Vare le yelbulo

Hiragasy

Yizie Wikipiideɛ
Hiragasy
music genre, type of dance, music tradition
Aŋa yitaalombileMalagasy folk music Maale eŋ
Country of originMadagascar Maale eŋ
Intangible cultural heritage statusRepresentative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity Maale eŋ

Hiragasy bee hira gasy (hira: Yieluŋ, gasy; Malagasy) e la saaŋkoŋ yieluŋ naŋ be Madagasɔar, a Merina bale naŋ be a Madagasɔaɔ teŋkpoŋ poɔ ka ba boɔlɔ a be Antannanarivo. O maŋ de la a bebiri gbuli zaa ka noba yiele yieluŋ, a seɛ seɛre ka kabary deɛne( noba naŋ maŋ deɛne maŋ e la noba naŋ laŋ zeeŋ bale bee noba naŋ kultaa a yi ziboŋyeni) a mine ka o e kyakya ka bale tɛɛtɛɛ a ŋmeɛrɛ.

Saadayel ane a Yiibuzie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A seɛre ane a yieluŋ ŋa piilu yi 18th dasaŋa na poɔ, a Merina naa bidɔɔ, Andrianampoinimerina naŋ da de a tere ne o paati paati kyakya noɔre yelyaga(Kabary), o naŋ la daŋ de weɛŋ piili ne o. A bale ŋa paaŋ da ta piili la o yoŋ paati yelerre. A gyamaa da maŋ taa la feroo toma yaga a ka ba naŋ wa deɛne a hiragasy, ba maŋ wuli la ba popeɛloŋ ane eŋyuo, a erɛ gɔmɔ a kyaara ennɛ a banaŋ naŋ seɛrɛ a seɛre.[1] Hiragasy bale la ka ba da de tonne a saŋa na Frenɔh noba naŋ da kaara ba a wa ka ba tere duoro, a kyaare ne noba na ba naŋ irebare a gbaŋgba toma poɔ.

A saŋa ba naŋ wa nyɛ kpeoŋ bee a di naa a yi a France deme zu a yuomo 1960 poɔ, a Malagasy saaŋkoŋ seɛre ŋa, d piili a nyɛ yuori naŋ zɛge do saaka neɛzaa baŋ o. A noba naŋ da boɔrɔ a paaloŋ yidaadɔɔ, da piili ŋmeɛrɛ la ba kyakya. Mine eŋ da ba paale a kyakya ama kaŋa zaa poɔ kyɛ ka mine eŋ a kyo ba nemboɔraa. A saŋa na la hiragasy neɛ kaŋa naŋ e gɔbaa a de Rossy a da ŋmɛ o yieluŋ kaŋa yuomo 1995 poɔ, ka a yieluŋ la "Lera". A yieluŋ ŋa la ka Zafy da de ka o e a ba paati yieluŋ, yieluŋ da e la bone gyamaa yaga naŋ baŋ . Ramilison Fenoarivo, yuori la da yi yaga, Rossy's noba ba yidaadɔɔ da la Didier Ratsiraka.

A seɛre ane o waaloŋ.

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A hiragasy seɛre da maŋ tutue taa ka noba naŋ seɛrɛ a seɛre ŋa a yitaa la lɛzare anaare, 80+ a Madagascar paaloq poɔ. Kyɛ ama zaa poɔ a yieluŋ maŋ taa la lɛ anaŋ maŋ kyɛ a tututaa, a seɛ tutaa.

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. Mauro, Didier (2001). Madagascar, l'opéra du peuple: anthropologie d'un fait social total: l'art Hira Gasy entre tradition et rébellion. Paris: KARTHALA Editions. ISBN 978-2-84586-019-3.