Hinduism in Ghana
| Aŋa yitaalombile | hinduism on the Earth, ŋmempuori Ghana poɔ |
|---|---|
| Facet of | Ghana |
| Paaloŋ | Ghana |
Hinduism Ghana poɔ, e la da e noba naŋ ba e gyamaa yuomo tuturi naŋ pare koŋ baŋ sɔre. Neɛ naŋ da de Hinduism a wuli Ghana poɔ kyɛ la Sindhi Settlers yoɔ la ka o da yɔ wa a Gold Coast (pampana ka ba boɔlɔ o Ghana) A saŋa na a Indian naŋ da po o meŋa a 1947[1][2] yuoni poɔ. A noba ba ma naŋ yɔ meŋ da biŋ la ba toɔraa tebɛ kori bile kaŋa poɔ, a zie ŋa da be la 0Sindhi mercantile paaloŋ bee tenne poɔ.[3]

A saŋa na a Hinduism noba naŋ de kpɛ Ghana poɔ a yi a Indian poɔ piili la 1970 yuomo poɔ, ba da daŋ de piili ne la Hindu Monastery of Africa (HMA), Swami Ghanananda Saraswati la da de ne ba weɛŋ a yele ŋa, o da e la neɛ naŋ yi a Ghana poɔ kyɛ paa leɛre o meŋa a eŋ Hinduism noba poɔ, a Hinduism noba da de o la a wuli yɛlzaa a kyaare ne India[4] yelerre poɔ. A yi be o paa da la neɛ naŋ be a African ane Ghana yelerre soga poɔ,o na la da ŋmeɛrɛ a Ghana yuori ka o yiri, Shaivism, a wulo noba a Ghana kɔkɔɛ, ane ba saaŋkonnoŋ yeltarre.[1] A wagere na poɔ meŋa la ka International Society for Krishna Consciousness (ISKCON) da piili a Ghana poɔ, a da ŋmeɛrɛ Vaishnavism a teŋɛ poɔ, a pono zɛvaare bondirii, kyɛ puoru[5] ba ŋmene. Peɛroo wuli ka Hinduism e la noba mine naŋ da e fẽẽ lɛ kyɛ ka a ba kɔɔre kyɛ ka ba deɛ lɛ ŋmɔre yɛle paale a a ziezaa a Ghana poɔ. A yi lɛ ba naŋ wono a Akan kɔkɔre seŋ lɛ.[4]
A Noba Yageroŋ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
2009 yuoni poɔ, a Hinduism noba yageroŋ da ta ŋa ta 12,500 a Ghana poɔ, ba paa da e la 0.5% a Ghana paaloŋ poɔ zaa. A Hindu yageroŋ[6] ŋa da poŋi eŋ la ziiri ayi poɔ, A Indian paaloŋ noba naŋ yi a a Sindhi paaloŋ ane a Ghana noba meŋɛ meŋ naŋ leɛre bamenne gaa ne Hindu puoru poɔ.[7]
A Hindu Monastery of Africa, la da e a zie naq be a soga poɔ a ko a Ghana kɔkɔrɛɛ zannoo a 1975 yuoni na poɔ. A saŋa a Ghanananda, naŋ da e a ba wederɛ, o da mɛ la a ba puoru ŋmenedire anuu a Ghana zaa poɔ, a puoruu dire anuu ama zaa da be la Southern Ghana poɔ. Ona la da kaara a puoruu ziiri zaa ayi tenne poɔ.[8] A Indian noba yaga zie paa da puoro la ŋmene a ŋmendire ama poɔ, kyɛ ba da taa la puoruu zie tɛɛtɛɛ a yi a Sindhi teŋɛ noba poɔ.[9]

ISKCON, meŋ e la a noba mine naŋ be a Ghana paaloŋ poɔ, a ba kyɛ waabo meŋ yi la Medie ane puoru bilibili ba naŋ da aŋ yɔ puoru,aneŋ meŋ a yeŋe poɔ harinam ane zɛvaare bondirii puobu yelerre ba naŋ da maŋ erɛ.[8] A Sathya Sai Baba potuuribo da puoruu gaŋgye kaŋa naŋ be a Ghana Hindu paaloŋ bee teŋɛ kaŋa poɔ.[10]
2021 wagere poɔ, peɛro kaŋa naŋ da ba taa sommo yizie zaa da wuli ka pampana a Hindu noba yageroŋ do la saa a ta ŋa 30,000 na, a Ghana paaloŋ noba zaa poɔ lɛ wuli ka ba e la 0.1%.[11]
Hindus noba yelerre ane ba sagedeebo Ghana poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
A yi ba saaŋkonnoŋ sagedeebo puoriŋ, ba sagedeebo kaŋa leɛwaabo ane karma, a Hindus yaga taa la a yɛlɛ ama sagedeebo. Ghana noba banaŋ tuuru a Hindus saaŋkonnoŋ e la fẽẽ . A yeɛlɛ danweɛ soba noba yaga de la ka Hindus deme sagedeebo la ka ba ɔɔrɔ nɛne. Bonso Hindu noba yaga ba derɛ nɛne enne ba bondirii poɔ ba saaŋkonnoŋ poɔ kyiiruŋ. Ba kyiiruŋ kaŋa la ba ba nyuuru daa, baba bonno ganna ne pɔgeba. Hindus noba da yeli ko la a Ghana noba ka ba bare nɛne ane daa nyuubu. A wa ta la soga ka Ghana noba sage de ka ba na bare la daa nyuubu ane nɛne ɔɔbo ba zoro naaŋmene. Ba maŋ dire la boma naŋ koŋ baŋ saaŋ neɛaŋa kyiiruŋ. A ba sagedeebo ŋa, a ayyi soba la, Hindus sagedeebo a Ghana poɔ, la ka nii e la bonserɛ naŋ seŋ ka ba kaara soŋ a ba seŋ ka ba koro a dɔgeroŋ. A sagedeebo ŋa yi la a saŋa Hindu Krishna naŋ kpi kyɛ leɛ wa a teŋɛzu. O da leɛ wa la a ŋa nao tɔ. Vediɔ Hindu Aditi waa ŋa naabo, a naabo ŋa bɛrekoɔ la ka ba maŋ nyu, “soma” sage de la ka e la naaŋmene bommaale. Ghana Hindu sagedeebo kaŋa la, Ghana noba yaga ba dire nao boroŋ bebiri zaa, kyɛ ka a nao endaa kyɛle na ka ba de maale ne boma.[12]
Hindu denominations
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Hindus naŋ be Ghana poɔ, poŋi eŋ la ziiri ayi. Shaivism by the Hindu Monastery of Africa ane Vaishnavism by the Hare Krishnas(ISKCON).
A Hare Krishnas e la lambogiri noba yag naŋ baŋ, a tendaa zaa poɔ, Hindu puoru piili la 1966, A. C. Bhaktivedanta Swami Prabhupad la wa ne a Hindu puoru. A Ghana poɔ kyɛ zie na naŋ e a ba puoru lantaa zikpoŋ la a Sri Radha Govinda Temple naŋ be a Ghana teŋkpoŋ poɔ ba naŋ boɔlɔ Medie, o ba be a Accra paaloŋ poɔ aŋa lɛ noba naŋ teɛrɛ. Kyɛ a ba puoru dibilibili be la a Ghana poɔ kyɛ viiri ka ba maŋ puoro. A Ghana poɔ kyɛ Akans noba la e yaga naŋ poɔ a Hindu ŋa poɔ, a ba puoruu zie kaŋa be la Odorkor Accra tembile kaŋa la lɛ.[13][14] A puoru zie da mɛ la a 1975 yuoni poɔ, dɔɔ kaŋa ba naŋ boɔlɔ ka swami Ghanananda[15] la da mɛ a puoru zie ŋa.
A Hindu parɛɛ mine naŋ be a Ghana poɔ la Arya Samaj a Ghana poɔ, a puoru mine la Sri Sathya Sai Baba, a kaŋa meŋ la Akkanum Nama Shivaya Noba sanoo ŋmendie.
Ghana Noba Naŋ e Nensonne A Hindus Puoru poɔ.
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]· Swami Ghanananda, Ghanaian swami
· Victoria Lakshmi Hamah, politician
Zannoo lamboe mine
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]· African Hindu Council Mobilizes
· Swami Ghanananda of Ghana
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- 1 2 https://www.bbc.com/news/10401741
- ↑ "https://2001-2009.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71304.htm
- ↑ https://web.archive.org/web/20120206063957/http://indiandiaspora.nic.in/diasporapdf/chapter8.pdf
- 1 2 https://web.archive.org/web/20181209123505/http://www.urbanlab.org/articles/Ghana_Hinduiusm.pdf
- ↑
{{cite book}}: Check|isbn=value: checksum (help) - ↑ Wuaku, Albert Kafui (2009). "Hinduizing from the Top, Indigenizing from Below: Localizing Krishna Rituals in Southern Ghana" (PDF). Journal of Religion in Africa. 39 (4): 403–428. doi:10.1163/002242009X12537559494232. Archived from the original (PDF) on 9 December 2018.
- ↑ https://www.hinduamerican.org/blog/hinduism-beyond-india-africa/
- 1 2 Cite error: The named reference
wuaku20092was invoked but never defined (see the help page). - ↑ "Indians in Ghana" (PDF). Ministry of Overseas Indian Affairs. Archived from the original (PDF) on 6 February 2012.
- ↑ "The Swami of Accra". Tehelka. 15 August 2009. Archived from the original on 12 September 2012.
- ↑ Cite error: The named reference
Allard2022was invoked but never defined (see the help page). - ↑ Wuaku, Albert. 2009. "Hinduizing from the Top, Indigenizing from Below: Localizing Krishna Rituals in Southern Ghana". Journal of Religion in Africa. 39: 403-428.cATLA Religion Database with ATLAserials, EBSCOhost.
- ↑ Laumann, Dennis (2014). "Hindu Gods in West Africa: Ghanaian Devotees of Shiva and Krishna by Albert Kafui Wuaku". Ghana Studies. 17: 247–249. doi:10.1353/ghs.2014.0012. S2CID 161918900. Archived from the original on 2018-12-09. Retrieved 2018-12-08.
- ↑ Wuaku, Albert Kafui (2009). "Hinduizing from the Top, Indigenizing from Below: Localizing Krishna Rituals in Southern Ghana" (PDF). Journal of Religion in Africa. 39 (4): 403–428. doi:10.1163/002242009X12537559494232. Archived (PDF) from the original on 2018-12-09. Retrieved 2018-12-08.
- ↑ "Ghana's unique African-Hindu temple". BBC News. 29 June 2010. Archived from the original on 9 December 2018. Retrieved 8 December 2018.