Hiragasy
Hiragasy bee hira gasy (hira: Yieluŋ, gasy; Malagasy) e la saaŋkoŋ yieluŋ naŋ be Madagasɔar, a Merina bale naŋ be a Madagasɔaɔ teŋkpoŋ poɔ ka ba boɔlɔ a be Antannanarivo. O maŋ de la a bebiri gbuli zaa ka noba yiele yieluŋ, a seɛ seɛre ka kabary deɛne( noba naŋ maŋ deɛne maŋ e la noba naŋ laŋ zeeŋ bale bee noba naŋ kultaa a yi ziboŋyeni) a mine ka o e kyakya ka bale tɛɛtɛɛ a ŋmeɛrɛ.
Saadayel ane a Yiibuzie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A seɛre ane a yieluŋ ŋa piilu yi 18th dasaŋa na poɔ, a Merina naa bidɔɔ, Andrianampoinimerina naŋ da de a tere ne o paati paati kyakya noɔre yelyaga(Kabary), o naŋ la daŋ de weɛŋ piili ne o. A bale ŋa paaŋ da ta piili la o yoŋ paati yelerre. A gyamaa da maŋ taa la feroo toma yaga a ka ba naŋ wa deɛne a hiragasy, ba maŋ wuli la ba popeɛloŋ ane eŋyuo, a erɛ gɔmɔ a kyaara ennɛ a banaŋ naŋ seɛrɛ a seɛre.[1] Hiragasy bale la ka ba da de tonne a saŋa na Frenɔh noba naŋ da kaara ba a wa ka ba tere duoro, a kyaare ne noba na ba naŋ irebare a gbaŋgba toma poɔ.
A saŋa ba naŋ wa nyɛ kpeoŋ bee a di naa a yi a France deme zu a yuomo 1960 poɔ, a Malagasy saaŋkoŋ seɛre ŋa, d piili a nyɛ yuori naŋ zɛge do saaka neɛzaa baŋ o. A noba naŋ da boɔrɔ a paaloŋ yidaadɔɔ, da piili ŋmeɛrɛ la ba kyakya. Mine eŋ da ba paale a kyakya ama kaŋa zaa poɔ kyɛ ka mine eŋ a kyo ba nemboɔraa. A saŋa na la hiragasy neɛ kaŋa naŋ e gɔbaa a de Rossy a da ŋmɛ o yieluŋ kaŋa yuomo 1995 poɔ, ka a yieluŋ la "Lera". A yieluŋ ŋa la ka Zafy da de ka o e a ba paati yieluŋ, yieluŋ da e la bone gyamaa yaga naŋ baŋ . Ramilison Fenoarivo, yuori la da yi yaga, Rossy's noba ba yidaadɔɔ da la Didier Ratsiraka.
A seɛre ane o waaloŋ.
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
A hiragasy seɛre da maŋ tutue taa ka noba naŋ seɛrɛ a seɛre ŋa a yitaa la lɛzare anaare, 80+ a Madagascar paaloq poɔ. Kyɛ ama zaa poɔ a yieluŋ maŋ taa la lɛ anaŋ maŋ kyɛ a tututaa, a seɛ tutaa.
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Mauro, Didier (2001). Madagascar, l'opéra du peuple: anthropologie d'un fait social total: l'art Hira Gasy entre tradition et rébellion. Paris: KARTHALA Editions. ISBN 978-2-84586-019-3.