Vare le yelbulo

Outdooring

Yizie Wikipiideɛ
Outdooring

Ghana poɔ, Bie yuori porebo (Ga: kpodziemo; Akan: abadinto, Ewe language “vihehedego”) o e la saaŋkonnoŋ yelturaa kaŋa ba naŋ maŋ tu bilɛɛ yuori porebo saŋa.[1] Saaŋkompareŋ a yele ŋa maŋ e la a bie dɔgebo bebie anii daare, ka banaŋ wa pore a yuori bare a nyaazie daare la ka bidgereba maŋ de a bie yi yeŋ poɔ a paa te ko a yuori. Saaŋkonnoŋ poɔ ba sage de la ka a bebie anii daare ka ba naŋ wa dɔge bie ka a bie wa naŋ voora a ta a bebie anii lɛ wuli ka aseŋ ka a bibalaa na taa yuori. Ka banaŋ wa ko a yuori baare, Ghana poɔ kyɛ gbɛɛ yaga noba naŋ kpi bee a yiri nembɛrɛ mine la yoe la ka ba maŋ de ko a bilɛɛ na. A bie yuori porebo daare ka onaŋ wa e dɔɔ a daare na la ka ba maŋ ŋmaa o yoɔre, ka pɔge meŋ wa la a daare ka ba maŋ vore o tobo.[2] Pampana ŋa a Ghana poɔ kyɛ, bie yuori porebo, yɔŋmaa, ane tobo vorebo maŋ e la a asepiti poɔ a pɔge naŋ maŋ wa dɔge baare. Kyɛ ka a bie yuori porebo paa leɛ tigiri ka ba te di a yiriŋ.

Aneazaa ka a taa la tɛɛtɛɛ a yi kɔkɔtɛɛtɛɛ poɔ, kyɛ a yelerre bee a tuuruŋ zaa maŋ peɛle la taa fee bonso a yelnimizeɛ la ka ba tuori de a bie ne popeɛloŋ. Akan noba maŋ de la a bilɛɛ a lɔɔ sazu bota ka wuli ka ba de la a bie a wuli sazu ŋmene ane teŋɛ ŋmene. Ewe  ane Ga a yiri nembɛrɛ maŋ daŋ bare la koɔ, kyɛ de ba nubiri a tuŋ a daa-kpeɛŋaa poɔ a kyɛ de te tɔ ne a bilɛɛ zele, ka ŋaa na vɛŋ la ka a bie baŋ ka koɔ e la boŋ soŋ kyɛ ka daa e bonfaa. Ba kaale la kaaloo a ko a bonfolo ane a ŋmemɛ ka a toɔ kaa a bie soŋ ka o baa. Ewe deme maŋ puori la ba saaŋkomine bare ne ba naŋ ko ba bipaala kyɛ paa ka ba soŋ kaa a bie ka o baa soŋ.[3]

Ka banaŋ wa pore a bie yuori baare, barɛɛ ane a yideme maŋ kya ba la kyɔɔtaa ka ba de ko a bie. A bie yuori porebo paa pore la a Ghana poɔ ka neɛzaa paa leɛ derɛ a lɛ a kristo ane a yɛre puoru deme naŋ tu kyɛ pore ba bie yuori. A kristo puoru noba maŋ ko la abie a bvrefɔ yuori ane saaŋkompare yuori, kyɛ ka yɛre eŋ a karema la maŋ te bɔ a yoe a wane ka a bi saamine paa kaa iri onaŋ ba naŋ boɔrɔ.[4]

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. ↑ "OUTDOORING English Definition and Meaning". Lexico.com. Archived from the original on May 7, 2021. Retrieved 2022-08-24.
  2. ↑ Mensah, Joseph Nii Abekar (2013). Traditions and Customs of Gadangmes of Ghana. Strategic Book. ISBN 9781628571042. Retrieved 28 September 2020.
  3. ↑ African Identities and World Christianity. Otto Harrassowitz Verlag. 2005. ISBN 9783447053310.
  4. ↑ Salm, Steven J.; Falola, Toyin (2002). Traditions and Customs of Gadangmes of Ghana. Bloomsbury Academic. ISBN 9780313320507. Retrieved 28 September 2020.