Vare le yelbulo

Thirteenth Amendment to the United States Constitution

Yizie Wikipiideɛ
Thirteenth Amendment to the United States Constitution
constitutional amendment
Piiluu1865 Maale eŋ
PaaloŋUnited State Of America Maale eŋ
Applies to jurisdictionUnited State Of America Maale eŋ
Part of the serieslist of amendments to the United States Constitution Maale eŋ
Main subjectslavery in the United States Maale eŋ
Has causeAmerican Civil War Maale eŋ
Prohibitsslavery Maale eŋ

A Thirteenth Amendment (Amendment XIII) ku a United States Constitution bahiye ‘yemilung ane ba bang che ka yeli i firibu tuma, taana awa dogihibu ku saangbu.

A sung tegibu da pari yi a paalikaa kawani iriba langbu a April 8, 1864, yi a House of Representatives on January 31, 1865, ane ‘di ‘sieree yi a buobu 27 ku a yirihi 36 on December 6, 1865, aneyeli ka a ‘yi gbanggbali a December 18. o da iye fora ku a Reconstruction Amendments ata maali ka u sigihining nie buobu tuuro a American Civil War.

President Abraham Lincoln's faabu muolibu, kpiengaa a January 1, 1863,wuliye ka a be ‘yemilung ‘puong a Confederate-controlled areas (and thus almost all slaves) da bahiye jaala . Bang da jobori gaa Union lines bii federal forces (including now-former slaves) south nimbituori,faabu da waana kye ba tari sanyeu ku a fora soribo. Tagisi da la a baahaa nuori’yeni yemehi jie , yeli ’tuubu nene ku a muolibu da wuliye a June 19, 1865.a yemehi suobu lomboe a kaara yi a Union forces a January 1, 1863, paaluu tumihi da bahiye yemelung. A kye bahibu da la Kentucky ane Delaware, ane a tari baahaa senbu paani Jersey, where jiega suobu- foonhi yemehi ane layiri gbangu firibu tuma ang baahe a yi a Thirteenth Amendment in December 1865.

A yi munpiilee 1776, a United States da poe ing paalihi ang sagi yemehi ane paalihi ang ba sagi yemehi.Yemelung da ba peli sung sung a paalikaa begiri puo minga a kuubu puo awa a Three-fifths Compromise (Article I, Section 2, Clause 3), ang kuuro a three-fifths a paaluu kanga jaa ang be yemelung puong jemaa jemaa ("other persons") da paahiye o jemaa kpalikpali ku a anasohi ku a ‘po ‘kubu kogihi a United States House of Representatives, o soribuhi ku a vootiu, ane tagisi a paaluung. A Fugitive Slave Clause (Article IV, Section 2, Clause 3) kuuree a yemehi ang be a begiri muni ku a paaluu kanga ang jogaa paaluu jaala bala ti i jaala,kye nang i yemehi.

Ratification by the states

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Part of a series on
Forced labour and slavery
Contemporary
Historical
By country or region
Religion
Opposition and resistance
Related
  • v
  • t
  • e

A dɛndɛŋ 27 paale sere la da taa a sagedeebo neng a Amendment la a ama:

  1. Illinois: February 1, 1865
  2. Rhode Island: February 2, 1865
  3. Michigan: February 3, 1865
  4. Maryland: February 3, 1865
  5. New York: February 3, 1865
  6. Pennsylvania: February 3, 1865
  7. West Virginia: February 3, 1865
  8. Missouri: February 6, 1865
  9. Maine: February 7, 1865
  10. Kansas: February 7, 1865
  11. Massachusetts: February 7, 1865
  12. Virginia: February 9, 1865
  13. Ohio: February 10, 1865
  14. Indiana: February 13, 1865
  15. Nevada: February 16, 1865
  16. Louisiana: February 17, 1865
  17. Minnesota: February 23, 1865
  18. Wisconsin: February 24, 1865
  19. Vermont: March 9, 1865
  20. Tennessee: April 7, 1865
  21. Arkansas: April 14, 1865
  22. Connecticut: May 4, 1865
  23. New Hampshire: July 1, 1865
  24. South Carolina: November 13, 1865
  25. Alabama: December 2, 1865
  26. North Carolina: December 4, 1865
  27. Georgia: December 6, 1865

A Thirteenth Amendment da taa la sagedeebo ko paalong sere gyamaa, teseng a ama:

  1. Oregon: December 8, 1865
  2. California: December 19, 1865
  3. Florida: December 28, 1865 (reaffirmed June 9, 1868)
  4. Iowa: January 15, 1866
  5. New Jersey: January 23, 1866 (after rejection March 16, 1865)
  6. Texas: February 18, 1870
  7. Delaware: February 12, 1901 (after rejection February 8, 1865)
  8. Kentucky: March 18, 1976 (after rejection February 24, 1865)
  9. Mississippi: March 16, 1995 (after rejection December 5, 1865; not certified until February 7, 2013)

Neng a sagedeebo ko a Mississippi a 1995, ane satifikeesin ko thereof a 2013, a sagedeebo da pukyaare la paalong sere nang da tona toma a 1865.

Yemelung a United States puong

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Slavery Yemlung daang bebe ane puobu ang seu a United States of America a yi o piilee a 1776.o da piilee a yi a European colonization a be a thirteen American colonies of British America minga.dang i seni a Thirteenth sung tegibu , a United States paalikaa begiri da ba wli a yelibiri yeme bii yemelung kye paahe kuubu jemaa a gaa nuba ang ba bahi jaala . A Three-Fifths Compromise, Article I, Section 2, Clause 3 ku a paalikaa begiri, toribu gbebogu-ahiba langburihi jung "on the whole Number of free Persons" and "three-fifths of all other Persons". A yeliyaga chelii da iye sanyeu a Southern paalikaa tuntuna kpachaga nie ang buora ka ba be ymelung puong ku a African-Americans ka ba soriba ku agbebogu-ahiba langburih ane Northern paalikaa tuntuna ang ba buora a yi kpeingu jung ku a South, bojung a gbebogiri ahibu a begu-maaniba langbu Amerika paaluung.na bia jemaa jemaa a chiihi taa ku vooti bunyeni ku paaluu bunyeni begu a piilee paalihi yelitarihi begu-maaniba langbu Amerika paaluung[1].

Meŋ kaa kyɛ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  • Crittenden Compromise
  • End of slavery in the United States
  • History of unfree labor in the United States
  • History of slavery in the United States by state
  • List of amendments to the United States Constitution
  • Marriage of enslaved people (United States)
  • National Freedom Day
  • Slave Trade Acts
  • Slavery Abolition Act 1833 in the United Kingdom
  • United States labor law
  • 13th, a 2016 documentary on the Thirteenth Amendment

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Thirteenth_Amendment_to_the_United_States_Constitution#Allain2012