The Gods Must Be Crazy
The God Must Be Crazy, e la 1980 yuomo sinii kaŋa Jamie Uys naŋ sɛge, a wuli sobie na sinii naŋ tu kyɛ maale, a naŋ poɔ a maaloo poɔ, a naŋ poɔ a maale emmo. A sinii ŋa la a tendaazaa sinii danweɛŋ soba a Botswana ane South Afrika sinii maalemaaleba naŋ laŋ taa a maale a The Gods Must Be Crazy . A sinii ŋa da maale la a South Afrika poɔ, a deɛdeɛŋkare mine a sinii poɔ la South West African San farmer Nǃxau ǂToma ona la e Xi, a hunter-gatherer of the Kalahari Desert a bale la wane dãã kɔlebaa coca-cola poɔ dãã, a kɔlebaa ŋa da yi la alopelee poɔ le, ba sagedeebo la ka ŋmemɛ la bare kyɔɔtaa ko ba. A saŋa Xi naŋ wa nare ka o leɛ taa a kɔlebaa gaa ne te ko a saaŋkomine la, ka o sori gaabo na taa gbɛŋmɛ, a yi o a saaŋkompare poɔ,( Marius Weyers), a karema paala na ba naŋ de yi ne a koraa na poɔ (Sandra Prinsloo ) ane ŋmaadasaala.
The Gods Must Be Crazy sinii ŋa da yi la gbaŋgbale poɔ a Kpankyaa kyuu beri pie saŋa a 1980 yuoni poɔ, Ster-Kinekor la da yi ne a sinii ŋa, a sinii ŋa yuori da I yaga a kpɛ tatenne gyamaa poɔ a de yuori soŋ. Peɛro wuli ka a sinii ŋa nyɛ la libie gyamaa a yi South Afrikan sinii iribe naŋ da ba nyɛ.[1] A sinii ŋa nyɛ la libie gyamaa a yi paaloŋ gyamaa poɔ,kyɛ a sinii ŋa nyɛ la wagere yaga sɛre ka o wa toɔ kpɛ United State paaloŋ poɔ, a be la ka ba da naane wa iri o ka yi gbaŋgbale poɔ a 1984 yuoni poɔ a 20th Century Fox,[2] kyɛ ka ao paaloŋ ziyiraa la a Afrikan paaloŋ aneazaa ka bɔrefɔ kɔkɔre la ka ba de maale ne a sinii. Aneazaa ka a sinii ŋa nyɛ la arezie, a sinii da tage la noba naŋ taa babmmo a yi wɛletaa a South Afrika palloŋ poɔ.[3]
A 1989 yuoni na poɔ, a sequel The Gods Must Be Crazy II sini ayi soba da yi la a tu o puori. A sequel ata zaa da yi a da ba e boma banaŋ sage ko ba kyɛ ka ba yi ne o, a sini ŋa da maale a Hong Kng poɔ, a be la ka N!xau deɛne.
Lɛ a deɛne a deɛne naŋ deɛne tutaa
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Xi ane San bale kpeɛrɛ la ne laafeɛloŋ, Kalahari Desert poɔ, a zie ŋa da be la toɔre ne a industrial civilisation. Daare kaŋa la, ka Coca-Cola kɔlebaa kaŋa la ka a alopelee mɔnɔ kaŋa a da de lɔɔ ka o sigi wa le teŋɛ kyɛ ka o ba ŋmare. Xi noba da de la a kɔlebaa ŋa ka o kyɔɔtaa kaŋa ba ŋmemɛ naŋ de ko ba, aŋa lɛ banaŋ ko ba teere ane dɔnne, ka a taa tontone gyamaa naŋ daŋ koŋ baŋ sɔre baare. A saŋa na, kɔlebaa yenaa yoŋ la da bebe, azuiŋ a bale na yideme zaa da sooro la o tontonnaa, ba danaŋ be la a sooro poɔ kyɛ ka zɔɔre gba ta iri o yɛlɛ, a paaloŋ ŋa da e zie naŋ taa emmaaroŋ. A Xi da polle la noɔre eŋ o meŋa ka o na yɔ la a tendaazaa a baŋ a kɔlbaa ŋa tontonaa.
A wagere na zaa poɔ la ka Andrew Steyn, naŋ e neɛ naŋ zanna dɔnne faare nyɔvore yɛlɛ a Bostwana poɔ e la neɛ ba naŋ da ko o toma ka o te bɔ koraa Kate Thompson wane, a minister la da ko o a tonnoɔre ŋa. Pɔge kaŋa naŋ yi Johannesburg a South Africa paaloŋ poɔ la bare o peɛroo ane dawori ŋmɛ toma kyɛ te leɛ koraa poɔ Karema a Botswana poɔ. Andrew e la karema naŋ taa yɛŋ ane kpimaroo, a Kate paaloŋ poɔ. O sori tuubu da e la kpeɛŋaa ane o Land Rover lɔre kaŋa, a lɔre da biriki ka pãã fere ka o vare yi kyɛ bare a lɔre, kyɛ zo te bɔ kuuri a na wa teɛ ne a lɔre ka o are. A lɔre da kyaare la baa kaŋa naŋ sigi ba peɛle ka a fere ka ba zaa yi a zisoɔre na a kyɛŋ, ka a lɛ pãã vɛŋ ka a Kate paaloŋ noba a nyɛ vuo a na toɔ fer ba. A Andrew naŋ sɛ o kurilee la, ka dobadaa kaŋ a vare yi a ŋmaa o. a be ka o vare kpɛ moɔ a leɛ zoro, ka o leɛ willi le. Kyɛ neɛzaa da ba nyɛ o. Kate teɛre ka Andrew eŋ la a vuu ka dabeɛŋ kpɛ o.
A puoriŋ la ka Xi wa be nempɔgre, Andrew da yɔɔ sane zaa kyɛ de o gaa ne. O da ba taa libiri tontonnaa, Xi da ba sage. A M’pudi kanne ne la Andrew naŋ wa Kate o zie a manne bone o naŋ boɔrɔ ane yɛlɛ anaŋ naŋ dɔɔnɔ o teɛroŋ ane pɔgeba banaŋ naŋ ŋmaa lage o, aneazaa o da naŋ ko la zu a ŋmeɛrɛ a bondimaale-boma ane a tabɔlɔ zaa lanna taaa a Kate naŋ biŋ viiri. Kate da mɔ la o moɔmɔ zaa a te nyɔge Andrew a moore o noɔre.
Xi pãã da naane wa ta la a sazu zikpeɛŋaa na, a sigi wa le zome lɛ, a bɛlle nyɔge a noba zaa ka a tendaa zaa ka o yɔ, o de la a kɔlbaa lɔɔ kyɛ leɛ kaa o yideme kpɛzie.
A deɛdeɛmɛ a sini poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]· Nǃxau ǂToma a sini poɔ ona la ka o yuori di Xi
· Marius Weyers a sini poɔ ona la ka o yuori di Dr. Andrew Steyn
· Sandra Prinsloo a sini poɔ ona la ka o yuori di Kate Thompson
· Voiced by Janet Meshad in the English dub
· Louw Verwey a sini poɔ ona la ka o yuori di Sam Boga
· Michael Thys a sini poɔ ona la ka o yuori di M'Pudi
· Voiced by Pip Freedman in the English dub
· Nic de Jager [af] a sini poɔ ona la ka o yuori di Jack Hind
· Fanyana Sidumo a sini poɔ ona la ka o yuori di Card #1
· Joe Seakatsias a sini poɔ ona la ka o yuori di Card #2
· Brian O'Shaughnessy a sini poɔ ona la ka o yuori di Mr. Thompson
· Ken Gampu a sini poɔ ona la ka o yuori di President
Director Jamie Uys appears in an uncredited role a sini poɔ ona la ka o yuori di the Reverend.
A sinii maaloo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A sinii yɛlɛ nimitoɔre gaabo ane o iribu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Jemie Uys, da la da sage de a The Gods Must Be Crazy sini ŋa iribu a 1974 yuomo poɔ, a sɛge ka kpɛ gama poɔ ka dɔnne veɛle la aŋa nensaalba na. A sini gbaŋŋa naŋ sɛge kyɛlle da e la Kalahari paaloŋ poɔ, a be la ka Uys ane San noba millitaa zie danweɛŋ soba piili. Uys da iri la a Coca-Cola kɔlbaa ka ona la are leɛre a San paaloŋ noba zu a The Gods Must Be Crazy sini poɔ bonso, o da de la ka a ɔreba kɔlbaa ŋa la are leɛre a noba zu, a yi lɛ a kɔlbaa naŋ da veɛlɛ, ka fooŋ e neɛ naŋ da baŋ nyɛ kɔlbaa zaa fo nyɔvore poɔ.
Uys da nyɛ la ka o mɛ la Andrews Steyn waaloŋ a yi Andrew Steyn naŋ wa kpi baare. N de la a yɛlɛ ka waa lɛ n naŋ nyɛ, a zuo a zaa pɔgeba. Kyɛ n teɛre ka pɔllɔ baalpaalba gyamaa maŋ bare la ba sɛnemɛ danweere soba ba naŋ maŋ bɔ.
O naŋ wa sɛge a The Gods Must Be Crazy sinii baare, Uys duoro da yi la ka o nyɛ kyuure ata ane onaŋ naŋ leɛre a sini yelyaga a yi a Kalahari kɔkɔre gaa ne a Desert kɔkre poɔ a toɔ manne ka ba teɛ a seɛ, azuiŋ o pãã da yɔ boɔrɔ la San neɛ ka o naŋ wa soŋ ka Xi a deɛne ŋa poɔ a deɛne a lambori ŋa. Zigɛree mine a desert paaloŋ poɔ a San naŋ da gaa, Uys da ŋma la noba mine enfuomo, o maale la o teɛroŋ ka o na baŋ de ba la eŋ a sinii poɔ, kyɛ pãã sɛge eŋ a ba toɔre sne yɛloŋ naŋ seŋ lɛ, ka banaŋ wa boɔrɔ ba wagere zaa ka ta la bala bee dire dɔgɛɛ.
Uys da nyɛ la ka a soŋ la ka o de a South Afrikan San koɔraa N!xau Toma ka o e a Xi, kyɛ la tasoga de bare, kyɛ a piilu bee a danweɛŋ soba saŋa, [N!xau] da ba teɛ a seɛ, bonso ba da ba taa yelbie a de toŋ ne a toma. Ka a leɛleɛrɛ a soore, “yɛ na boɔrɛɛ ka daare kaŋa ka tenneŋ ane yɛnee zaa a wa be?” N!xau a sage a iri de o alopelee a age ne Uys a gaa Windhoek, South West Afrika ( pampana be la ka boɔlɔ Namibia), a ŋa la da e a sinii piili maalo. Uys yeli ka “ ka a alopelee ŋa onaŋ de age gaa ba pɛlle o nimiri”. O teɛre ka a yele dabagela mine poɔ la. A zuiŋ o sage de la ba na toɔ e la yelzaa banaŋ boɔrɔ. Bonzaa ba vɛŋ ka o eŋa noma”. A die na poɔ, N!xau sage la ka ona gaa la banyeraa a bannyere die na poɔ kyɛ gaŋ teŋe poɔ kyɛ bare a boŋgannaa banaŋ ko ba ka de gaŋ ne.
A yi be puoriŋ, Josef Gugler ane Uys naŋ e a gane sɛgesɛgerebɛ, a ko a siniii ŋa,. A senelluŋ da leɛ maaleŋ kaa la soŋ sɛre ka noba pãã sage de. A da be e onaŋ naŋ be a The God Must Be Crazy sinii poɔ, N!xau naane da de ne ba weɛŋ a nanpkaano poɔ, o da guolo la nii gyamaa a Botswana paaloŋ poɔ, sɛre ka o pãã gaa te piili o bondirii toma a South Afrika paaloŋ poɔ. A 1980 yuoni poɔ, la ka ba sɛge a sinii ŋa eŋ N!a! a Kung woman senseluŋ, John Marshall, la da wuli a sinii ŋa maalo sobie ka ba tu kyɛ maale a The Gods Must be Crazy sinii ka o taa toma. A sini gbama ŋa San la vɛŋ ka o e bone naŋ e boŋ vooraa, a be a South Afrikan wederebɛ zie, naŋ be Tsumkwe, South West Afrika poɔ. A San naŋ be a be wuli ka o da ba poɔ a nankpaama na poɔ naŋ lantaa a be, A faŋa zaa da be la gɔbenɛnte zie a yi bondirii eŋa ane a mine kaŋa, ane bamine meŋ naŋda beɛrɛ baaloŋ mine.
Sinii Iribu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Gods Must Be Crazy sinii ŋa a Tsumkwe, South West Afrika ( pampana be la ka ba boɔlɔ Namibia) a pãã paale Bostwna poɔ la ka ba da maale a sinii ŋa.
Uys mannoo poɔ, N!xau da e la neɛ naŋ na leɛ gaa a o yiri Kalahari Desert poɔ, dare ata bee anaare zaa poɔ, ka o ta erɛ wa de ba saaŋkompare yelerre. A wagere ŋa poɔ ka o da be a tuure paaloŋ poɔ, N!xau zanne la zoore nyuubu ane daakpeɛne nyuubu. Uys da yeli ka o yɔɔ la N!xau ¢300 o naŋ na toŋ toma bebie pie yoŋ, kyɛ a saŋa o naŋ wa baŋ ne ka o libie na zaa wɛ la. N!xau libie na da ba wɛ a lɛ, ba ko o la nii pie ne ayi (12) a leɛre ne a o libie naŋ wɛ. A 1985 yuoni poɔ, Uys yeli ka o ko N!xau ¢100 a yi onaŋ piili a sinii ŋa maaloo, onaŋ la ka N!xau a de ŋmeɛrɛ ne daworo a koɔrɔ ne a sinii a vii a tendaa zaa, Uys meŋ yeli ka, ¢20,000 bankɛ kaŋa naŋ sage di yaga zaa poɔ la ka N!xau yuori ane a libie zaa be.
A Yieluŋ Kɔnne na naŋ be a sini poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A atikile meŋa: The Gods Must Be Crazy (soundtrack)
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A sinii gbaŋgbale poɔ yiibu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Toɔloo Daga
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A The Gods Must Be Crazy gbaŋgbale poɔ yeŋ yiibu danweɛŋ soba da e la a Sakyɔrɔ kyuu beri pie daare a 1980 yuoni poɔ, Ster-Kinekor enfuoni. A bebie anaare danweɛŋ soba poɔ la ka a sinii daga ŋa a yi a Suth Afrika poɔ. A sini ŋa la sinii yuori naŋ da yi a do saa yaga a 1982 yuoni a Japan paaloŋ poɔ, a wagere na poɔ la ka ba ko a sini yelzu yuori ka Bushman ( Mɔdɔɔ).
A saŋa na ba naŋ iri a sinii ŋa ka o yi gbaŋgbale a United State poɔ, A Afrikaans meŋa da bare la ba kɔkɔre kyɛ yele Bɔrefɔ kɔkɔre, a neɛ naŋ da leɛrɛ a leɛroo la !Kung ane Tswana.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Gorelik, Boris (12 July 2014). "Jamie se treffer: Met Uys, ja – die wêreld in". Rapport (in Afrikaans). Media24. Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 14 July 2014.
- ↑ Gugler, Josef (2003). African Film: Re-imagining a Continent. Indiana University Press. p. 74. ISBN 0-253-21643-5. Retrieved 13 June 2010.Gugler, Josef (2003). African Film: Re-imagining a Continent. Indiana University Press. p. 74. ISBN 0-253-21643-5. Retrieved 13 June 2010.
- ↑ Klemesrud, Judy (28 April 1985). "'The Gods Must Be Crazy' - A Truly International Hit". The New York Times. Retrieved 23 July 2020.