Regions of Ghana

Republic of Ghana taa la regions pie aneŋ ayoɔbi . Youni 2020, poɔ la ka a region pie aneŋ ayoɔbi ŋa wa.[1] Aŋa region pie aneŋ ayoɔbi ŋa la maaliŋ poɛɛ a te to 260 local metropolitan, municipal aneŋ district assemblies (or MMDA's).
Paŋpaŋa regionshi aŋ be Ghana paaloŋ poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A 1987 youni ne poɔ la ka Ghana region pie ne da wa. Aŋa youni ne la ka ba da waane Upper West Region. 27 December 2018, la ka ba da waane region ayoɔbi a paari a pie ne eŋa ka a Leo pie aneŋ yoɔbi.[2]
| Former region | Capital | New region | Capital |
|---|---|---|---|
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo | Sunyani | Bono | Sunyani |
| Bono East | Techiman | ||
| Ahafo | Goaso | ||
| Central | Cape Coast | Central | Cape Coast |
| Eastern | Koforidua | Eastern | Koforidua |
| Greater Accra | Accra | Greater Accra | Accra |
| Northern | Tamale | Northern | Tamale |
| Savannah | Damongo | ||
| North East | Nalerigu | ||
| Upper East | Bolgatanga | Upper East | Bolgatanga |
| Upper West | Wa | Upper West | Wa |
| Volta | Ho | Volta | Ho |
| Oti | Dambai | ||
| Western | Sekondi-Takoradi | Western | Takoradi |
| Western North | Wiawso |
Region naŋ pari
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Independence - 6 March 1957
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A March 1957, independence la ka Northern Territories, Ashanti, Trans-Volta Togoland aneŋ Gold Coast da lantaa waane Ghana. Regions anu a da bi be ana saŋa. A Trans-Volta Togoland, Eastern Region aneŋ Northern Territories da lantaa waane Volta Region.[3][4]
| Former region | Capital | New region | Capital |
|---|---|---|---|
| Ashanti Protectorate | Kumasi | Ashanti Region | Kumasi |
| Eastern Province | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| (Keta) | Volta Region | Ho | |
| Trans-Volta Togoland | Ho | ||
| Northern Territories | (Saboba) | ||
| Tamale | Northern Region | Tamale | |
| Western Province | Sekondi | Western Region | Sekondi |
Independence naŋ pari aneŋ Repɔblik Fara
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A 4 April 1959, la ka Ashanti Region da pɔ ayie. Ana pɔri ŋa la Ashanti aneŋ Brong-Ahafo regions a te kbagi ne Brong Ahafo Region Act No. 18 of 1959. [5]Brong Kyempem movement la da boɔ ana pɔri ŋa. Ba yele bɔorɔ la ka Bono noba werɛ ba ethnic group ayie Ashantis demɛ poɔ.[4][6]
| Former region | Capital | New region | Capital |
|---|---|---|---|
| Ashanti | Kumasi | Ashanti | Kumasi |
| Brong-Ahafo Region | Sunyani | ||
| Eastern Region | Koforidua | Eastern Region | Koforidua |
| Northern Region | Tamale | Northern Region | Tamale |
| Upper Region | Bolgatanga | ||
| Volta Region | Ho | Volta Region | Ho |
| Western Region | Sekondi | Western Region | Sekondi |
Repɔblik yiiluŋ daana
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A repɔblik daana saŋa la baŋ da ŋmaa a Wɛstiŋ Regyiŋ eŋ Wɛstiŋ ane Sɛntral regyihi, ka ŋaa waane a regyihi te ta anii. A ŋmaabu da yie a yuoni 1970 nensaaliba sɔrebu saŋa ŋa. A yuoni 1971 wɔgre la baŋ da de Sekondi ane Takoradi lantaa ka a maali Sekondi-Takoradi, a yikpɔŋ paalaa ko a Weɛtiŋ Regyiŋ.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ https://www.modernghana.com/news/916140/ghana-now-has-16-regions.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/news/politics/confirmed-results-of-the-2018-referendum-on-new-regions.html
- ↑ https://www.graphic.com.gh/features/features/evolution-of-the-regions-from-5-to-16.html
- 1 2 https://statoids.com/ugh.html
- ↑ https://statoids.com/info.html#ter
- ↑ https://statoids.com/info.html#ter