Opet Festival
| Paaloŋ | Egypt |
|---|
Opet tigiri (Egypt: hb nfr n Jpt, “ a Opet tigiri ŋa veɛle la soŋ) a tigiri ŋa da e la tigiri a Egypt paaloŋ noba naŋ maŋ di yuoni zaa a Thebes (Luxor), paaloŋ a zuo a zaa New Kingdom paaloŋ, a kyuu ayi soba poɔ, a Akhet, a da paale Nile baa.
A tigiri ŋa maŋ di la ka ba wuli lɛ Amun-Re ane Pharaoh tɔnɔ naŋ seŋ lɛ, onaŋ da sage ka Amun-Re bidɔɔ bee o pɔgeyaa la Amun-Re. John Coleman Darnell da ŋmɛ la nɔkpeɛne ka Opet tigiri ŋa piili la Akhet II soba a Thutmose III ane, a tigiri ŋa maŋ de bebie pie ne yeni kyɛ baŋ di baare (Sethe 1907 gampɛle 824 duulo pie soba poɔ), a piilu, Ramesses III,[1] a tigiri diibu bebie da dɔle gaa la bebie lezare ne anaare.
A tigiri ŋa diibu maŋ taa la yeltuuri gyamaa aseŋ, bɔgere maalo (gbori ŋmaabo, ba naŋ maŋ de a ŋmemɛ a ŋmaa ne koɔ a wane) a yeltuuraa ŋa maŋ tu la Amun-Re banaŋ mɛ pare, a ba ŋmene kpoŋ zie, o pɔge naŋ di Mut, ane o bidɔɔ Khons.[2] A yeltuura ŋa maŋ tu la a teo banaŋ mɛ kyɛ a ba maŋ e o meŋa pare a be ne a teo toɔre maŋ e ŋa 32km ane a Karnak bɔgere zu ne a Luxor bɔgere, a be la ka a Opet tigiri maŋ di.[3] A Luxor bɔgere zu, ba maŋ maale la kultaa tigri a die na poɔ banaŋ dɔge a Pharaoh ane a Amun-Re, ba maŋ e la a ŋaa ka ka Pharaoh seeluŋ toɔ nyɔgetaa ne a ŋmemɛ ane a Egypt paaloŋ. A kultaa tigiri ŋa poɔ, a pharaoh maŋ e la neɛ banaŋ leɛ dɔge, a ŋaa eebo maŋ la ka ka Pharaoh toɔ taa kpeɛŋaa bee taa faŋa a kaa a paaloŋ zu soŋ.
A Egypt paaloŋ tigiri ŋa naŋ bebe a wa tɔ zenɛ ka a Sheikh Yusuf al- Haggag, a Yɛre dɔɔ kaŋa gbori na maŋ de a Luxor a tigiri ŋa diibu poɔ. Mawlid tigiri maŋ di la a peɛle a vicinity naŋ be a Abu Haggag Mosŋue paaloŋ poɔ.
Saadayel a kyaare a Tigiri ŋa
A Opet tigiri piili la a New Kingdom (circa. 1539-1075 B.C) a saŋa ka 18th yuomo na poɔ a dynasty naŋ da di naaloŋ.
A yi be te wa gaa Hyksos onaŋ da so a northern sɛŋ a Nile Valley paaloŋ na zaa yuomo 200 naŋ pare. Egypt mere paala ba saaŋ wagere kɔɔre a teŋkpoŋ poɔ.
Thutmose III (1458-1426 B.C) a tigiri ŋa di la ta bebie pie ne yeni. A saŋa na a Ramesses III naŋ wa piili a merɛ a 1187 B.C yuomo na poɔ, ka a tigiri bebie onaŋ maŋ de kyɛ di baare tage gaa bebie lezare ne anaare, a saŋa na onaŋ wa kpi baare, a 1156 B.C., yuomo naq poɔ, ka a tigiri bebie onaŋ maŋ de kyɛ di bare tage gaa la bebie lezare ne ayɔpoi.
Saadayel yɛlɛ anaŋ bebe a kyaare ne a Opet tigiri ŋa yi la a leɛroo anaŋ na be Karnak ane a Luxor kpakyagaŋ bɔgere zu. Marina Escolano-Poveda wa ne la yelgyɛle naŋ kyaare a bɔgere ama ayi zu.[4]
Tɔnɔ anaŋ naŋ be a Tigiri ŋa poɔ a ko a paaloŋ noba
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
New Kingdom Egyptian paaloŋ taa la ba sagedeebo a ko ba ŋmemɛ, a maŋ kaa soŋ ka a nyɛ bone na banaŋ boɔrɔ. Bonso a ba taa yeltea seɛ soŋ soŋ, a Egyptian maŋ kaa la a ŋmemɛ kaŋa zaa tɔnɔ ane neɛ naŋ na toɔ kaa o zu vela a baŋ vɛŋ ka o waa lɛ banaŋ yi pɔge bee ma’at. Sɛre ka ka fo na yi a ŋmemɛ ama niŋe.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Darnell, John Coleman (2010). "Opet Festival" (PDF). In Willeke, W; Dieleman, J (eds.). UCLA Encyclopedia of Egyptology (1st ed.). Los Angeles.
- ↑ Escolano-Poveda, M (25 June 2019). "Ancient Egypt's fabulous Feast of Opet". National Geographic. Archived from the original on December 9, 2019. Retrieved 25 November 2021.
- ↑ Fukaya, Masashi (2012). "Oracular Sessions and the Installations of Priests and Officials at the Opet Festival". Orient. 47: 191–211. doi:10.5356/orient.47.191. ISSN 0473-3851. Retrieved 26 November 2021.
- ↑ Xu, Bohai (2018-10-29). "The Connection between Dragon Heads- Raising Day and the Opet Festival". doi:10.31235/osf.io/shkvn. S2CID 239906010.