Music of West Africa
| Aŋa yitaalombile | music of Africa |
|---|---|
| Indigenous to | West Africa |
| Bezie | West Africa |
Music of West Africa taa la nimize yelkorɔ, ane o vonne tɛɛtɛɛ kyaane la a kyilluu yaga o naŋ taa laare zizie a yi a gbaŋgbale irigyiŋ ane dakoroŋ saŋa.
West Africa Saaŋkonnoŋ yiele e la tɛɛtɛɛ ayi a Wɛse Afirika iriginal wɛlloo eŋɛ, kyɛ ane a lɛ zaa o na tõɔ wɛllɛɛ tɛɛtɛɛ ne gbulo tɔɛ ayi: Yɛrre yiele ane saaŋkoŋ yiele kyillii. Yɛrre yaaroo kyilluu yipɔge eŋɛ Wɛse Afirika poɔ bebie na baŋ tu gaa la ka a pɔge a 9th sɛntere, naŋ nyɛ sɛteɛ ne nyɔgemare dadi so-tu waabo a North Africa ane West Africa kpakyaga sogaŋ.[1] Yɛroŋ kyilli la Wɛse Afirika yiele, a yelkyilii mine naŋ pore la a boŋŋmeɛre teseŋ goje, kyɛ ka Wɛse Afirika yiele yaga derɛ gaŋgarre yaga lɛ teseŋ a djembe.
America yiele ŋmeɛrɛ iruŋ kyillee Wɛse Afirika yiele, Afirika gyɛzz ane ŋmene yiele.[2] Afirika deme fere gaane Amɛreka a yi nensaale koɔre yɛge la kaiso[3] yiele, a lɛ kyilee Calpso[4] voonoo, gɔɔroŋ kaama naŋ taa yuori yaga Wɛse Afirika zaa poɔ.
Griots, meŋ naŋ e 'wandering musicians', saaŋkonnoŋ poɔ e la a sobizu kaŋa yiele ŋmɛ yaaroo poɔ Wɛse Afirika zaa poɔ, aŋa ba nimize naŋ are ka o ŋmɛ yelkããyeli yaare a tuuro yiele sensellɛ senlloo. Girot tonnoɔre e la bone aŋ e nimize boore bilii mine yipɔge guubu eŋɛ.
Yiele Yoe
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Yiele yoe gɔnne Wɛse Afirika zaa poɔ manna ne la sɛlantaa yi Western, Latin American ane Afirika saaŋkoŋ yiele. A gaŋgyere teseŋ Haalaf, Afro-Calypso ane Afirika gyɛzz wullo la ana kpɛtaaloŋ[2] ŋa ane a baa ne ana gɔnne gɔɔroŋ ŋa.
Haalaf e la gaŋgadɔɔ gɔnne, gaŋgayaga lantaa ane lamaale tɔ yiele naŋ maŋ yiele irigyinnal kɔkɔyaga poɔ teseŋ Igbo, Yoruba ane Ewe. Ghana yiele ganzanne gɔba V. Kofi Agawu (2006) sɛge ka: "Haalaf kpɛɛ la ne yelsoore yaga naŋ poɔ meŋɛ ane laŋyiri pɔlbo, paaloŋ baloŋ gbɛɛ, meŋɛ boɔbo maaloo,
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ "The Story of Africa| BBC World Service". www.bbc.co.uk. Retrieved 17 May 2021.
- 1 2 Smith, Edna M. (1962). "Popular Music in West Africa". African Music. 3 (1): 11–17. doi:10.21504/amj.v3i1.732. ISSN 0065-4019. JSTOR 30250154.
- ↑ "Calypso". Archived from the original on 1 March 2006. Retrieved 20 March 2006. Warner-Lewis, Maureen (1991). Guinea's Other Suns: The African Dynamic in Trinidad Culture. The Majority Press. p. 151. ISBN 9780912469270. Archived from the original on 27 March 2019. Retrieved 26 March 2019.
- ↑ Ramm, Benjamin. "The subversive power of calypso music". www.bbc.com. Retrieved 17 May 2021.