Vare le yelbulo

Half of a Yellow Sun

Yizie Wikipiideɛ
Half of a Yellow Sun
literary work
Piiluu2006 Maale eŋ
TitleHalf of a Yellow Sun Maale eŋ
FollowsPurple Hibiscus Maale eŋ
Form of creative worknovel Maale eŋ
Genrehistorical fiction Maale eŋ
AuthorChimamanda Ngozi Adichie Maale eŋ
Publication date2006 Maale eŋ
Country of originNigeria Maale eŋ
Language of work or nameBɔrefɔ Maale eŋ
Narrative locationNigeria Maale eŋ
Kyɔɔtaare o naŋ nyɛWomen's Prize for Fiction Maale eŋ
Described at URLhttps://www.nytimes.com/2006/10/01/books/review/Nixon.t.html Maale eŋ

Half of a Yellow Sun e la 2006 Nigerian deme sinii kaŋa, Chimamanda Ngozi Adichie naŋ sɛge. A sinii ŋa sɛgebo da piili la a 1960s yuomo poɔ, a senselluŋ tu la Ugwu bibiiluŋ saŋa o naŋ te leɛ neɛkaŋa yikaara, naŋ yi koraa poɔ a gaa ka o te tontmoa yuniveniti kaŋa a teŋkpoŋ poɔ; A o karema kaŋa naŋ di Odenigbo, onaŋ da la mathematics professor banaŋ sage ko o ane Olanna, o naŋ meŋ la o karema pɔgeyaa soŋ kaŋa meŋ naŋ taa libie gyamaa ka o saa e Nigerian dɔɔ, ona la ka o karema Odenigbo a meŋ pãã da boɔrɔ nimizeɛ zaa.[1] A saŋa a Nigerian (Civil War ) naŋ da iri a ba zɔɔre (1967-1970) yuomo na poɔ, da ŋmaare noba yideme laŋkpeɛbo a bare, ka nyɔvore yeltarre zaa a gyɛre.

A senselluŋ bee a sinii ŋa manne la wuli dɔgɛɛ noba naŋ nyɛ a yi zɔɔre na poɔ, a sinii wuli la a saamo naŋ da saaŋ, noba naŋ da kɔŋ ba nyɔvoɛ, ka noba nyɛ dɔgɛɛ a nempeɛle naŋ wa de a teŋɛ a kaara. A yelŋa la e wuli a begre kyaare ne British yelfaare, a are ne gbɛɛ ka ba nyɛ a tɛɛtɛɛ naŋ be a nansaala tɔrebogi ane a naaŋmen nensaalba bale tɛɛtɛɛ kaa iruu aseŋ a Igbo noba.

Lɛ noba naŋ e yɛlɛ kyaare a sinii ŋa gbaŋgbale poɔ yiibu da e la e soŋ gyamaa, gyamaa da puge o a puori ko o neŋ a nyɔvore soŋ onaŋ taa kyaare ne a Biafran zɔɔre. Half of a Yellow Sun la da de a 2007 pɔgeba kyɔɔtaa ane a 2013 a sinii kyɔɔtaa poɔ o da la nyɛ la boɔlaa, Biyi Bandele da la sɛge la sinii kaŋa ka a yuori naŋ di a lɛ kyɛ  ka Gali Egan ane Andrea Calderwood la maale a sinii ka o yi gbaŋgbale.

A lɛ a deɛne naŋ deɛne tutaa a sinii poɔ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A sinii ŋa ba e bone banaŋ sɛge ka o tutaa, a sinii ŋa poŋi eŋ la ziiri parɛɛ anaare, a sinii piilu yi a 1960 yuomo pare piilaa ane a pare baaraa.

A yunivenite teŋa yuori la Nsukka, Ugwu, naŋ e yuomo pie ne ata bidɔɔlee naŋ piili o yiri tontonna toma a ko Odenigbo, naŋ professor mathematiɔs karema. Odenigbo yiri e zannoo zie ka ka nɔkpeɛne ŋmeɛbo a kyaare ne a Afrika a nempeɛle naŋ da de a teŋa a kaara ba zu. A nɔkpeɛne ba kɔɔre kyɛ ka Olanna, naŋ e Odenigbo pɔgesare velaa naŋ e sakuuri bie ka o boɔrɔ la wa kpɛ, neɛ naŋ da inni o yɛlɛ a Lagos o naŋ da boɔrɔ ka oneŋ onaŋ be, ane o yee tɔ naŋ di Kainene, o naŋ la da kaara ba saa kompani yeltarre zaa. Kainene meŋ da taa la o meŋ sɛne ka o yuori di Riɔhard, a neɛ naŋ sɛgerɛ Bɔrefɔ, naŋ gaa ka o te nyɛ Nigeria naŋ waa lɛ kyɛ meŋ yɔ baŋ a Igbo-Ukwu paaloŋ bontarre.

Yuomo anaare puoriŋ, ka zɔɔre le a Hausa ane Igbo bale tɛɛtɛɛ ŋa noba kpaɛyagaŋ ka noba te kɔŋ ba nyɔvoɛ. A zɔɔre ama naŋ pãã da e tutaa a lɛ ba da ko la noba gyamaa, a pale ne Olanna puree ane o areba kaŋa bee ka o saa kaŋa la, a southeast Nigeria noba da toɔ laŋ ba menne a yi are ba yoŋ ka nansaala ba boɔle ne a bɔrefɔ ka t Republic of Biafra. Odenigbo, Olanna, ane ba pɔgeyalee bie ane Ugwu e la noba ba naŋ fere a de ba kpɛ alopelee age gaa ne Nsukka paaloŋ, ba da pɔge ba la a nensaama zie kaŋa ba naŋ boɔlɔ ka Umuahia. Ba nyɛ la lɛ bondirii naŋ ba kye a paaloŋ na poɔ, kɔŋ da kpɛ ba la soŋ, wagere a Nigeria sogyɛre da maŋ dɛ be la a ba laŋkpeɛbo poɔ wagere zaa.

A senselluŋ ware la a leɛ gaa puori, a te manne dasaŋa yɛlɛ naŋ sɛre kyɛ ka zɔɔre pãã wa piili, a manna lɛ Odenigb naŋ kaa o pɔgeyaa naŋ di Amala, a yi a bie ma naŋ da zagere o bare. A wagere ŋa la ka o meŋ boɔrɔ ka o e a yɔɔ sane. Olanna da gaŋ ne Riɔhard. A yi a ŋaa puoriŋ ba o puree kaŋa yuori naŋ di Aunty Ifeka,  da boɔle ba la a lantaa a kanne ba, Olanna da di la suuri a ko Odenigbo kyɛ de Amala naŋ e o bie ka o e o meŋa toɔre ka o na kaa ka o baa.

Ba naŋ leɛ gɛrɛ a zɔɔre poɔ la, a be la ka Biafran paaloŋ kpi la neɛzaa ba la kyebe, a ba kyɛlle ne zaa da gaa be a a nensaama kpezie ne a Kainene, onaŋ zo ne a Umuahia a gaa ne a nensaama kpɛzie. A sommo naŋ da ba la waana soŋ, Kainene da yi la a kyɛŋ pare lɛ a mɛrɛ naŋ wuli ka o te bɔ sommo ka lɛ naane ba dire la dɔgɛɛ. O naŋ yi o ba la leɛ gaa togitogi,  a te tɔ a wagere na gba banaŋ zɔɔ a zɔɔre baare.

Puoriŋ yɛlɛ naŋ e pare

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Half of a Yellow Sun is a reference to the symbol on the Biafran flag[2]

Half of a Yellow Sun e la sinii bee senselluŋ ayi soba la Chimamanda Ngozi Adichie; a o piili la , Purple Hibiscus, a sinii ŋa da yi gbaŋgbale a 2003 yuoni poɔ. O de la yuomo ata kyɛ sɛge la Half of a Yellow sun senselluŋ bee sinii ŋa, o de la a yelzu yi neŋ Biafran flag[3][4] eŋɛ. A yi a be puoriŋ la ka leɛre a senselluŋ yelzu eŋ ka “ The Story behind the Book “ o naŋ yeli:

N baa la Biafran lige poɔ. A da eŋa a zɔɔre poŋi eŋ la n yideme ka maa na la baŋ teɛre. N dɔgereba da maŋ moɔrɔ la ba moɔbo zaa ka n baŋ, N ba teɛre ka a yɛlɛ ama taaba poɔ la ka kpɛ a yi kyɛ wa toɔ a baa. N da taa la noba naŋ kpeɛrɛ Biafra paaloŋ nyɔvore yɛlɛ n zu poɔ, a manna ba yɛlɛ naŋ ba naŋ da e ka ba yuori yi kyɛ ka a zaa e yelmeŋa.[5]

Adiɔhie, e la neɛ banaŋ dɔge yuomo ayɔpoi puoriŋ a Nigerian zɔɔre poɔ[6], ane ka senelluŋ a kyaare paati paati yɛlɛ a Nigeria poɔ a 1960s[7] yuomo poɔ, a senselluŋ naŋ sɛge manne wuli la Half of a Yellow Sun meŋa nyɔvore yɛlɛ naŋ piili, ka o leɛ teɛrɛ lɛ o naŋ kɔŋ o ma pare ane o saa pare ane o saaŋkompare zaa a zɔɔre na poɔ. Aneazaa ka onaŋ o kpi la a sakuuri zannoo peɛroo gane sɛgebo poɔ, Adichie de la a senselluŋ a yi ne o dɔgereba  ane o yideme zie, a de maale ne daparɛɛ a senselluŋ poɔ. A yi a sinii danweɛŋ soba puoriŋ, Adichie da ŋmɔre la a leɛ a senselluŋ a kyaare ne paati paati yɛlɛ ane nensaala yelerre.[5] A 2013 yuoni poɔ, o da yeli ko la Ellah Allfrey ka “ N boɔrɔ la noba kaba sɔre a kanne a gane kyɛ teɛre lɛ nensaalba yɛlɛ a wuli nensaalba tɛge.[5]

Gbaŋgbale poɔ yiibu

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Half of a Yellow Sun sini ŋa da yi la gbaŋgbale poɔ o meŋa zaa a 2006 yuoni poɔ a UK paaloŋ poɔ, 4th Estate (an imprint of HarperCollins)[8][9] ane a Us paaloŋ poɔ, Knop/Anchor naŋ be (an imprint of Penguin Random House) poɔ. A Nigerian maale emmo de eŋ gbaŋgbale poɔ la Farafina Books.[10] A senselluŋ da yi la a Czech, BBart la da soŋ ka o yi gbaŋgbale poɔ a be a 2008 yuoni poɔ.[11]

Yelnyɔgere

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
A foɔlaa kpoŋ kyaare bee kyaare la yiibu zie yeni yoŋ. Dɛmɛ anaŋ taa tɔnɔ yoŋ na baŋ be gampɛle ŋa poɔ. Zɛlloo soŋ ka a atikile ŋa kyeyuobu taa gyeremɛ a yi be a yɛlɛ naŋ yiri.

Bɔ a yiibu zie: Half of a Yellow Sun”- yelsaama . duoro gampɛlɛ . gama . peɛroo zie . JSTOR ( Kɛkɛŋmɛ kyuu 2026)

A foɔlaa yelboɔraa la ka o yɛle neŋ: a foɔlaa 1 Feminism ane Gender yelerre 2 aŋ la kaara a dakoreŋ yelmanne. Fo na baŋ soŋ a paale yɛlɛ anaŋ na ba kyebe (kɛkɛŋmɛ kyuu 2026)

Peɛpeɛrebɛ gyamaa bigiri la a sini ŋa ka o Bildungsroman, ka o wuli Ugwu wagere zɔɔre, ka koraa bie naŋ ba baŋ kyɛ toɔ zɔɔ a kɔŋ noba nyɔvoɛ a Biafran senselluŋ poɔ.[12][13][14] Peɛpeɛrebɛ nyɛ la ka Adichie manne la senselluŋ naŋ noma a ne a deɛdeɛmɛ a wuli ba ziyiraa ane ba zannoo are ziiri a Nigeria poɔ, kyɛ naŋ bigiri lɛ a zɔɔre naŋ vɛŋ ka nensaama di dɔgɛɛ a fere leɛre ba meŋa. A sini bee a senselluŋ ŋa kyaare la Biafran zɔɔre a ba eŋa ba saaŋkonnoŋ yɛlɛ kyɛ o wuli yeltegerɛ ane dɔgɛɛ noba naŋ nyɛ.[15][16]

Postcolonialism ane diaspora

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Gbɛɛ yaga peɛpeɛrebɛ da gyene la a senselluŋ ka nyɛ a postcolonial yɛlɛ ba naŋ e kyaare a Nigeria ka wuli ka a yɛlɛ e colonial yelpare binnaa ane lɛ onaŋ pore paale ziiri a yi banaŋ wa zɔɔ faa ba meŋa yi a nempeɛle nuuriŋ.[17]

Susan Strehle ŋmɛ la nɔkpeɛne ka a senselluŋ wulluu bɔgere taa la sane ŋmɛ a ko a Nigeria paaloŋ deme a nempeɛle naŋ da di naa ba zu. O sɛge la ka, Adichie maale meele eŋ yɛlɛ gyamaa a ko a Nigeria dakoreŋ paaloŋ noba ka a yɛlɛ yi gbaŋgbale ane o yelerre, ka fo maŋ leɛ teɛre lɛ anaŋ poŋi ba a yi a nempeɛle naŋ da kaara ba puoriŋ; kyɛ o da neŋ manne la lɛ noba gyamaa naŋ fãã kyɛ zo gaa nensaama kpɛzie a yi a Biafran zɔɔre ŋa poɔ.[18] A yeli ŋa da saaŋ la a Nigeria meraa naŋ kyaare nensaalba lantaa, a ŋaa yoŋ da wuli la lɛ o naŋ bebe a nyɛ lɛ a zɔɔre naŋ da zɔɔ, ka a mine la ba dire zaa ŋmɔre ka ba kpɛzie zaa saaŋ, a Biafra poɔ.[18]

Adichie la neɛ naŋ de weɛŋ a yi onaŋ wa nyɛ yuomo pie ne awai, a wagere ŋa la ka o de piili ne a sɛgebo a paaloŋ yɛlɛ. A yi Half of a Yellow Sun senselluŋ onaŋ sɛge baare, o da taa la yelnyɔgere a kyaare noba naŋ maŋ yi tateŋa kyɛ gaa te be tateŋa kaŋa poɔ, a o senselluŋ danweɛŋ soba poɔ,  Purple Hibiscus.[18] A senselluŋ poɔ o wuli la a Southerners a paale ne Odenigbo naŋ ba sage ka ba ba bare la ba toɔraa ka noba mine a de ba ka ba e saama.[18]

   National and personal identity in postcolonial Africa

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A senselluŋ ŋa vɛŋ ka Nigeria baŋ dakoreŋ a kyaare nempeɛle banaŋ naŋ yi a tuure paaloŋ a da wa di naa ba zu.[18] A yelŋa piilu zie la demɛ diibu a kyaare noba a  University of Nigeria, Nsukka, gama Ugwu naŋ kanne senselluŋ kaŋa Riɔhard naŋ sɛge, ka a gane yelnyɔgeraa kyaa ne ka British noba la wane bale puobu ane lɛ bale zaa naŋ maŋ yi be, a pãã tu ka ba sonna a northern bale[18] noba.

A demɛ diibu poɔ a kyaare ne Afrika yiibu ziie a Igbo ane a Yoruba noba a Nsukka bee Odenigbo bee o taaba na kaŋa zaa, Lara Adebayo sage la ka onaŋ e la Nigeria neɛ, kyɛ ka Lara sage ka o naŋ e la Pan-Afrikan neɛ, a be la ka o ŋmɛ nɔkpeɛne “ ka Nigeria noba zaa e la yeni”, Pdenigbo naŋ are la o gbɛɛ na poɔ ka ba taa bale tɛɛtɛɛ, a yeli ka Pan-Igbo la daŋ bebe sɛre ka nempeɛle a wa di naa ba zu a Afrika poɔ.[18]

  N e la Nigerian bonso a nempeɛlaa la wane Nigeria a ko ma ka n e la Nigeria. N e la nensɔɔla bonso a nempeɛlaa la nyɛ ka te taa la tɛɛtɛɛ a yi lɛ onaŋ teɛrɛ. kyɛ maa eŋ daŋ e la Igbo sɛre ka nempeɛlaa a baŋ wa.

-      Odenigbo, in Half of a Yellow sun

A 2009 onaŋ piili, a da ta ŋa gama mɛlleyoŋ kyɛlle onaŋ da koɔre ko a Uk yoŋ noba, The Guardian[19] naŋ manne lɛ, A France 24 meŋ poɔ a gama lɛ noɔre ne o zu la da koɔre a Unite State paaloŋ poɔ a Yuompaala kyuu a 2015[20] yuoni poɔ. A Hindustan Times meŋ da ŋmɛ daworo a 2013 yuoni poɔ ka  gama 800,000 Bɔrefɔ gama da leɛre la kɔkɔyuo poɔ a ta ŋa kɔkɔrɛɛ 35.[21]

Critical reception

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

The New Yorker puge la a deɛdeɛmɛ naŋ be a senselluŋ poɔ, a sɛge a ka deɛdeɛmɛ naŋ be a sinii poɔ waa ŋa lɛ a ba e erre naŋ waa a senselluŋ poɔ, a ba e erre meŋa na zaa taa nembaaloŋ[7] yaga, a ŋaa meŋa ne o zu la Ny Tid a meŋ yeli paale, “ bone naŋ vɛŋ ka a senselluŋ a sereŋ wuli a senselluŋ yelmennoo la a deɛdeɛmɛ a sinii poɔ.[22] Siobhan Murphy sɛge la eŋ Metro poɔ “ Adichie la kaa te ne o nommo, kyɛ ka Merle Rubin naŋ yi Los Angeles Times a sɛge ka Adichie sereŋ e la neɛ naŋ taa bammo a kyaare senselluŋ onaŋ sɛgerɛ, kyɛ meŋ wuli o, o teɛroŋ ka o meŋ leɛ kaa nyɛ lɛ onaŋ na baŋ de a teɛroŋ soŋ ŋa a soŋ ne o taaba.[23]

English Art Alastair Sooke, meŋ naŋ leɛ kaa a The Daily Telegraph poɔ la ka o meŋ wuli o poɔ saamo a kyaare ne a senselluŋ, bonso ane a sinii ŋa na da nyɛ a kyɔɔtaa boɔlaa a Booker Prize banaŋ maŋ e yuoi yuoni zaa. O da naŋ yeli paale “ ka a sinii bee a senselluŋ wa taa gbɛ-ŋmɛ, ka lɛ Adiɔhie la ba e soŋ, boŋ tɛɛtɛɛ la be a Ugwu, Olanna ane Riɔhard kɔkɔɛ poɔ, ane ka a ba yelnyɔgeraa zaa taa la tɔnɔ a ko kɔkɔre a paati kyakya yɛlɛ poɔ.[24]

Andree Greene naŋ yi Boston meŋ la maaleŋ sɛge la Half of a Yellow sun ka o meŋ tɔ a yelnyɔgere anaŋ zaa a Purple Hibiscus[25] naŋ taa. A leɛ kaabo poɔ, The Million, Kevin Hartnett meŋ da yeli la daadaa lɛ ka a senselluŋ wullo la zɔɔre ane neɛ naŋ so paaloŋ bee teŋa kaŋa.[26] A yi a senselluŋ yelnyɔgeraa naŋ kyaare zɔɔre, Maya Jaggi da pɛre ne  Pat Barker's Regeneration Trilogy ane Helen Dunmore's, ka o yi ne aŋa Siege of Leningrad senselluŋ a yelzu naŋ e The Siege.[27] Janet Maslin yeli ka o noŋ la a sɛgesɛgere a yi o naŋ sɛge kyaare a daŋsaŋ zɔɔre, a Half of a Yellow Sun ba la e zɔɔre senselluŋ o e la moore terebo a ko banaŋ kɔŋ ba nyɔvoɛ a zɔɔre ŋa poɔ anaŋ ka bɔrefɔ kɔkɔre maŋ yeli ka “A Farewell to Arms or For Whom the Bell Tolls ".[3] Heather Thompson a The Telegraph poɔ, o yeli ka Adichie yelboɔraa zaa nyɛ eebo, “ o naŋ terɛ o teɛroŋ a kyaara ne a zɔɔre ŋa, o manne la wuli yɛlɛ mine ata ka anaŋ la; a pɔge, a dɔɔlee, ane a Bɔrefɔ dawori ŋmeɛbɛ, a de poɔpeɛloŋ a puori ne ba bareka a kyaare ne nensaala nyɔvore.[28]

Rob Nixon naŋ yi The New York Times meŋ sɛge la o teɛroŋ a kyaare ne a Half of a Yellow Sun senselluŋ ŋa, ka o leɛ teɛre a zɔɔre, a Nigeria noba banaŋ teɛre ka ba inni la a yɛlɛ ŋa, a puge Adiɔhie yaga zaane o naŋ toɔ de ba saaŋkompare yelkoro a sɛge ne a senselluŋ ŋa ka e ŋa yɛlɛ naŋ e pampana na.[29] Christina Patterson of The Independent sɛge la ka a senselluŋ wuli yelfaare zɔɔre naŋ taa bee a na baŋ wane ko nensaalba a ba laŋkpeɛbo poɔ: A nensaala suuri ane a dabeɛŋ yi lɛ noba naŋ kooro taa. A senselluŋ ŋa e la bone naŋ laŋ yɛlɛ noba naŋ be a poɔ bee a kpɛ a poɔ kyɛ ka ba daŋ koŋ baŋ inni a, a yi dɔɔlee naŋ yiri guubu toma a toɔ sɛge senselluŋ ka o taa zɛgeroŋ a seŋ a ŋaa.[30]

Naomi Jackson naŋ yi Chimurenga sɛge la kyaare ne a sinii senselluŋ ŋa, “ ŋaa la ka senselluŋ kpeɛŋaa seŋ ka o waa. A senselluŋ maŋ nyɔge la a kanne kanna ka o e o teɛroŋ see bee feroo la ka o kanne a senselluŋ zaa a nyɛ ka zirii la bee ka yelmeŋa la. Kyɛ ka anaŋ pãã wa e yelmeŋa- a kanekanna yɛŋ maŋ be la a saseɛ poɔ ne a sɛge sɛgerɛ naŋ toɔ zeŋ a nyɔge yɛlɛ lantaa, a sɛge ne a nensaaloŋ a ŋaa, a manne lɛ noba naŋ e nontaa bee a taa teɛroŋ ka neɛ e yelkaŋa see la ka o meŋ te e  yaa sane.[31]

Edwina Preston, sɛge, “ Boŋ enyuo mɔɔ la be a Half of a Yellow Sun ka Adiɔhie a de a toɔ de a saaŋkonnoŋ yelerre a dasaŋa na a de manne a pampana yelerre, a yele ŋa e la yeltegeroŋ kyɛ taa dabeɛŋ ne onaŋ toɔ la zeŋ a de lantaa a sɛge ka o waa ŋa lɛ a yɛlɛ meŋa ne o zu la ka o kaara kyɛ sɛgerɛ[32]. Martin Rubin bigiri la a senselluŋ ŋa “ a senselluŋ e la nensaaloŋ toma deɛmbaŋ naŋ taa yelzaa o poɔ ka onaŋ la e a Nigeria sinii naŋ veɛlɛ gaŋ o taaba zaa, a gba ba e a Nigeria yoŋ a Afrika paaloŋ[33] zaa poɔ a senselluŋ bee a sinii ŋa la veɛlɛ gaŋ o taaba zaa. Scroll.in, Zachary Bushnell, naŋ e Karema a University of Delhi, yeli ka, “ a Half of a Yellow Sun gampɛle leɛ taa la ennoɔ ane wieŋ wieŋ ane dakoreŋ yelmennoo.[34]

Literary Review's William Brett wrote: Adiɔhie a yeli vɛŋ ka a yelmeŋ de weɛŋ tɛ nyegɛ sɛre,kyɛ bare vuo ka o nyɛɛrɛ a fẽẽfẽẽ a kpeɛrɛ teŋɛ.[35] A senselluŋ ŋa tɔ maŋ vɛŋ la ka a sɔroo e o toɔraa lɛ, kyɛ vɛŋ ka neɛ naŋ sɔro ka o taa bammo kaŋa a kyaare ne a yelzu.  The Guardian, Maya Jaggi sɛge la a boɔle o ka landmark novel[36] senselluŋ. Aïssatou Sidimé naŋ yi San Antonia Express-News meŋ leɛ Adichie segebo ŋa poɔ  “ O faaŋ la kyɛ yeli ka bonsoŋ meŋa” anaŋ yeli paale ka “ Adichie e wieŋ ane o naŋ toɔ ko o meŋa a yi dabeɛŋ zaa poɔ a yi saaŋkompare yɛlɛ poɔ ane a Afrikan gaŋ-sɛgerebɛ poɔ.[37] Nigeria gane sɛgerɛ kaŋa naŋ di Chinua Achebe meŋ yeli eŋ la “ Yelzaa piilu neɛzaa ba maŋ taa sagedeebo ko o, kyɛ ŋa eŋ nempaala la a sɛgesɛgerɛ la naŋ taa a naaŋmene ane a saaŋkominne kyɔɔtaazaa, anaŋ yeli ka ka Adichie da e neɛ naŋ taa dabeɛŋ o da koŋ baŋ sɛge a senselluŋ ŋa a kyaare ne a Nigeria zɔɔre ŋa naŋ e pare.[38]

Africultures sɛge la ka Adichie “ taa la gɔɔloŋ ne senselluŋ sɛgebo ane meŋ “ o kɔkɔre na meŋ meele ne la Igbo ane Pidgin yeluu, a meele ne bɔrefɔ fẽẽ, kyɛ ka ba pãã de leɛre eŋ a Nigerian saaŋkonnoŋ[39] poɔ. Zainab Jah, James Kidd praised Jah, naŋ sɔre bee a kanne a senselluŋ ŋa yeli ka o sereŋ taa la a gɔɔloŋ ne a lɛ o naŋ vɛŋ ka a deɛdeɛmɛ a deɛne kyɛ koro taa, ane lɛ onaŋ meelɛ a Bɔrefɔ ane Igbo kɔkɔɛ.[40]

Half of a Yellow Sun, la di a 2007 yuoni pɔgeba sinii kyɔɔtaa.[41] [42]A senselluŋ bee a sinii ŋa be la a New York Times, o da poɔ a gama 100 na poɔ a yuori naŋ yi yaga 2008[43] yuoni poɔ. A Kpankyaa kyuu beri pie ne awai 2019[44] yuoni poɔ, o na la ka ba da ka  The Guardian  kaa iri a sinii gama poɔ ka onaŋ la e bonsoŋ a yi a 200 yuomo poɔ a waana, ka o e a gane soŋ pie (10th ) soba. A kakyɛ kyuu beri anuu daare a yuoni yenaa na poɔ, o na la da e a senselluŋ yeninaa kaŋa a BBC naŋ da iri paale a senselluŋ sonne 100 na poɔ. A Kakyɛ kyuu a 2020 yuoni poɔ, onaŋ la ka ba da neɛ iri ka o di a e a gane soŋ a Pɔgeba kyɔɔtaa a wagere na ka o nyɛ yuomo 25, yelseɛle ka o e neɛzaa naŋ daŋ ba e a taaba. A 2022 yuoni poɔ, Half of a Yellow Sun da poɔ la a  Big Jubilee Read gama  70 na poɔ, a Commonwealth authors naŋ da kaa iri ka ba di  Platinum Jubilee of Elizabeth II tigiri.

Censorship

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A Gonseɛ kyuu beri pie ne anaare a 2022 yuoni poɔ, Half of a Yellow Sun da e la bone banaŋ ŋmɛ fɛre a   Hudsonville Public Schools district in Michigan bonso, a gane da taa la sɛŋ gaŋ enfuomo[45] yeltarre o poɔ, azuiŋ ba merɛ poɔ a ba taa sori.  Clay County School District in Florida[46], poɔ ba meŋ da ŋmɛ o la fɛre, ane Beaufort County School District in South Carolina, ane Granite School District a Utah poɔ.[47]

Zie banaŋ sage de o

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

                                             Atikile meŋa: Half of a Yellow Sun (sinii)

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A senselluŋ ŋa pãã da leɛre la eŋ sinii ka a yuori naŋ di a lɛ a 2013 yuoni na poɔ, Toronto International Film Festival poɔ la ka da daŋ de weɛŋ iri a sinii ka noba yɔɔ kyɛ kpɛ kaa. Biyi Bandele[48] la a sɛgesɛgerɛ kyɛ ka Gail Egan ane Andrea Calderwood la e noba naq maale a sinii ka o yi gbaŋgbale, a sinii meŋa pãã da yi saseɛ poɔ a ko neɛzaa naŋ be a tendaa poɔ a 2014 yuoni poɔ, a noba banaŋ deɛne a deɛne ŋa la  Chiwetel Ejiofor (as Odenigbo), Thandiwe Newton (as Olanna) and John Boyega (as Ugwu).[49]

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. Moyo, Sigcino (19 October 2006). "Chimamanda Ngozi Adichie". NOW Toronto. Retrieved 20 April 2025.
  2. Murphy, Siobhan (22 August 2006). "Half of A Yellow Sun". Metro. Archived from the original on 24 January 2018. Retrieved 20 April 2025.
  3. 1 2 Maslin, Janet (21 September 2006), "The Complex Business of Living While War Rages in Nigeria", The New York Times, ISSN 0362-4331, archived from the original on 19 January 2025, retrieved 20 April 2025
  4. Armitstead, Claire (19 August 2015). "Half of a Yellow Sun Shocked Me into a Sense of My Own Expatriate Identity". The Guardian. Retrieved 30 September 2025.
  5. 1 2 3 Obi-Young, Otosirieze (22 June 2016). "'Half of a Yellow Sun': A Decade On". Brittle Paper. Retrieved 27 March 2025.
  6. Brennan, Mary (22 September 2006). "Half of a Yellow Sun: The Sweeping Story of a Nation Erased". The Seattle Times. Archived from the original on 19 May 2011. Retrieved 27 July 2008.
  7. 1 2 "Half of a Yellow Sun". The New Yorker. 9 October 2006. Retrieved 19 April 2025.
  8. Kirsch, Adam. "From Nigeria to New York". www.prospectmagazine.co.uk. Retrieved 15 April 2026.
  9. "Poets & Writers to Honor Chimamanda Ngozi Adichie, Richard Russo, and Riverhead's Rebecca Saletan". penguinrandomhouse.com. 28 November 2017. Retrieved 15 April 2026.
  10. "Excerpt: Half Of A Yellow Sun". Farafina Books. 9 April 2013. Retrieved 15 April 2026.
  11. "Americanah: New Novel by Chimamanda Ngozi Adichie in Czech Language". Embassy of the Czech Republic in Abuja. 7 June 2017. Retrieved 9 October 2025.
  12. Addei, Cecilia; Osei, Cynthia Elizabeth; Addai-Mununkum, Theresah (2 July 2020). "Coming of Age through War: Exploring Bildung in Adichie's half of a Yellow Sun". Journal of Arts & Humanities. 9 (6): 75–85.
  13. Donnelly, Michael A. (4 May 2018). "The Bildungsroman and Biafran Sovereignty in Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". Law & Literature. 30 (2): 245–266. doi:10.1080/1535685X.2017.1392025. ISSN 1535-685X.
  14. Al-Harbi, Aisha O. (5 August 2021). "Half of a Yellow Sun as a Post-colonial Bildungsroman" (PDF). مجلة بحوث کلیة الآداب . جامعة المنوفیة (in Arabic). 0: 0. doi:10.21608/sjam.2021.87761.1204. ISSN 2735-329X. Archived from the original on 8 March 2022.
  15. Makosso, Alphonse Dorien (10 April 2022). "Chimamanda Ngozi Adichie as a Hierophant of the Biafran Civil War: A New Historicist Approach to Half of A Yellow Sun" (PDF). Scholars Journal of Arts, Humanities and Social Sciences. 10 (4): 119–136. doi:10.36347/sjahss.2022.v10i04.002.
  16. Ojinmah, Umelo (Fall 2012). "No Humanity in War: Chimamanda Adichie's Half of a Yellow Sun" (PDF). Journal of Nigeria Studies. 1 (2): 4.
  17. Muhammad, Aisha Mustapha (22 May 2018). "Divergent Struggles for Identity and Safeguarding Human Values: A Postcolonial Analysis of Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". IRA-International Journal of Management & Social Sciences (ISSN 2455-2267). 11 (2): 60. doi:10.21013/jmss.v11.n2.p1. ISSN 2455-2267.
  18. 1 2 3 4 5 6 7 Strehle, Susan (2011). "Producing Exile: Diasporic Vision in Adichie's Half of a Yellow Sun". MFS Modern Fiction Studies. 57 (4): 650–672. doi:10.1353/mfs.2011.0086. ISSN 1080-658X. Retrieved 1 October 2025.
  19. Jordison, Sam (12 October 2009). "Guardian book club: Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". The Guardian. ISSN 0261-3077. Retrieved 15 April 2026.
  20. Germain, Nicolas (23 January 2015). "Video: Nigerian author's 'Americanah' comes to France". France 24. Retrieved 15 April 2026.
  21. "Nigeria's Adichie says bestseller helped recall painful past". Hindustan Times. 14 October 2013. Retrieved 15 April 2026.
  22. "Biafra Som Romankunst". Ny Tid. 20 December 2007. Retrieved 19 April 2025.
  23. Rubin, Merle (23 September 2008). "Nigeria Civil War Seen from Sharpened Angles". Los Angeles Times. Retrieved 20 April 2025.
  24. "Vandals at the Gates". The Telegraph. 3 September 2006. Archived from the original on 7 July 2016. Retrieved 20 April 2025.
  25. Greene, Andrée (1 March 2007). "Homeland". Boston Review. Archived from the original on 17 June 2024. Retrieved 19 April 2025.
  26. Hartnett, Kevin (27 May 2008). "Indomitable Suffering: Chimamanda Ngozi Adichie's Half of a Yellow Sun". The Millions. Archived from the original on 21 May 2022. Retrieved 20 April 2025.
  27. Jaggi, Maya (18 August 2006). "The Master and his houseboy | Review: Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". The Guardian. Retrieved 20 April 2025.
  28. "Paperbacks". The Telegraph. 18 February 2007. Retrieved 20 April 2025.
  29. Nixon, Rob (1 October 2006). "A Biafran Story". The New York Times. Retrieved 20 April 2025.
  30. Patterson, Christina (9 February 2007). "Half of a Yellow Sun, By Chimamanda Ngozi Adichie". The Independent. Archived from the original on 6 July 2022. Retrieved 20 April 2025.
  31. Jackson, Naomi (15 December 2006). "Half of a Yellow Sun, A Novel by Chimamanda Ngozi Adichie". Chimurenga. Archived from the original on 10 October 2015. Retrieved 20 April 2025.
  32. Preston, Edwina (23 September 2006). "Half of a Yellow Sun". The Sydney Morning Herald. Retrieved 20 April 2025.
  33. Rubin, Martin (5 September 2006). "The Birth and Death of an African Nation". SFGate. Retrieved 20 April 2025.
  34. Bushnell, Zachary (12 December 2015). "Why 'Half of a Yellow Sun' Won the 'Best of the Best' of the Baileys Women's Prize for Fiction". Scroll.in. Archived from the original on 6 December 2022. Retrieved 19 April 2025.
  35. Brett, William (5 October 2023). "Eating Misery". Literary Review. Archived from the original on 25 February 2024. Retrieved 5 October 2023.
  36. Jaggi, Maya (19 August 2006). "The Master and His Houseboy". The Guardian. Retrieved 6 October 2019.
  37. "Half of a Yellow Sun by Chimamanda Ngozi Adichie". Penguin Random House. Archived from the original on 5 March 2022. Retrieved 11 May 2026.
  38. Nixon, Rob (1 October 2006). "A Biafran Story". The New York Times. Archived from the original on 28 August 2012. Retrieved 26 April 2026.
  39. Brezault, Eloïse (9 March 2009). "L'autre Moitié Du Soleil". Africultures (in French). Archived from the original on 26 January 2025. Retrieved 19 April 2025.
  40. Kidd, James (14 October 2017). "Half of a Yellow Sun Audiobook Does Gentle Justice to the 2006 Novel". South China Morning Post. Retrieved 20 April 2025.
  41. "Nigeria's Chimamanda Wins Women's Prize for Fiction". Africanews. 12 November 2020. Archived from the original on 10 April 2025. Retrieved 23 March 2025.
  42. Reynolds, Nigel (7 June 2007). "Nigerian Author Wins Top Literary Prize". The Telegraph. London. p. 1. Archived from the original on 24 February 2024. Retrieved 27 July 2008.
  43. "100 Notable Books of the Year". The New York Times. 22 November 2006. Archived from the original on 19 March 2008. Retrieved 18 March 2008.
  44. "The 100 Best Books of the 21st Century". The Guardian. 21 September 2019. Archived from the original on 6 December 2019. Retrieved 21 September 2019.
  45. "'i Want These Books Out': Hudsonville Parents Get Book off Reading List Due to Content". FOX 17 West Michigan News (WXMI). 14 February 2022. Retrieved 28 September 2024.
  46. DeLuca, Alex; Finkel, Tom (23 August 2024). "Updated List: Every Known Florida School District Book Ban, July 2021–june 2024". Miami New Times. Retrieved 28 September 2024.
  47. "PEN America Index of School Book Bans – 2022-2023". PEN America. Retrieved 28 September 2024.
  48. "Lennon childhood film gets grant". BBC. 18 July 2008. Retrieved 4 February 2026.
  49. Soffel, Jenny (21 October 2013). "'Half of a Yellow Sun': Thandie Newton, Typhoid and a Tale of Civil War". Inside Africa. CNN. Archived from the original on 29 April 2014. Retrieved 21 January 2014.