Vare le yelbulo

Music of West Africa

Yizie Wikipiideɛ
Wɛse Afirika Yiele
music by country or region, music genre
Aŋa yitaalombilemusic of Africa Maale eŋ
Indigenous toWest Africa Maale eŋ
BezieWest Africa Maale eŋ

Music of West Africa taa la nimize yelkorɔ, ane o vonne tɛɛtɛɛ kyaane la a kyilluu yaga o naŋ taa laare zizie a yi a gbaŋgbale irigyiŋ ane dakoroŋ saŋa.

West Africa Saaŋkonnoŋ yiele e la tɛɛtɛɛ ayi a Wɛse Afirika iriginal wɛlloo eŋɛ, kyɛ ane a lɛ zaa o na tõɔ wɛllɛɛ tɛɛtɛɛ ne gbulo tɔɛ ayi: Yɛrre yiele ane saaŋkoŋ yiele kyillii. Yɛrre yaaroo kyilluu yipɔge eŋɛ Wɛse Afirika poɔ bebie na baŋ tu gaa la ka a pɔge a 9th sɛntere, naŋ nyɛ sɛteɛ ne nyɔgemare dadi so-tu waabo a North Africa ane West Africa kpakyaga sogaŋ.[1] Yɛroŋ kyilli la Wɛse Afirika yiele, a yelkyilii mine naŋ pore la a boŋŋmeɛre teseŋ goje, kyɛ ka Wɛse Afirika yiele yaga derɛ gaŋgarre yaga lɛ teseŋ a djembe.

America yiele ŋmeɛrɛ iruŋ kyillee Wɛse Afirika yiele, Afirika gyɛzz ane ŋmene yiele.[2] Afirika deme fere gaane Amɛreka a yi nensaale koɔre yɛge la kaiso[3] yiele, a lɛ kyilee Calpso[4] voonoo, gɔɔroŋ kaama naŋ taa yuori yaga Wɛse Afirika zaa poɔ.

Griots, meŋ naŋ e 'wandering musicians', saaŋkonnoŋ poɔ e la a sobizu kaŋa yiele ŋmɛ yaaroo poɔ Wɛse Afirika zaa poɔ, aŋa ba nimize naŋ are ka o ŋmɛ yelkããyeli yaare a tuuro yiele sensellɛ senlloo. Girot tonnoɔre e la bone aŋ e nimize boore bilii mine yipɔge guubu eŋɛ.

Yiele yoe gɔnne Wɛse Afirika zaa poɔ manna ne la sɛlantaa yi Western, Latin American ane Afirika saaŋkoŋ yiele. A gaŋgyere teseŋ Haalaf, Afro-Calypso ane Afirika gyɛzz wullo la ana kpɛtaaloŋ[2] ŋa ane a baa ne ana gɔnne gɔɔroŋ ŋa.

Haalaf e la gaŋgadɔɔ gɔnne, gaŋgayaga lantaa ane lamaale tɔ yiele naŋ maŋ yiele irigyinnal kɔkɔyaga poɔ teseŋ Igbo, Yoruba ane Ewe. Ghana yiele ganzanne gɔba V. Kofi Agawu (2006) sɛge ka: "Haalaf kpɛɛ la ne yelsoore yaga naŋ poɔ meŋɛ ane laŋyiri pɔlbo, paaloŋ baloŋ gbɛɛ, meŋɛ boɔbo maaloo,

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. "The Story of Africa| BBC World Service". www.bbc.co.uk. Retrieved 17 May 2021.
  2. 1 2 Smith, Edna M. (1962). "Popular Music in West Africa". African Music. 3 (1): 11–17. doi:10.21504/amj.v3i1.732. ISSN 0065-4019. JSTOR 30250154.
  3. "Calypso". Archived from the original on 1 March 2006. Retrieved 20 March 2006. Warner-Lewis, Maureen (1991). Guinea's Other Suns: The African Dynamic in Trinidad Culture. The Majority Press. p. 151. ISBN 9780912469270. Archived from the original on 27 March 2019. Retrieved 26 March 2019.
  4. Ramm, Benjamin. "The subversive power of calypso music". www.bbc.com. Retrieved 17 May 2021.