Kundum
| Ethnic group | Nzema people, Ahanta people |
|---|---|
| Paaloŋ | Ghana |
| Indigenous to | Anokye |
| Located in the administrative territorial entity | Western irigyin |
| Bezie | Nzema East Munisipal Desekyere, Ahanta West Munisipal Desekyere, Western irigyin |
| Language of work or name | Nzema Language |
| Intangible cultural heritage status | National Register – Intangible Cultural Heritage of Ghana |
Kundum e la tigiri kaŋa Ahanta ane Nzema noba naŋ be Ghana western region poɔ.[1] O e la tigiri ba naŋ maŋ di a puori Naaŋmene bareka ne bondirii ba naŋ kɔ nyɛ ane nyɔvore ba naŋ voroo.[2]
Yelkorɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A fɔrɔ yelsɛge-biŋ kaŋa kyaare a tigiri e la bone Bosman naŋ da sɛge, Dutch yelpeɛre banna kaŋa naŋ da wa Gold Coast a yuomo kɔɔre 17 naŋ pare poɔ a da wa bɛllɛ a tigiri.[3][4]
Bulyizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Aseŋ yelkããyeli ane sããkonnoŋ naŋ wuli, a tigiri da piilee la saŋa na naŋkpaana Akpoley mõɔ yoɔbo poɔ, da te tiri la kɔntɔnne mine ka a ŋmaa vileŋgu seɛrɛ. O naŋ wa kaa a seɛre baare, o da leɛ wa la o yiri wa de a seɛre wuli o noba.[5] A seeloŋ seɛrɛ wuli ka o maŋ kare setaana ane sefaare yi a teŋɛ ane kuribilii poɔ bare. A tigiri diibu wagere, Axim kpeɛreba ane o kpeɛroŋ taa gbɛɛ yaga la maŋ seɛ o. Nzema noba zie la ka o yi a puoriŋ yɔlle kpɛ a Ahantas naŋ be a Ghana Western irigyiŋ poɔ.
A Tigiri Pare
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Kundum e la bomma diibu ane ŋmennoo zaa tigiri.[3] A tigiri piiluu maŋ are la bebiri na abɛ teɛ kaŋa wɔmɔ naŋ maŋ piili moɔna.
A Tigiri Diibu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A tigiri maŋ di la daare ata, kyɛ a fɔrɔ daare ata a yelerre yaga zie, gaŋ a zaa gaŋgarre ŋmeɛbo ane seɛre maŋ erɛ la tensɔge yoŋ ane a tenne koŋkobo zie ba naŋ boɔlɔ Siedu bee Sienu. A tigiri maŋ e la tɔɛtɔɛ teŋɛ kaŋa zaa poɔ naŋ lantaa mɛ a Ahanta ane Nzema Naaloŋ. A teŋɛ kaŋa zaa maŋ biŋ la yɔdaare/koseɛraa na ba tigiri naŋ na piili.
A tigiri diibu maŋ kɔlage la yelzuri ata:
- seɛre
- gaŋgarre ŋmeɛbo
- bondirii diibu
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ https://web.archive.org/web/20120217161547/http://www.ghananation.com/festivals/?blurb=264
- ↑ http://www.modernghana.com/news/350907/1/mtn-ghana-donates-towards-kundum-festival.html
- 1 2 http://www.units.muohio.edu/ath175/student/shawrm/index.html
- ↑ https://yochale.com/kundum-festival-ghana
- ↑ Ansah, Timothy. Kundum Festival of the Nzemas and Ahantas. Accra, Ghana: Onyase Printing Press. p. 88.