Half of a Yellow Sun
| Piiluu | 2006 |
|---|---|
| Title | Half of a Yellow Sun |
| Follows | Purple Hibiscus |
| Form of creative work | novel |
| Genre | historical fiction |
| Author | Chimamanda Ngozi Adichie |
| Publication date | 2006 |
| Country of origin | Nigeria |
| Language of work or name | Bɔrefɔ |
| Narrative location | Nigeria |
| Kyɔɔtaare o naŋ nyɛ | Women's Prize for Fiction |
| Described at URL | https://www.nytimes.com/2006/10/01/books/review/Nixon.t.html |
Half of a Yellow Sun e la 2006 Nigerian deme sinii kaŋa, Chimamanda Ngozi Adichie naŋ sɛge. A sinii ŋa sɛgebo da piili la a 1960s yuomo poɔ, a senselluŋ tu la Ugwu bibiiluŋ saŋa o naŋ te leɛ neɛkaŋa yikaara, naŋ yi koraa poɔ a gaa ka o te tontmoa yuniveniti kaŋa a teŋkpoŋ poɔ; A o karema kaŋa naŋ di Odenigbo, onaŋ da la mathematics professor banaŋ sage ko o ane Olanna, o naŋ meŋ la o karema pɔgeyaa soŋ kaŋa meŋ naŋ taa libie gyamaa ka o saa e Nigerian dɔɔ, ona la ka o karema Odenigbo a meŋ pãã da boɔrɔ nimizeɛ zaa.[1] A saŋa a Nigerian (Civil War ) naŋ da iri a ba zɔɔre (1967-1970) yuomo na poɔ, da ŋmaare noba yideme laŋkpeɛbo a bare, ka nyɔvore yeltarre zaa a gyɛre.
A senselluŋ bee a sinii ŋa manne la wuli dɔgɛɛ noba naŋ nyɛ a yi zɔɔre na poɔ, a sinii wuli la a saamo naŋ da saaŋ, noba naŋ da kɔŋ ba nyɔvoɛ, ka noba nyɛ dɔgɛɛ a nempeɛle naŋ wa de a teŋɛ a kaara. A yelŋa la e wuli a begre kyaare ne British yelfaare, a are ne gbɛɛ ka ba nyɛ a tɛɛtɛɛ naŋ be a nansaala tɔrebogi ane a naaŋmen nensaalba bale tɛɛtɛɛ kaa iruu aseŋ a Igbo noba.
Lɛ noba naŋ e yɛlɛ kyaare a sinii ŋa gbaŋgbale poɔ yiibu da e la e soŋ gyamaa, gyamaa da puge o a puori ko o neŋ a nyɔvore soŋ onaŋ taa kyaare ne a Biafran zɔɔre. Half of a Yellow Sun la da de a 2007 pɔgeba kyɔɔtaa ane a 2013 a sinii kyɔɔtaa poɔ o da la nyɛ la boɔlaa, Biyi Bandele da la sɛge la sinii kaŋa ka a yuori naŋ di a lɛ kyɛ ka Gali Egan ane Andrea Calderwood la maale a sinii ka o yi gbaŋgbale.
A lɛ a deɛne naŋ deɛne tutaa a sinii poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A sinii ŋa ba e bone banaŋ sɛge ka o tutaa, a sinii ŋa poŋi eŋ la ziiri parɛɛ anaare, a sinii piilu yi a 1960 yuomo pare piilaa ane a pare baaraa.
A yunivenite teŋa yuori la Nsukka, Ugwu, naŋ e yuomo pie ne ata bidɔɔlee naŋ piili o yiri tontonna toma a ko Odenigbo, naŋ professor mathematiɔs karema. Odenigbo yiri e zannoo zie ka ka nɔkpeɛne ŋmeɛbo a kyaare ne a Afrika a nempeɛle naŋ da de a teŋa a kaara ba zu. A nɔkpeɛne ba kɔɔre kyɛ ka Olanna, naŋ e Odenigbo pɔgesare velaa naŋ e sakuuri bie ka o boɔrɔ la wa kpɛ, neɛ naŋ da inni o yɛlɛ a Lagos o naŋ da boɔrɔ ka oneŋ onaŋ be, ane o yee tɔ naŋ di Kainene, o naŋ la da kaara ba saa kompani yeltarre zaa. Kainene meŋ da taa la o meŋ sɛne ka o yuori di Riɔhard, a neɛ naŋ sɛgerɛ Bɔrefɔ, naŋ gaa ka o te nyɛ Nigeria naŋ waa lɛ kyɛ meŋ yɔ baŋ a Igbo-Ukwu paaloŋ bontarre.
Yuomo anaare puoriŋ, ka zɔɔre le a Hausa ane Igbo bale tɛɛtɛɛ ŋa noba kpaɛyagaŋ ka noba te kɔŋ ba nyɔvoɛ. A zɔɔre ama naŋ pãã da e tutaa a lɛ ba da ko la noba gyamaa, a pale ne Olanna puree ane o areba kaŋa bee ka o saa kaŋa la, a southeast Nigeria noba da toɔ laŋ ba menne a yi are ba yoŋ ka nansaala ba boɔle ne a bɔrefɔ ka t Republic of Biafra. Odenigbo, Olanna, ane ba pɔgeyalee bie ane Ugwu e la noba ba naŋ fere a de ba kpɛ alopelee age gaa ne Nsukka paaloŋ, ba da pɔge ba la a nensaama zie kaŋa ba naŋ boɔlɔ ka Umuahia. Ba nyɛ la lɛ bondirii naŋ ba kye a paaloŋ na poɔ, kɔŋ da kpɛ ba la soŋ, wagere a Nigeria sogyɛre da maŋ dɛ be la a ba laŋkpeɛbo poɔ wagere zaa.
A senselluŋ ware la a leɛ gaa puori, a te manne dasaŋa yɛlɛ naŋ sɛre kyɛ ka zɔɔre pãã wa piili, a manna lɛ Odenigb naŋ kaa o pɔgeyaa naŋ di Amala, a yi a bie ma naŋ da zagere o bare. A wagere ŋa la ka o meŋ boɔrɔ ka o e a yɔɔ sane. Olanna da gaŋ ne Riɔhard. A yi a ŋaa puoriŋ ba o puree kaŋa yuori naŋ di Aunty Ifeka, da boɔle ba la a lantaa a kanne ba, Olanna da di la suuri a ko Odenigbo kyɛ de Amala naŋ e o bie ka o e o meŋa toɔre ka o na kaa ka o baa.
Ba naŋ leɛ gɛrɛ a zɔɔre poɔ la, a be la ka Biafran paaloŋ kpi la neɛzaa ba la kyebe, a ba kyɛlle ne zaa da gaa be a a nensaama kpezie ne a Kainene, onaŋ zo ne a Umuahia a gaa ne a nensaama kpɛzie. A sommo naŋ da ba la waana soŋ, Kainene da yi la a kyɛŋ pare lɛ a mɛrɛ naŋ wuli ka o te bɔ sommo ka lɛ naane ba dire la dɔgɛɛ. O naŋ yi o ba la leɛ gaa togitogi, a te tɔ a wagere na gba banaŋ zɔɔ a zɔɔre baare.
Puoriŋ yɛlɛ naŋ e pare
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Half of a Yellow Sun e la sinii bee senselluŋ ayi soba la Chimamanda Ngozi Adichie; a o piili la , Purple Hibiscus, a sinii ŋa da yi gbaŋgbale a 2003 yuoni poɔ. O de la yuomo ata kyɛ sɛge la Half of a Yellow sun senselluŋ bee sinii ŋa, o de la a yelzu yi neŋ Biafran flag[3][4] eŋɛ. A yi a be puoriŋ la ka leɛre a senselluŋ yelzu eŋ ka “ The Story behind the Book “ o naŋ yeli:
N baa la Biafran lige poɔ. A da eŋa a zɔɔre poŋi eŋ la n yideme ka maa na la baŋ teɛre. N dɔgereba da maŋ moɔrɔ la ba moɔbo zaa ka n baŋ, N ba teɛre ka a yɛlɛ ama taaba poɔ la ka kpɛ a yi kyɛ wa toɔ a baa. N da taa la noba naŋ kpeɛrɛ Biafra paaloŋ nyɔvore yɛlɛ n zu poɔ, a manna ba yɛlɛ naŋ ba naŋ da e ka ba yuori yi kyɛ ka a zaa e yelmeŋa.[5]
Adiɔhie, e la neɛ banaŋ dɔge yuomo ayɔpoi puoriŋ a Nigerian zɔɔre poɔ[6], ane ka senelluŋ a kyaare paati paati yɛlɛ a Nigeria poɔ a 1960s[7] yuomo poɔ, a senselluŋ naŋ sɛge manne wuli la Half of a Yellow Sun meŋa nyɔvore yɛlɛ naŋ piili, ka o leɛ teɛrɛ lɛ o naŋ kɔŋ o ma pare ane o saa pare ane o saaŋkompare zaa a zɔɔre na poɔ. Aneazaa ka onaŋ o kpi la a sakuuri zannoo peɛroo gane sɛgebo poɔ, Adichie de la a senselluŋ a yi ne o dɔgereba ane o yideme zie, a de maale ne daparɛɛ a senselluŋ poɔ. A yi a sinii danweɛŋ soba puoriŋ, Adichie da ŋmɔre la a leɛ a senselluŋ a kyaare ne paati paati yɛlɛ ane nensaala yelerre.[5] A 2013 yuoni poɔ, o da yeli ko la Ellah Allfrey ka “ N boɔrɔ la noba kaba sɔre a kanne a gane kyɛ teɛre lɛ nensaalba yɛlɛ a wuli nensaalba tɛge.[5]
Gbaŋgbale poɔ yiibu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Half of a Yellow Sun sini ŋa da yi la gbaŋgbale poɔ o meŋa zaa a 2006 yuoni poɔ a UK paaloŋ poɔ, 4th Estate (an imprint of HarperCollins)[8][9] ane a Us paaloŋ poɔ, Knop/Anchor naŋ be (an imprint of Penguin Random House) poɔ. A Nigerian maale emmo de eŋ gbaŋgbale poɔ la Farafina Books.[10] A senselluŋ da yi la a Czech, BBart la da soŋ ka o yi gbaŋgbale poɔ a be a 2008 yuoni poɔ.[11]
Yelnyɔgere
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]| A foɔlaa kpoŋ kyaare bee kyaare la yiibu zie yeni yoŋ. Dɛmɛ anaŋ taa tɔnɔ yoŋ na baŋ be gampɛle ŋa poɔ. Zɛlloo soŋ ka a atikile ŋa kyeyuobu taa gyeremɛ a yi be a yɛlɛ naŋ yiri.
Bɔ a yiibu zie: Half of a Yellow Sun”- yelsaama . duoro gampɛlɛ . gama . peɛroo zie . JSTOR ( Kɛkɛŋmɛ kyuu 2026) |
| A foɔlaa yelboɔraa la ka o yɛle neŋ: a foɔlaa 1 Feminism ane Gender yelerre 2 aŋ la kaara a dakoreŋ yelmanne. Fo na baŋ soŋ a paale yɛlɛ anaŋ na ba kyebe (kɛkɛŋmɛ kyuu 2026) |
Peɛpeɛrebɛ gyamaa bigiri la a sini ŋa ka o Bildungsroman, ka o wuli Ugwu wagere zɔɔre, ka koraa bie naŋ ba baŋ kyɛ toɔ zɔɔ a kɔŋ noba nyɔvoɛ a Biafran senselluŋ poɔ.[12][13][14] Peɛpeɛrebɛ nyɛ la ka Adichie manne la senselluŋ naŋ noma a ne a deɛdeɛmɛ a wuli ba ziyiraa ane ba zannoo are ziiri a Nigeria poɔ, kyɛ naŋ bigiri lɛ a zɔɔre naŋ vɛŋ ka nensaama di dɔgɛɛ a fere leɛre ba meŋa. A sini bee a senselluŋ ŋa kyaare la Biafran zɔɔre a ba eŋa ba saaŋkonnoŋ yɛlɛ kyɛ o wuli yeltegerɛ ane dɔgɛɛ noba naŋ nyɛ.[15][16]
Postcolonialism ane diaspora
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Gbɛɛ yaga peɛpeɛrebɛ da gyene la a senselluŋ ka nyɛ a postcolonial yɛlɛ ba naŋ e kyaare a Nigeria ka wuli ka a yɛlɛ e colonial yelpare binnaa ane lɛ onaŋ pore paale ziiri a yi banaŋ wa zɔɔ faa ba meŋa yi a nempeɛle nuuriŋ.[17]
Susan Strehle ŋmɛ la nɔkpeɛne ka a senselluŋ wulluu bɔgere taa la sane ŋmɛ a ko a Nigeria paaloŋ deme a nempeɛle naŋ da di naa ba zu. O sɛge la ka, Adichie maale meele eŋ yɛlɛ gyamaa a ko a Nigeria dakoreŋ paaloŋ noba ka a yɛlɛ yi gbaŋgbale ane o yelerre, ka fo maŋ leɛ teɛre lɛ anaŋ poŋi ba a yi a nempeɛle naŋ da kaara ba puoriŋ; kyɛ o da neŋ manne la lɛ noba gyamaa naŋ fãã kyɛ zo gaa nensaama kpɛzie a yi a Biafran zɔɔre ŋa poɔ.[18] A yeli ŋa da saaŋ la a Nigeria meraa naŋ kyaare nensaalba lantaa, a ŋaa yoŋ da wuli la lɛ o naŋ bebe a nyɛ lɛ a zɔɔre naŋ da zɔɔ, ka a mine la ba dire zaa ŋmɔre ka ba kpɛzie zaa saaŋ, a Biafra poɔ.[18]
Adichie la neɛ naŋ de weɛŋ a yi onaŋ wa nyɛ yuomo pie ne awai, a wagere ŋa la ka o de piili ne a sɛgebo a paaloŋ yɛlɛ. A yi Half of a Yellow Sun senselluŋ onaŋ sɛge baare, o da taa la yelnyɔgere a kyaare noba naŋ maŋ yi tateŋa kyɛ gaa te be tateŋa kaŋa poɔ, a o senselluŋ danweɛŋ soba poɔ, Purple Hibiscus.[18] A senselluŋ poɔ o wuli la a Southerners a paale ne Odenigbo naŋ ba sage ka ba ba bare la ba toɔraa ka noba mine a de ba ka ba e saama.[18]
National and personal identity in postcolonial Africa
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A senselluŋ ŋa vɛŋ ka Nigeria baŋ dakoreŋ a kyaare nempeɛle banaŋ naŋ yi a tuure paaloŋ a da wa di naa ba zu.[18] A yelŋa piilu zie la demɛ diibu a kyaare noba a University of Nigeria, Nsukka, gama Ugwu naŋ kanne senselluŋ kaŋa Riɔhard naŋ sɛge, ka a gane yelnyɔgeraa kyaa ne ka British noba la wane bale puobu ane lɛ bale zaa naŋ maŋ yi be, a pãã tu ka ba sonna a northern bale[18] noba.
A demɛ diibu poɔ a kyaare ne Afrika yiibu ziie a Igbo ane a Yoruba noba a Nsukka bee Odenigbo bee o taaba na kaŋa zaa, Lara Adebayo sage la ka onaŋ e la Nigeria neɛ, kyɛ ka Lara sage ka o naŋ e la Pan-Afrikan neɛ, a be la ka o ŋmɛ nɔkpeɛne “ ka Nigeria noba zaa e la yeni”, Pdenigbo naŋ are la o gbɛɛ na poɔ ka ba taa bale tɛɛtɛɛ, a yeli ka Pan-Igbo la daŋ bebe sɛre ka nempeɛle a wa di naa ba zu a Afrika poɔ.[18]
N e la Nigerian bonso a nempeɛlaa la wane Nigeria a ko ma ka n e la Nigeria. N e la nensɔɔla bonso a nempeɛlaa la nyɛ ka te taa la tɛɛtɛɛ a yi lɛ onaŋ teɛrɛ. kyɛ maa eŋ daŋ e la Igbo sɛre ka nempeɛlaa a baŋ wa.
- Odenigbo, in Half of a Yellow sun
Yelerre
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A 2009 onaŋ piili, a da ta ŋa gama mɛlleyoŋ kyɛlle onaŋ da koɔre ko a Uk yoŋ noba, The Guardian[19] naŋ manne lɛ, A France 24 meŋ poɔ a gama lɛ noɔre ne o zu la da koɔre a Unite State paaloŋ poɔ a Yuompaala kyuu a 2015[20] yuoni poɔ. A Hindustan Times meŋ da ŋmɛ daworo a 2013 yuoni poɔ ka gama 800,000 Bɔrefɔ gama da leɛre la kɔkɔyuo poɔ a ta ŋa kɔkɔrɛɛ 35.[21]
Critical reception
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]The New Yorker puge la a deɛdeɛmɛ naŋ be a senselluŋ poɔ, a sɛge a ka deɛdeɛmɛ naŋ be a sinii poɔ waa ŋa lɛ a ba e erre naŋ waa a senselluŋ poɔ, a ba e erre meŋa na zaa taa nembaaloŋ[7] yaga, a ŋaa meŋa ne o zu la Ny Tid a meŋ yeli paale, “ bone naŋ vɛŋ ka a senselluŋ a sereŋ wuli a senselluŋ yelmennoo la a deɛdeɛmɛ a sinii poɔ.[22] Siobhan Murphy sɛge la eŋ Metro poɔ “ Adichie la kaa te ne o nommo, kyɛ ka Merle Rubin naŋ yi Los Angeles Times a sɛge ka Adichie sereŋ e la neɛ naŋ taa bammo a kyaare senselluŋ onaŋ sɛgerɛ, kyɛ meŋ wuli o, o teɛroŋ ka o meŋ leɛ kaa nyɛ lɛ onaŋ na baŋ de a teɛroŋ soŋ ŋa a soŋ ne o taaba.[23]
English Art Alastair Sooke, meŋ naŋ leɛ kaa a The Daily Telegraph poɔ la ka o meŋ wuli o poɔ saamo a kyaare ne a senselluŋ, bonso ane a sinii ŋa na da nyɛ a kyɔɔtaa boɔlaa a Booker Prize banaŋ maŋ e yuoi yuoni zaa. O da naŋ yeli paale “ ka a sinii bee a senselluŋ wa taa gbɛ-ŋmɛ, ka lɛ Adiɔhie la ba e soŋ, boŋ tɛɛtɛɛ la be a Ugwu, Olanna ane Riɔhard kɔkɔɛ poɔ, ane ka a ba yelnyɔgeraa zaa taa la tɔnɔ a ko kɔkɔre a paati kyakya yɛlɛ poɔ.[24]
Andree Greene naŋ yi Boston meŋ la maaleŋ sɛge la Half of a Yellow sun ka o meŋ tɔ a yelnyɔgere anaŋ zaa a Purple Hibiscus[25] naŋ taa. A leɛ kaabo poɔ, The Million, Kevin Hartnett meŋ da yeli la daadaa lɛ ka a senselluŋ wullo la zɔɔre ane neɛ naŋ so paaloŋ bee teŋa kaŋa.[26] A yi a senselluŋ yelnyɔgeraa naŋ kyaare zɔɔre, Maya Jaggi da pɛre ne Pat Barker's Regeneration Trilogy ane Helen Dunmore's, ka o yi ne aŋa Siege of Leningrad senselluŋ a yelzu naŋ e The Siege.[27] Janet Maslin yeli ka o noŋ la a sɛgesɛgere a yi o naŋ sɛge kyaare a daŋsaŋ zɔɔre, a Half of a Yellow Sun ba la e zɔɔre senselluŋ o e la moore terebo a ko banaŋ kɔŋ ba nyɔvoɛ a zɔɔre ŋa poɔ anaŋ ka bɔrefɔ kɔkɔre maŋ yeli ka “A Farewell to Arms or For Whom the Bell Tolls ".[3] Heather Thompson a The Telegraph poɔ, o yeli ka Adichie yelboɔraa zaa nyɛ eebo, “ o naŋ terɛ o teɛroŋ a kyaara ne a zɔɔre ŋa, o manne la wuli yɛlɛ mine ata ka anaŋ la; a pɔge, a dɔɔlee, ane a Bɔrefɔ dawori ŋmeɛbɛ, a de poɔpeɛloŋ a puori ne ba bareka a kyaare ne nensaala nyɔvore.[28]
Rob Nixon naŋ yi The New York Times meŋ sɛge la o teɛroŋ a kyaare ne a Half of a Yellow Sun senselluŋ ŋa, ka o leɛ teɛre a zɔɔre, a Nigeria noba banaŋ teɛre ka ba inni la a yɛlɛ ŋa, a puge Adiɔhie yaga zaane o naŋ toɔ de ba saaŋkompare yelkoro a sɛge ne a senselluŋ ŋa ka e ŋa yɛlɛ naŋ e pampana na.[29] Christina Patterson of The Independent sɛge la ka a senselluŋ wuli yelfaare zɔɔre naŋ taa bee a na baŋ wane ko nensaalba a ba laŋkpeɛbo poɔ: A nensaala suuri ane a dabeɛŋ yi lɛ noba naŋ kooro taa. A senselluŋ ŋa e la bone naŋ laŋ yɛlɛ noba naŋ be a poɔ bee a kpɛ a poɔ kyɛ ka ba daŋ koŋ baŋ inni a, a yi dɔɔlee naŋ yiri guubu toma a toɔ sɛge senselluŋ ka o taa zɛgeroŋ a seŋ a ŋaa.[30]
Naomi Jackson naŋ yi Chimurenga sɛge la kyaare ne a sinii senselluŋ ŋa, “ ŋaa la ka senselluŋ kpeɛŋaa seŋ ka o waa. A senselluŋ maŋ nyɔge la a kanne kanna ka o e o teɛroŋ see bee feroo la ka o kanne a senselluŋ zaa a nyɛ ka zirii la bee ka yelmeŋa la. Kyɛ ka anaŋ pãã wa e yelmeŋa- a kanekanna yɛŋ maŋ be la a saseɛ poɔ ne a sɛge sɛgerɛ naŋ toɔ zeŋ a nyɔge yɛlɛ lantaa, a sɛge ne a nensaaloŋ a ŋaa, a manne lɛ noba naŋ e nontaa bee a taa teɛroŋ ka neɛ e yelkaŋa see la ka o meŋ te e yaa sane.[31]
Edwina Preston, sɛge, “ Boŋ enyuo mɔɔ la be a Half of a Yellow Sun ka Adiɔhie a de a toɔ de a saaŋkonnoŋ yelerre a dasaŋa na a de manne a pampana yelerre, a yele ŋa e la yeltegeroŋ kyɛ taa dabeɛŋ ne onaŋ toɔ la zeŋ a de lantaa a sɛge ka o waa ŋa lɛ a yɛlɛ meŋa ne o zu la ka o kaara kyɛ sɛgerɛ[32]. Martin Rubin bigiri la a senselluŋ ŋa “ a senselluŋ e la nensaaloŋ toma deɛmbaŋ naŋ taa yelzaa o poɔ ka onaŋ la e a Nigeria sinii naŋ veɛlɛ gaŋ o taaba zaa, a gba ba e a Nigeria yoŋ a Afrika paaloŋ[33] zaa poɔ a senselluŋ bee a sinii ŋa la veɛlɛ gaŋ o taaba zaa. Scroll.in, Zachary Bushnell, naŋ e Karema a University of Delhi, yeli ka, “ a Half of a Yellow Sun gampɛle leɛ taa la ennoɔ ane wieŋ wieŋ ane dakoreŋ yelmennoo.[34]
Literary Review's William Brett wrote: Adiɔhie a yeli vɛŋ ka a yelmeŋ de weɛŋ tɛ nyegɛ sɛre,kyɛ bare vuo ka o nyɛɛrɛ a fẽẽfẽẽ a kpeɛrɛ teŋɛ.[35] A senselluŋ ŋa tɔ maŋ vɛŋ la ka a sɔroo e o toɔraa lɛ, kyɛ vɛŋ ka neɛ naŋ sɔro ka o taa bammo kaŋa a kyaare ne a yelzu. The Guardian, Maya Jaggi sɛge la a boɔle o ka landmark novel[36] senselluŋ. Aïssatou Sidimé naŋ yi San Antonia Express-News meŋ leɛ Adichie segebo ŋa poɔ “ O faaŋ la kyɛ yeli ka bonsoŋ meŋa” anaŋ yeli paale ka “ Adichie e wieŋ ane o naŋ toɔ ko o meŋa a yi dabeɛŋ zaa poɔ a yi saaŋkompare yɛlɛ poɔ ane a Afrikan gaŋ-sɛgerebɛ poɔ.[37] Nigeria gane sɛgerɛ kaŋa naŋ di Chinua Achebe meŋ yeli eŋ la “ Yelzaa piilu neɛzaa ba maŋ taa sagedeebo ko o, kyɛ ŋa eŋ nempaala la a sɛgesɛgerɛ la naŋ taa a naaŋmene ane a saaŋkominne kyɔɔtaazaa, anaŋ yeli ka ka Adichie da e neɛ naŋ taa dabeɛŋ o da koŋ baŋ sɛge a senselluŋ ŋa a kyaare ne a Nigeria zɔɔre ŋa naŋ e pare.[38]
Africultures sɛge la ka Adichie “ taa la gɔɔloŋ ne senselluŋ sɛgebo ane meŋ “ o kɔkɔre na meŋ meele ne la Igbo ane Pidgin yeluu, a meele ne bɔrefɔ fẽẽ, kyɛ ka ba pãã de leɛre eŋ a Nigerian saaŋkonnoŋ[39] poɔ. Zainab Jah, James Kidd praised Jah, naŋ sɔre bee a kanne a senselluŋ ŋa yeli ka o sereŋ taa la a gɔɔloŋ ne a lɛ o naŋ vɛŋ ka a deɛdeɛmɛ a deɛne kyɛ koro taa, ane lɛ onaŋ meelɛ a Bɔrefɔ ane Igbo kɔkɔɛ.[40]
Kyɔɔtaa
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Half of a Yellow Sun, la di a 2007 yuoni pɔgeba sinii kyɔɔtaa.[41] [42]A senselluŋ bee a sinii ŋa be la a New York Times, o da poɔ a gama 100 na poɔ a yuori naŋ yi yaga 2008[43] yuoni poɔ. A Kpankyaa kyuu beri pie ne awai 2019[44] yuoni poɔ, o na la ka ba da ka The Guardian kaa iri a sinii gama poɔ ka onaŋ la e bonsoŋ a yi a 200 yuomo poɔ a waana, ka o e a gane soŋ pie (10th ) soba. A kakyɛ kyuu beri anuu daare a yuoni yenaa na poɔ, o na la da e a senselluŋ yeninaa kaŋa a BBC naŋ da iri paale a senselluŋ sonne 100 na poɔ. A Kakyɛ kyuu a 2020 yuoni poɔ, onaŋ la ka ba da neɛ iri ka o di a e a gane soŋ a Pɔgeba kyɔɔtaa a wagere na ka o nyɛ yuomo 25, yelseɛle ka o e neɛzaa naŋ daŋ ba e a taaba. A 2022 yuoni poɔ, Half of a Yellow Sun da poɔ la a Big Jubilee Read gama 70 na poɔ, a Commonwealth authors naŋ da kaa iri ka ba di Platinum Jubilee of Elizabeth II tigiri.
Censorship
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Gonseɛ kyuu beri pie ne anaare a 2022 yuoni poɔ, Half of a Yellow Sun da e la bone banaŋ ŋmɛ fɛre a Hudsonville Public Schools district in Michigan bonso, a gane da taa la sɛŋ gaŋ enfuomo[45] yeltarre o poɔ, azuiŋ ba merɛ poɔ a ba taa sori. Clay County School District in Florida[46], poɔ ba meŋ da ŋmɛ o la fɛre, ane Beaufort County School District in South Carolina, ane Granite School District a Utah poɔ.[47]
Zie banaŋ sage de o
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Atikile meŋa: Half of a Yellow Sun (sinii)
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A senselluŋ ŋa pãã da leɛre la eŋ sinii ka a yuori naŋ di a lɛ a 2013 yuoni na poɔ, Toronto International Film Festival poɔ la ka da daŋ de weɛŋ iri a sinii ka noba yɔɔ kyɛ kpɛ kaa. Biyi Bandele[48] la a sɛgesɛgerɛ kyɛ ka Gail Egan ane Andrea Calderwood la e noba naq maale a sinii ka o yi gbaŋgbale, a sinii meŋa pãã da yi saseɛ poɔ a ko neɛzaa naŋ be a tendaa poɔ a 2014 yuoni poɔ, a noba banaŋ deɛne a deɛne ŋa la Chiwetel Ejiofor (as Odenigbo), Thandiwe Newton (as Olanna) and John Boyega (as Ugwu).[49]
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Moyo, Sigcino (19 October 2006). "Chimamanda Ngozi Adichie". NOW Toronto. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Murphy, Siobhan (22 August 2006). "Half of A Yellow Sun". Metro. Archived from the original on 24 January 2018. Retrieved 20 April 2025.
- 1 2 Maslin, Janet (21 September 2006), "The Complex Business of Living While War Rages in Nigeria", The New York Times, ISSN 0362-4331, archived from the original on 19 January 2025, retrieved 20 April 2025
- ↑ Armitstead, Claire (19 August 2015). "Half of a Yellow Sun Shocked Me into a Sense of My Own Expatriate Identity". The Guardian. Retrieved 30 September 2025.
- 1 2 3 Obi-Young, Otosirieze (22 June 2016). "'Half of a Yellow Sun': A Decade On". Brittle Paper. Retrieved 27 March 2025.
- ↑ Brennan, Mary (22 September 2006). "Half of a Yellow Sun: The Sweeping Story of a Nation Erased". The Seattle Times. Archived from the original on 19 May 2011. Retrieved 27 July 2008.
- 1 2 "Half of a Yellow Sun". The New Yorker. 9 October 2006. Retrieved 19 April 2025.
- ↑ Kirsch, Adam. "From Nigeria to New York". www.prospectmagazine.co.uk. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ "Poets & Writers to Honor Chimamanda Ngozi Adichie, Richard Russo, and Riverhead's Rebecca Saletan". penguinrandomhouse.com. 28 November 2017. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ "Excerpt: Half Of A Yellow Sun". Farafina Books. 9 April 2013. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ "Americanah: New Novel by Chimamanda Ngozi Adichie in Czech Language". Embassy of the Czech Republic in Abuja. 7 June 2017. Retrieved 9 October 2025.
- ↑ Addei, Cecilia; Osei, Cynthia Elizabeth; Addai-Mununkum, Theresah (2 July 2020). "Coming of Age through War: Exploring Bildung in Adichie's half of a Yellow Sun". Journal of Arts & Humanities. 9 (6): 75–85.
- ↑ Donnelly, Michael A. (4 May 2018). "The Bildungsroman and Biafran Sovereignty in Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". Law & Literature. 30 (2): 245–266. doi:10.1080/1535685X.2017.1392025. ISSN 1535-685X.
- ↑ Al-Harbi, Aisha O. (5 August 2021). "Half of a Yellow Sun as a Post-colonial Bildungsroman" (PDF). مجلة بحوث کلیة الآداب . جامعة المنوفیة (in Arabic). 0: 0. doi:10.21608/sjam.2021.87761.1204. ISSN 2735-329X. Archived from the original on 8 March 2022.
- ↑ Makosso, Alphonse Dorien (10 April 2022). "Chimamanda Ngozi Adichie as a Hierophant of the Biafran Civil War: A New Historicist Approach to Half of A Yellow Sun" (PDF). Scholars Journal of Arts, Humanities and Social Sciences. 10 (4): 119–136. doi:10.36347/sjahss.2022.v10i04.002.
- ↑ Ojinmah, Umelo (Fall 2012). "No Humanity in War: Chimamanda Adichie's Half of a Yellow Sun" (PDF). Journal of Nigeria Studies. 1 (2): 4.
- ↑ Muhammad, Aisha Mustapha (22 May 2018). "Divergent Struggles for Identity and Safeguarding Human Values: A Postcolonial Analysis of Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". IRA-International Journal of Management & Social Sciences (ISSN 2455-2267). 11 (2): 60. doi:10.21013/jmss.v11.n2.p1. ISSN 2455-2267.
- 1 2 3 4 5 6 7 Strehle, Susan (2011). "Producing Exile: Diasporic Vision in Adichie's Half of a Yellow Sun". MFS Modern Fiction Studies. 57 (4): 650–672. doi:10.1353/mfs.2011.0086. ISSN 1080-658X. Retrieved 1 October 2025.
- ↑ Jordison, Sam (12 October 2009). "Guardian book club: Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ Germain, Nicolas (23 January 2015). "Video: Nigerian author's 'Americanah' comes to France". France 24. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ "Nigeria's Adichie says bestseller helped recall painful past". Hindustan Times. 14 October 2013. Retrieved 15 April 2026.
- ↑ "Biafra Som Romankunst". Ny Tid. 20 December 2007. Retrieved 19 April 2025.
- ↑ Rubin, Merle (23 September 2008). "Nigeria Civil War Seen from Sharpened Angles". Los Angeles Times. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ "Vandals at the Gates". The Telegraph. 3 September 2006. Archived from the original on 7 July 2016. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Greene, Andrée (1 March 2007). "Homeland". Boston Review. Archived from the original on 17 June 2024. Retrieved 19 April 2025.
- ↑ Hartnett, Kevin (27 May 2008). "Indomitable Suffering: Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". The Millions. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Jaggi, Maya (18 August 2006). "The Master and his houseboy | Review: Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". The Guardian. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ "Paperbacks". The Telegraph. 18 February 2007. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Nixon, Rob (1 October 2006). "A Biafran Story". The New York Times. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Patterson, Christina (9 February 2007). "Half of a Yellow Sun, By Chimamanda Ngozi Adichie". The Independent. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Jackson, Naomi (15 December 2006). "Half of a Yellow Sun, A Novel by Chimamanda Ngozi Adichie". Chimurenga. Archived from the original on 10 October 2015. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Preston, Edwina (23 September 2006). "Half of a Yellow Sun". The Sydney Morning Herald. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Rubin, Martin (5 September 2006). "The Birth and Death of an African Nation". SFGate. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ Bushnell, Zachary (12 December 2015). "Why 'Half of a Yellow Sun' Won the 'Best of the Best' of the Baileys Women's Prize for Fiction". Scroll.in. Archived from the original on 6 December 2022. Retrieved 19 April 2025.
- ↑ Brett, William (5 October 2023). "Eating Misery". Literary Review. Archived from the original on 25 February 2024. Retrieved 5 October 2023.
- ↑ Jaggi, Maya (19 August 2006). "The Master and His Houseboy". The Guardian. Retrieved 6 October 2019.
- ↑ "Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". Penguin Random House. Archived from the original on 5 March 2022. Retrieved 11 May 2026.
- ↑ Nixon, Rob (1 October 2006). "A Biafran Story". The New York Times. Archived from the original on 28 August 2012. Retrieved 26 April 2026.
- ↑ Brezault, Eloïse (9 March 2009). "L'autre Moitié Du Soleil". Africultures (in French). Archived from the original on 26 January 2025. Retrieved 19 April 2025.
- ↑ Kidd, James (14 October 2017). "Half of a Yellow Sun Audiobook Does Gentle Justice to the 2006 Novel". South China Morning Post. Retrieved 20 April 2025.
- ↑ "Nigeria's Chimamanda Wins Women's Prize for Fiction". Africanews. 12 November 2020. Archived from the original on 10 April 2025. Retrieved 23 March 2025.
- ↑ Reynolds, Nigel (7 June 2007). "Nigerian Author Wins Top Literary Prize". The Telegraph. London. p. 1. Archived from the original on 24 February 2024. Retrieved 27 July 2008.
- ↑ "100 Notable Books of the Year". The New York Times. 22 November 2006. Archived from the original on 19 March 2008. Retrieved 18 March 2008.
- ↑ "The 100 Best Books of the 21st Century". The Guardian. 21 September 2019. Archived from the original on 6 December 2019. Retrieved 21 September 2019.
- ↑ "'i Want These Books Out': Hudsonville Parents Get Book off Reading List Due to Content". FOX 17 West Michigan News (WXMI). 14 February 2022. Retrieved 28 September 2024.
- ↑ DeLuca, Alex; Finkel, Tom (23 August 2024). "Updated List: Every Known Florida School District Book Ban, July 2021–june 2024". Miami New Times. Retrieved 28 September 2024.
- ↑ "PEN America Index of School Book Bans – 2022-2023". PEN America. Retrieved 28 September 2024.
- ↑ "Lennon childhood film gets grant". BBC. 18 July 2008. Retrieved 4 February 2026.
- ↑ Soffel, Jenny (21 October 2013). "'Half of a Yellow Sun': Thandie Newton, Typhoid and a Tale of Civil War". Inside Africa. CNN. Archived from the original on 29 April 2014. Retrieved 21 January 2014.