Igunnuko Tigiri

Igunnuko Tigiri e la tigiri kaŋa ba naŋ maŋ di ka o kyaare a masquerade wogi naŋ be a tendaazaa[1] poɔ ka o tɔ ba kyebe. A kɔntɔma ŋa maŋ yi la Nupe, Niger Kogi, Kwara State ane Abuja naŋ be a Nigeria paaloŋ poɔ. A Yoruba saaŋkonnoŋ poɔ, ka Igunnuko kɔntɔne ŋa wa yi a tigiri bee a bɔgere maaloo poɔ, ba sagedeebo la ka a yeltuuraa na e la soŋ.[2][3]
A Igunnuko kɔntɔne maŋ seɛ la dayeni yuoni gbuli zaa a tigiri diibu saŋa. A tigiri ŋa ba la taa nɔkpeɛne ka Nigeria saaŋkonnoŋ ba taa sagedeebo, ba taa sagedeebo ka ba ŋmemɛ na baŋ sane la ba baaloŋ zaa a yi baalombiri kaŋa zaa poɔ.
Bigiruu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A tigiri maŋ piili la a saŋa na neɛzaa naŋ wa nare baare. A pɔllɔ ane nennyanne zaa maŋ yi gaa vɔ la te-voba. A ŋaa eebo la ka ba boɔlɔ Kuso kyɛ ka banaŋ leɛ wa gɛrɛ ka ba neŋ boɔlɔ Kuso, zie na zaa banaŋ voɔ teɛ wuli ka taa la yele yaga a be poɔ, bee zie na zaa banaŋ voɔ a teɛ tu ne wuli ka a be taa la yelyaga.
Ka a tigiri wa dire gɛrɛ, Igunnuko kɔntɔne maŋ yi la ka neɛzaa nyɛ a. A Igunnuko maŋ su la o suuruŋ ane mie, o e la wogi kyɛ e kɔntɔne, o na la ka ba maŋ de kara ne soɔloŋ. O maŋ yi la a teŋa poɔ a yɔ noba yie poɔ, banaŋ naŋ e tegerɛ a teŋa poɔ.[4]
Igunnuko Tigiri a Lagos poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Igunnuko tigiri da piili la a Lagos poɔ a 1814 yuoni poɔ, Yaisa Ayani la da piili ne a tigiri ŋa, o naŋ da de o yi ne o yiriŋ Pategi, Niger State poɔ gaa te piili erɛ o yoŋ. A piilu saŋa, Ayani yiri naŋ naŋ be Odo-Oba (Oju-Oto) poɔ, a be la ka o da maŋ tuuro a o saaŋkom yeltuuri, a derɛ boma anaŋ o naŋ taa. A kɔntɔne naŋ wa baa, Ayani sɔre la sommo yi a naa I. Oshodi Tapa zie, neɛ naŋ da sereŋ e a Lagos zɔɔzɔɔ Nupe, onaŋ da soŋ ne o zi paala ka o te biŋe a kɔntɔne ŋa, ona la pampana ŋa ka boɔlɔ “Igbo-Igunnu Epetedo” . A naŋ waana zenɛ be la e a kɔntɔne ŋa yikpoŋ, kyɛ ka ba pãã yɔ biŋ biŋ ziiri ziiri a Nigeria poɔ[5]
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ "Beautiful And Fascinating Igunnuko Cultural Display". Echonews Nigeria Community News. 2023-11-14. Retrieved 2024-02-23.
- ↑ "Various Igunnuko with their followers". Google Arts & Culture. Retrieved 2024-10-25.
- ↑ Ogunlusi, Jola (1971). "Igunnuko Festival". African Arts. 4 (4): 60–61. doi:10.2307/3345886. ISSN 0001-9933. JSTOR 3345886.
- ↑ "IGUNNUKO FESTIVAL". Isheri Olofin-Mole. Retrieved 2025-01-31.
- ↑ "The dying Yoruba-Nupe cultural affinity - Daily Trust". Daily Trust. 2018-03-11. Retrieved 2025-01-31.