Hogbetsotso
| Ethnic group | Anlo Ewe people |
|---|---|
| Paaloŋ | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Volta Region |
| Bezie | Anloga, Volta Region |
| Month of the year | November |
Hogbetsotso tigiri,(naŋ maŋ boɔle Hogbechocho)[1] e la tigiri Anlo namine ane noba naŋ maŋ di a Volta Region poɔ, Ghana.[2] A Anlo noba meŋɛ teŋyiraa la Anloga a teŋkpoŋ naŋ be a paaloŋ na poɔ la lɛ a paale, Keta, Kedzi, Vodza, Whuti, Srogboe, Woe, Tegbe, Dzita, Abor, Anlo Afiadenyigba, Anyako, Konu, Alakple, Atsito, Atiavi, Devegodo, Atorkor, Tsiame ane amine kaŋa a paa de ne a koribili. A tigiri ŋa maŋ di yuoni yuoni zaa, Yɔdaare dendeŋ a kakyɛ kyuu poɔ la ka a tigiri maŋ a Anloga teŋkpoŋ poɔ be la ka ba boɔlɔ Anlo state.[2][3] A tigiri ŋa yuori naŋ yi a Ewe kɔkɔre poɔ ba naŋ maŋ leɛre ka iri zoe tigiri.[4] 'Bee yire Hogbe (Notsie) eŋɛ'.[5] A tigiri ŋa bebe pare yuomo 40 naŋ tɔle.[5]

Dakoreŋ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Anlo e la nemboorɔ mine naŋ lantaa a yi a eastern coast a Ghana paaloŋ. Dasaŋa na teŋɛ na ba naŋ da zeŋ yuori la Notsie, teŋkpoŋ naŋ be a Togo poɔ. Mannoo wuli ka Southern Sudan la ka ba yi a tu a wa yi Oyo, Negeria lambori kaŋa, ketou naŋ be Benin poɔ ane Adja Tado naŋ be Togo, kyɛ paa wa zeŋ Notsie poɔ. Noɔre mannoo wuli ka da naa kaŋa naŋ kpɛ potuoluŋ nuuriŋ, ka ona la (Naa)Togbe Agorkoli (Agor Akorli). Saŋa na ba naŋ da boɔrɔ ka ba faa ba meŋa a yi neŋ a nimikuoni kaabo na poɔ, ba da tu la bogi a peɛle a daŋkyini ba naŋ mɛ viire a teŋɛ zaa, a vɛŋe ka a yiri pɔge kyire ba koɔfaare zaa ennɛ a bogi na poɔ ka a daŋkyini seɛ ka o na maa ka ba tɔ puo kyɛ tu be a yi faa ba menne. Saakonnoŋ meŋ wuli ka ba da buriburi la a naa leɛ ba puori kyɛnne yiri a teŋɛ poɔ kyɛ ka a e ŋa ba naŋ kyɛne kpeɛrɛ a teŋɛ poɔ na.
A tigiri
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A tigiri maŋ di la yuoni zaa poɔ a Yɔdaare danweɛ soba a Kakyɛ kyuu poɔ. A tigiri ŋa maŋ di a wuli zenlaafeɛloŋ ane zɔɔ bilibili zaa baŋ toɔ maale a yɛlɛ ka nɔlaŋ a bebe ba kpakyaga poɔ a yi ba naŋ toɔ faa bamenne a yi a naa faa na nuuriŋ. Ba maŋ kaale la kaaloo, a bare koɔ a Ewe teŋgane. Aŋaa e baaroo puoriŋ ba maŋ peere la a teŋɛ zaa, a nyege a saga. Ba maŋ te piili la a saga peeroo a Volta River (a mane noɔre kyɛ peere wa gaa Mono River(baa noɔre) naŋ be a Togo poɔ. A tigiri meŋa bebiri a naa ne o noba naŋ be a Anlo poɔ maŋ su la ba Saakompare bonsuure, ka ana la Kente, a kyɛɛrɛ yiele ane seɛre parɛ parɛ.
A tigiri diibu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Yuomo naŋ pare 2019 poɔ Hogbetsotso tigiri diibu poɔ nensaama ane nentegerɛ da gaa la a tirgiri ŋa aseŋ a Ghana yidaadɔɔ-koro mine, Jerry John Rawlings, ane John Dramani Mahama.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Briggs, Philip (2010). Bradt Ghana. Bradt Travel Guide. p. 49.
- 1 2 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/tourism/festivals.php
- ↑ Ofori Akyea, E. (1997). Ewe. Rosen Publishers. p. 17.
- ↑ http://www.travel-to-discover-ghana.com/hogbetsotso-festival.html
- 1 2 https://archive.org/details/culturesensesemb0000geur