvania: February 3, 1865
- West Virginia: February 3, 1865
- Missouri: February 6, 1865
- Maine: February 7, 1865
- Kansas: February 7, 1865
- Massachusetts: February 7, 1865
- Virginia: February 9, 1865
- Ohio: February 10, 1865
- Indiana: February 13, 1865
- Nevada: February 16, 1865
- Louisiana: February 17, 1865
- Minnesota: February 23, 1865
- Wisconsin: February 24, 1865
- Vermont: March 9, 1865
- Tennessee: April 7, 1865
- Arkansas: April 14, 1865
- Connecticut: May 4, 1865
- New Hampshire: July 1, 1865
- South Carolina: November 13, 1865
- Alabama: December 2, 1865
- North Carolina: December 4, 1865
- Georgia: December 6, 1865
A Thirteenth Amendment da taa la sagedeebo ko paalong sere gyamaa, teseng a ama:
- Oregon: December 8, 1865
- California: December 19, 1865
- Florida: December 28, 1865 (reaffirmed June 9, 1868)
- Iowa: January 15, 1866
- New Jersey: January 23, 1866 (after rejection March 16, 1865)
- Texas: February 18, 1870
- Delaware: February 12, 1901 (after rejection February 8, 1865)
- Kentucky: March 18, 1976 (after rejection February 24, 1865)
- Mississippi: March 16, 1995 (after rejection December 5, 1865; not certified until February 7, 2013)
Neng a sagedeebo ko a Mississippi a 1995, ane satifikeesin ko thereof a 2013, a sagedeebo da pukyaare la paalong sere nang da tona toma a 1865.
Yemelung a United States puong
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Slavery Yemlung daang bebe ane puobu ang seu a United States of America a yi o piilee a 1776.o da piilee a yi a European colonization a be a thirteen American colonies of British America minga.dang i seni a Thirteenth sung tegibu , a United States paalikaa begiri da ba wli a yelibiri yeme bii yemelung kye paahe kuubu jemaa a gaa nuba ang ba bahi jaala . A Three-Fifths Compromise, Article I, Section 2, Clause 3 ku a paalikaa begiri, toribu gbebogu-ahiba langburihi jung "on the whole Number of free Persons" and "three-fifths of all other Persons". A yeliyaga chelii da iye sanyeu a Southern paalikaa tuntuna kpachaga nie ang buora ka ba be ymelung puong ku a African-Americans ka ba soriba ku agbebogu-ahiba langburih ane Northern paalikaa tuntuna ang ba buora a yi kpeingu jung ku a South, bojung a gbebogiri ahibu a begu-maaniba langbu Amerika paaluung.na bia jemaa jemaa a chiihi taa ku vooti bunyeni ku paaluu bunyeni begu a piilee paalihi yelitarihi begu-maaniba langbu Amerika paaluung[1].
Meŋ kaa kyɛ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Crittenden Compromise
- End of slavery in the United States
- History of unfree labor in the United States
- History of slavery in the United States by state
- List of amendments to the United States Constitution
- Marriage of enslaved people (United States)
- National Freedom Day
- Slave Trade Acts
- Slavery Abolition Act 1833 in the United Kingdom
- United States labor law
- 13th, a 2016 documentary on the Thirteenth Amendment