Shooting festival
| Aŋa yitaalombile | folk festival, sports competition |
|---|---|
| Sport | shooting sports, archery |
| Paaloŋ | Switzerland, Germany, Belgium, Netherlands |
| Organizer | marksmen club, Schutterij |

A Shooting Tigiri, Schützenfest (German [ˈʃʏtsn̩ˌfɛst] a German ane koningsschieten bee koningsschieting naŋ be a Dutch paaloŋ poɔ, e la ba saaŋkompare tigiri, a tigiri ŋa poɔ la ka ba maŋ wuli malefa ŋmɛ kyakya. A yelŋa meŋ saaŋkompare bine naŋ be a European paaloŋ poɔ, aseŋ, Belgium, Switzerland, Germany, Austria ane a Netherland poɔ.
A shooting tigiri ŋa poɔ, noba gyama maŋ ŋmɛ la nyaa a poɔ a kyakya ama poɔ, aseŋ eagle ba naŋ maale eŋ daa eŋɛ. Soba na naŋ wa di a kyakya o soba la a “King of marksmen” ( a German kɔkɔre poɔ ona la ka ba boɔlɔ, Schützenkönig kyɛ ka a Dutch kɔkɔre meŋ poɔ ka ba boɔlɔ Schutterskoning) ka banaŋ di o baare see la ka yuoni kaŋa ka ba li di o.
A tigiri onaŋ naŋ taa libie bee tɔnɔ la a Hanover Schützenfest na maŋ nare ka ba di o a Germany poɔ, a malefa ŋmɛ kyakya ŋa la e a tigiri naŋ be a tendaazaa poɔ, ona neŋ la naŋ e a kyakaya naŋ ba taa fataa o poɔ, a tendaazaa poɔ noba naŋ ŋmeɛrɛ malefa ta la noba 7,000, 250 rides ane inns, ba maŋ de la tent beer bɛrɛ anuu biŋ kyɛ ka a malefa ŋmeɛrebɛ a kyɔŋ . A German poɔ noba naŋ maŋ poɔ a malefa ŋmɛ kyakya ŋa poɔ maŋ zuo la noba 10,000, a ne a tendaazaa poɔ ba maŋ zuo la 100 band, ba maŋ biŋ la a bone ka zaamo e ŋa 12km (7.5). A tendaazaa poɔ onaŋ la e bone naŋ e maŋ wogi a kyakya ŋa poɔ a gaŋ o taaba zaa.
Saadayel a Germany Poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Schützenvereine (e la malefa ŋmeɛbɛ kpaaroŋ) kyɛ ka Schützenfeste (a la e a tigiri) a tigiri ŋa pãã e bone naŋ e a German nyɔvore a Europe paaloŋ poɔ. A saakonnoŋ saadayel yuomo naŋ ka ba da erɛ neŋ bebe a waana ŋaa ka ba naŋ erɛ.
A yelbiri d Schütze tɛgɛ la malefa ŋmeɛbɛ ane meŋa guubu, anaŋ maŋ soŋ ka nyɔvore toɔ voore kɔɔre; aseŋ, Schutzmann a German poɔ banaŋ la e a polisiri. A ba yelnyɔgeraa la ka ba maŋ gu ba menne.
A tigiri ŋa meŋa la a Schützenfest ŋa la ka maŋ ŋmɛ a malefa kyakya, a toɔ kaa iri a marksmen (Schützenkönig) a yuoni zaa poɔ. A saaŋkonkomaper kyakya bone a soba naŋ di la Ehrenscheibe bee Königsscheibe, o maŋ e la bone ba naŋ maale a de boma a sɔ ne dapɛmpɛlɛ naŋ ŋmaa viiri. Ka soba wa yi koraa poɔ a di a kyakya ŋa a mine ba maŋ ko la o soba yiri bee di gbuli a paaloŋ na poɔ.




Swiss Schützenfests
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
ASwitzerland poɔ, a paaloŋ Swiss Federal malefa ŋmɛ danweɛ soba a tigri poɔ, (Eidgenössisches Schützenfest) da di la a 1824 yuoni poɔ, kyɛ peɛroo naŋ wuli o naŋ piili la sɛre ka 1824 yuoni poɔ ka o pãã sɛge eŋ gama poɔ.
Malefa ŋmɛ kuri ane a malefa ŋmɛ kyɔɔtare maŋ waa bone naŋ pore a Swiss kyɔɔtare.Swiss malefa ŋmɛ kyɔɔtare kuri ama maŋ taa tɛɛtɛɛ ka a mine la, gold, silver, bronze, white metal, and aluminum, a silver toɔre la e bone naŋ pore gaŋ o taaba zaa. A mintage o poɔ maŋ e la fẽẽ lɛ, a mintage o poɔ maŋ taga 45 millimetres (1.8 in) a silver maŋ ta ŋa boma 700-800.
Shooting thalers e la libibie ama la wane Shooting festial ŋa (malefa ŋmɛ tigiri) Swiss Shooting thalers piili la a mintage poɔ a 1842 yuoni poɔ, ane a Eidgenössisches Schützenfest naŋ be a Chur poɔ, a wagere ŋa poɔ a da be la a Graubünden onaŋ la da kaara. Shooting thaler piili a yi 1855 yuomo ane 1934 yuomo kpakyaga poɔ, a wagere na poɔ la ka minted da be a federal authority nuuriŋ a da e bone wuli ka a paaloŋ merɛ ba pige vuo zaa. A yi be puoriŋ shooting thalers naŋ kyogi la gɛrɛ a wa tɔ zenɛ, kyɛ pãã yi a 1939 yuomo na poɔ, minted da ba e bone a gɔbenɛnte merɛ naŋ bare vuo ko a.

A yuomo na poɔ, tenne gyamaa da maŋ bo la lɛ banaŋ na e a gu ba menne a yi nenfaare eŋa. A yelŋa zuiŋ la ka daanyu ziiri, kpaaroŋ gyamaa zie lantaa a maale a sogyɛre, a sogyɛre bama ka ba da boɔlɔ paramilitary a yelŋa piilu saŋa King Henry I merɛ da ba sage ka a yelŋa toŋ toma, a yi a ŋaa puoriŋ, o pãã da ŋmɛ la ka a yaare a paaloŋ zaa poɔ. A sogyɛre toma pãã da piili la ka ba maŋ kaa neɛzaa endaa waaloŋ kyɛ de o soba tigie ane saaŋkonnoŋ yeltuuri da maŋ laŋ la taa. Noba maŋ yi ziiri a wa laŋ ne ba a mine ba maŋ boɔle la a kogi zu soba ka o wa laŋ ne ba Marksmen's Courts (Schützenhöfe). Aneazaa a noba meŋa da ba maŋ taa sagedeebo a ko ba menne a zuiŋ a paaloŋ noba ba maŋ taa teɛroŋ velaa a kyaare ne a tigiri ŋa. A yelŋa zuiŋ, saaŋkompare yelkuri mine da piili la a tenne mine poɔ.
Switzerland
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Schützenfeste meŋ poɔ la a dakoreŋ yuomo naŋ poɔ a kyaare a swiss ŋa poɔ. A yuomo tuturi na poɔ,
Eidgenössische Schützenfeste tigiri ŋa, Schweizerischer Schützenverein naŋ be a Restored poɔ a 1842 yuomo na poɔ ka o da nare ka a tigiri ŋa di. A federal Schützenfest danweɛ soba meŋ da di la a Aarau poɔ a 1849 poɔ, a Gottfried Kellers Das Fähnlein der Sieben Aufrechten,.
A yi be puoriŋ tigie gyamaa di la a 1859 ane a 1939 na poɔ, a yuomo ama poɔ a tigiri da maŋ di la dayeni yuomo ayi zaa poɔ a mine ga yuomo anaare zaa poɔ, kyɛ a pãã la yi a 1949 ane 1977 yuomo na poɔ, o maŋ di dayeni yuomo ata zaa poɔ bee ka o di dayeni yuomo ayoɔbo zaa poɔ. A yi 1985, Eidgenössisches Schützenfest da maŋ di la yuomo anuu zaa poɔ dayeni yoŋ. A 2020 yuoni poɔ ba da ba toɔ a di auiŋ ba sɛre o la gaa ne te eŋ a 2021 yuoni poɔ, a yi COVID-19 pandemic naŋ kpɛ a Switzerland poɔ, a tigiri bebiri diraa paa da e la a Doɔbo kyuu biri pie ne yeni te tɔ a Bɛntuuri kyuu biri pie ne yeni a Luzen paaloŋ poɔ.
Gbɛɛ yaga a tigiri ŋa da maŋ di la Schützenfeste a Switzerland paaloŋ poɔ yuoni zaa.
Germany
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Schützenfests ŋa maŋ di la a Bavaria ane Lower Saxony kyɛ a mine kaŋa a maŋ di la alower Rhine ane Middle Rhine paaloŋ naŋ be a Wesphalia poɔ,( a Sauerland). A yi a German Reunifiɔation, Schützenfests meŋ da piili la a eastern lamboriŋ a German poɔ. A saaŋkompare taa la tɔnɔ kaŋa a yi ne a Schützenfests poɔ a ko a Germany paaloŋ noba.




Ama la e a ba saaŋkompare bondemanne, ba taa la lɛ ba naŋ maŋ de pɛne bommane ama a fugiru bee a fegire a saseɛ poɔ,
Overseas
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Schützenfeste German or Swiss expatriate communities overseas:
Australia
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Adelaide Schützenfest, la soŋ ka tigiri ŋa di a 2021 yuoni ŋa a South Australian German poɔ Association naŋ be a Brooklyn Park, South Australia
Brazil
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Jaraguá do Sul, Santa Catarina
Canada
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Rural Municipality of St. Andrews, Manitoba
Namibia
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- The small southern town of Keetmanshoop had a Schützenhaus (marksmen's club house) a zie danweɛ soba ba naŋ mɛ a 1905-07) yuoni poɔ.
United States
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Altamont, Illinois
- Brea, California
- Artemas, Pennsylvania
- Auburn Hills, Michigan
- Bow Valley, Nebraska
- Cincinnati, Ohio
- Deshler, Ohio
- Ehrhardt, South Carolina
- Fredericksburg, Texas
- Grapetown, Texas
- Las Vegas, Nevada
- New Glarus, Wisconsin
- Phoenix, Arizona
- Raton, New Mexico (Annual International Schützenfest)
- San Diego, California
- Westside, Iowa