Vare le yelbulo

Peanut stew

Yizie Wikipiideɛ
peanut stew
peanut sauces
Part ofAfrica Maale eŋ
Country of originSenegal Maale eŋ

Peanut stew or groundnut stew, bang buona maafe (Wolof mafé, maffé, maffe), ane sauce d'arachide (French), eɛ stew nang e seŋ nane a Western Africa puong[1].

A yuori meŋɛ e a Mandinka language domodah bii tigadegena (lit. 'peanut butter sauce,' zie tige e 'peanut,' dege e 'paste,' ane na e 'sauce') naŋ be Bamanankan[2].

Domodah ɩye sauce, baŋ maŋ dira a Gambians, a yuori ŋa ela yuoe pennuu a yi a Mandinka kokori.[3][4] A Senegal domodah bee domoda muni eɛ zɔŋ ziiri naŋ e tagu bee stew, naŋ e boŋ zaala yi a maafe baŋ maŋ di zeɛre maaloo [5].

Seŋ zeɛre ko Senegalese maale maŋ eɛ a paaluu zaa-seemaa a yi West Africa ane Central Africa. o yi-neŋ wa zeɛre ziiri. ba maŋ maale a seemaa ŋa neŋ lamb, beef, chicken, kye bee ne [6][7][8]. A Ghana poɔŋ ,a zeɛre ŋa maŋ di ane kapala[8].

A siimaa ŋa stew maŋ leuha , kyε maŋ paaha chicken, tomato, onion, garlic, cabbage, ane leaf bii root vegetables. A siimaa jeiri mine ɩye okra, corn, carrots, cinnamon, hot peppers, paprika, black pepper, turmeric, cumin, ane jaani spices. Maafe ɩye lasiri siimaa baŋ maŋ serve niŋ white rice (in Senegal, Mauritania, Guinea-Bissau ane Gambia), fonio bii to (millet dough) aŋ be Mali, tuwo bii omo tuo (rice or millet dough) aŋ be Northern Nigeria, Niger, and Northern Ghana, couscous (aŋa West Africa aŋ nyε a Sahara, a Sahelian paalihi puoŋ), biibfufu ane sweet potatoes aŋ be tropical areas, awa Ivory Coast. Um'bido miŋ ɩye buŋ jera baŋ maŋ dira greens, kyε Ghanaian maafe maŋ maali niŋ jeli dogirihi[9] ."Virginia peanut soup",a jeribu yi Senegalese maafe an kye gaa niŋ yemihi yi Africans gaa North America[10].

Senegalese maafe

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Maafe bii mafé gaa-ye nimbi-tori yi bassi[11] guerte, a peanut butter sauce maŋ serve niŋ chere a Senegalese couscous on millet basis. Malian tigadèguèna ane Senegalese maafe ɩye buŋ aŋ numa kye ka ɩ tagu welibu puoŋ[12].

The Gambia

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Domoda ɩye jenii jieri buurii aŋ be Gambia[13]. Domoda maŋ maali niŋ jenii bii peanut butter, neni, albasa , kombia, garlic, seasonal vegetables ane spices. O begihee wuli-ye ka o ɩye a paaluu jaa siimaa ku Gambia[14].

Ming kaa kye nye

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  • Food portal
  • Cuisine of Mali
  • Cuisine of Senegal
  • Kare-kare
  • List of African dishes
  • List of peanut dishes
  • List of sauces
  • List of stews
  • Peanut soup

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Tɛmpileti:INTERWIKI

  1. https://books.google.com/books?id=WZM3AAAAQBAJ&pg=PA127
  2. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-3
  3. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-4
  4. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-5
  5. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-6
  6. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-C2C-8
  7. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-Taylor_&_Francis_2012_p._81-9
  8. 1 2 https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-Wright_2012_p._408-10
  9. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-11
  10. https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/08/AR2007050800381.html
  11. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-13
  12. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-14
  13. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-Jacob_Ashkenazi_2014-16
  14. https://en.m.wikipedia.org/wiki/Peanut_stew#cite_note-Saine_2012_p._95-17