Vare le yelbulo

Regions of Ghana

Yizie Wikipiideɛ

Republic of Ghana taa la regions pie aneŋ ayoɔbi . Youni 2020, poɔ la ka a region pie aneŋ ayoɔbi ŋa wa.[1] Aŋa region pie aneŋ ayoɔbi ŋa la maaliŋ poɛɛ a te to 260 local metropolitan, municipal aneŋ district assemblies (or MMDA's).

Paŋpaŋa regionshi aŋ be Ghana paaloŋ poɔ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A 1987 youni ne poɔ la ka Ghana region pie ne da wa. Aŋa youni ne la ka ba da waane Upper West Region. 27 December 2018, la ka ba da waane region ayoɔbi a paari a pie ne eŋa ka a Leo pie aneŋ yoɔbi.[2]

Former region Capital New region Capital
Ashanti Kumasi Ashanti Kumasi
Brong-Ahafo Sunyani Bono Sunyani
Bono East Techiman
Ahafo Goaso
Central Cape Coast Central Cape Coast
Eastern Koforidua Eastern Koforidua
Greater Accra Accra Greater Accra Accra
Northern Tamale Northern Tamale
Savannah Damongo
North East Nalerigu
Upper East Bolgatanga Upper East Bolgatanga
Upper West Wa Upper West Wa
Volta Ho Volta Ho
Oti Dambai
Western Sekondi-Takoradi Western Takoradi
Western North Wiawso

Region naŋ pari

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Independence - 6 March 1957

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A March 1957, independence la ka Northern Territories, Ashanti, Trans-Volta Togoland aneŋ Gold Coast da lantaa waane Ghana. Regions anu a da bi be ana saŋa. A Trans-Volta Togoland, Eastern Region aneŋ Northern Territories da lantaa waane Volta Region.[3][4]

Former region Capital New region Capital
Ashanti Protectorate Kumasi Ashanti Region Kumasi
Eastern Province Koforidua Eastern Region Koforidua
(Keta) Volta Region Ho
Trans-Volta Togoland Ho
Northern Territories (Saboba)
Tamale Northern Region Tamale
Western Province Sekondi Western Region Sekondi

Independence naŋ pari aneŋ Repɔblik Fara

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A 4 April 1959, la ka Ashanti Region da pɔ ayie. Ana pɔri ŋa la Ashanti aneŋ Brong-Ahafo regions a te kbagi ne Brong Ahafo Region Act No. 18 of 1959. [5]Brong Kyempem movement la da boɔ ana pɔri ŋa. Ba yele bɔorɔ la ka Bono noba werɛ ba ethnic group ayie Ashantis demɛ poɔ.[4][6]

Former region Capital New region Capital
Ashanti Kumasi Ashanti Kumasi
Brong-Ahafo Region Sunyani
Eastern Region Koforidua Eastern Region Koforidua
Northern Region Tamale Northern Region Tamale
Upper Region Bolgatanga
Volta Region Ho Volta Region Ho
Western Region Sekondi Western Region Sekondi

Repɔblik yiiluŋ daana

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A repɔblik daana saŋa la baŋ da ŋmaa a Wɛstiŋ Regyiŋ eŋ Wɛstiŋ ane Sɛntral regyihi, ka ŋaa waane a regyihi te ta anii. A ŋmaabu da yie a yuoni 1970 nensaaliba sɔrebu saŋa ŋa. A yuoni 1971 wɔgre la baŋ da de Sekondi ane Takoradi lantaa ka a maali Sekondi-Takoradi, a yikpɔŋ paalaa ko a Weɛtiŋ Regyiŋ.

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. https://www.modernghana.com/news/916140/ghana-now-has-16-regions.html
  2. https://www.graphic.com.gh/news/politics/confirmed-results-of-the-2018-referendum-on-new-regions.html
  3. https://www.graphic.com.gh/features/features/evolution-of-the-regions-from-5-to-16.html
  4. 1 2 https://statoids.com/ugh.html
  5. https://statoids.com/info.html#ter
  6. https://statoids.com/info.html#ter