Ghana Academy of Film and Television Arts
| Piiluu | 2001 |
|---|---|
| Paaloŋ | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Greater Accra Region |
| Coordinate location | 5°35′2″N 0°9′57″W |
| Headquarters location | Accra |
| Street address | NAFTI Studio IV, 5th Link Road Cantonments, Accra |
| Official website | https://nfa.gov.gh/ghana-academy-of-film-television-arts/ |


Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro e la neɛ kaŋa meŋa bone,a bone ŋa e la boŋ kaŋa naŋ e nansaala bommaala, e bone naŋ yuoro zie. Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro taa mɛrɛ meŋ guoru o, ka anaŋ la, Directors Guild of Ghana (DGG), Cinematographers Guild of Ghana (CGG), Art Directors' and Designers' Guild of Ghana (ADGG), Animator's Association of Ghana (AAG), Screen Writers Guild of Ghana (SWGG), Film and Television Production Facilitators Guild of Ghana (FTPFGG), Producers Guild of Ghana (PGG), Motion Picture Sound Guild of Ghana (MPSGG) and Screen Editors Guild of Ghana (SEGG).[1]
A yiebo zie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A laŋgbulo mine la lantaa a maale a sinii ka o na e bonsoŋ kyɛ e bone neɛ zaa naŋ na boɔrɔ. A ŋaa na vɛŋ banaŋ zaa naŋ taa a gɔɔloŋ ŋa ka ba daa yi. Ghana noba taa la kpimaroo sinii maaloo yeltarre, a sinii maalo dire, a enfuomo mɔnsime ane a taaba gyamaa.
2001 yuoni poɔ, A Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro (GAFTA), sinii maaleba mine la wederbɛ mine la da maale o, azuiŋ ba de o la ka onaŋ la a nenzu naŋ wane Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro, Ka banaŋ la, Egbert Adjesu, Chris Tsui Hesse, Kwaw Ansah, Bill Marshall, King Ampaw, Ernest Abbeyquaye, Martin Loh, Setheli Ashong-Katai, Jim Fara Awindor, Ivan Annan, Ebenezer Aryee ane Nana Adwoa Awindor.[2]
Waaloŋ (Structure)
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A banaŋ naŋ kaara mɛrɛ yeltarre zu.
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A ŋa poɔ la maŋ kpeele yele la yele zaa zu, A kpaaro ŋa zubɛrɛ noba la lɛ, ka banaŋ wa laŋtaa a maale yelnyɔgeraa zaa o na la ka neɛzaa a kaara bee o na la ka neɛzaa a na tuuro. A zubɛrɛ ŋa noba kanne bee wuli neɛ yɛlɛ o soba naŋ ba baŋ kyɛ e. A ba tone noɔre kaŋa la ka ba kaa ka neɛ tu a lɛ a begɛ naŋ wuli ka neɛ tu kyɛ maale sinii ka o taa laafeɛ. A wederebɛ zubɛrɛ naŋ so a yelŋa la a kpaaro dakogi zu soba, ane o potuuru a pãã paale a wedrebɛ banaŋ zaa oɔ a GAFTA poɔ.
The Executive Council
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A noba ba ma tonnoɔre la ka kaara Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro yeltarre zu, aseŋ, waana ne yelnyɔgere mine a ko Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro, ka ba kaara Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro noba laafeɛloŋ zu, ka ba iri noba ka soŋ ba ka vɛŋ ka ba yelnyɔgere a nyɛ eebo ko a Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro ko sɛgre a nempaaleba banaŋ naŋ waana yoe enne a Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro gane kpoŋ poɔ. Executive Council la maŋ te yeli yelzaa naŋ erɛ a ko a Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro
A banaŋ naŋ kaara mɛrɛ yeltarre zu.
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Noba na naŋ maŋ lantaa maale a . Executive Council ŋa poɔ la, a wederebɛ na ba naŋ iri ka ba kaara a lammo yeltarre aseŋ, duori ŋmɛ yaara, a kpaaro dakogi zu soba, a kpaaro dakogi zu soba potuuro, a gane sɛgerɛ, a libibinne, neɛ naŋ maŋ boɔle lammo lantaa ane neɛ naŋ maŋ ŋmɛ ba duoro yaare ka a gaa tuure poɔ.
Noba naŋ maŋ are kpaaroŋ gbɛɛ. (Standing Commitees)
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A noba naŋ maŋ are ne a kpaaro la, Executive Council la maŋ iri ba ka ba are ba gbɛbori poɔ a tona a toma ama.
Libie Yeltarre
Nempaaleba deebo
Kpaaro mɛrɛ zu kaabo
Kpaaro yelerre ane lammo boɔlaa.
Wederebɛ rɛ Iribu Zu Kaareba
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A noba ba ma la taa faŋa bee ba tonnoɔre la ka ba kaa a vɛŋ ka kpaaroŋ noba laŋ taa a toɔ nɛbe nuri a iri wederebɛ na ba naŋ boɔrɔ ka ba de ne ba weɛŋ ka ba yelboɔre a noɔ nyɛ eebo a GAFTA poɔ.[3]
Kpaaro noba kpeɛbo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Neɛzaa naane seŋ kaŋ o bone paale a kpaaeoŋ ŋa poɔ a lɛ, a kpaaro ŋa kpeɛbo e la noba naŋ paale sinii ŋmaabo yeltarre poɔ ka a kpaaro na e bone na taa yuori ka noba sage de o di, ka fooŋ wa e neɛ naŋ be a kpaaroŋ ŋa kaŋa poɔ lɛ wuli ka fo taa la sori na toɔ poɔ a Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro meŋ poɔ. A fooŋ wa kpɛ bee paale a kpaaro ŋa poɔ lɛ wuli ka fo meŋ paale a mɛrɛ ama poɔ aseŋ ka o soba de a mɛrɛ ka e nimizeɛ ko o, aseŋ ka o tuuro, Council of Elders, Fellows, Corporate members, Honorary members, Associates, Affiliates and Students.
Council of Elders
Noba naŋ laŋ taa maale a Council of Elders ŋa la GAFTA ane a noba banaŋ zaa na pale o poɔ. Ka anaŋ wa ta yelkaŋa nimiri boɔbo, a noba banaŋ naŋ kaara GAFTA mɛrɛ, a noba ba ma ŋmɛ la ba nyaa a toŋ toma yelmeŋa zaa. Ka libie yɛlɛ la bee ka Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro baabo yɛlɛ.
Fellows
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Noba naŋ poɔ Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro na baŋ e la a mɛrɛ guubo noba fã, noba na banaŋ iri maŋ e la naŋ na de ba weɛŋ aŋa yuomo pie bee a baŋ pare lɛ gba.
Cooperate Members
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Ghana noba ane noba naŋ ba yi Ghana kyɛ tona a sinii toma ama bee a sinii duoro toma zaa la lantaa en a mɛraa ka sinii maalo ba seŋ ka o pare yuomo anuu kyɛ ka ba deme naŋ ba toɔ na maale o. A yelŋa a banaŋ naŋ kaara a lammo bee kpaaro mɛrɛ zu la eŋ a mɛra ŋa ka o tona toma.
Karembiiri
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro. Bama la maŋ soŋ a toɔ a kaa baŋ nɛŋ naŋ na baŋ e karembie a toɔ paale a sakuuri ŋa poɔ. Neɛzaa naŋ e karembie a Ghana Accademy Sinii ane Sinii duoro ŋa poɔ e la GAFTA .[3]
Tontonne
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]GAFTA e la noba naŋ paale toma yaga poɔ noba naŋ e ka ba soŋ ka sinii maalo yuori do, ba da maŋ eŋ la duoro a ko gyamaa ka ba lantaa ka ba soŋ ba a wuli lɛ neɛ naŋ baŋ e a maale sinii soŋ bee ka ba soŋ noba naŋ taa anaŋ gɔɔloŋ na kyɛ ba nyɛrɛ a sommo yizie. GAFTA ane a taaba mine aseŋ Ghana Cultural Forum ane NAFTI[4] da laŋ la you zannoo zie. GAFTA e la a kpaaro bee sakuuri kaŋa naŋ wuli ka fooŋ na yeli sinii maalo yɛlɛ a Ghana poɔ kyɛ ba boɔle ba yuori lɛ zirii ka fo na ŋmaa, bonso banaŋ la de weɛŋ a piili a Development and Classification of Film Act, 2016 (Act 935) GAFTA sagedeebo la you la vuo yaga a ko noba ka zanne sinii maalo bee ŋmaabo[5][6]
GAFTA da boɔle la kpaaro a 2005 yuoni poɔ, ka ba sɔre a gɔbenɛnte ka o de GAMA Film Company bonso ka a TV3 Company Limited e la Malaysians neɛ soobo ka kyɛ a soba sage ka o tu lɛ a ba sinii maaleba mɛrɛ naŋ tu bee a wuli, onaŋ ka nansaala maŋ boɔle ka Ghana Film Industry Corporation (GFIC), ka ba saana la a Ghana sinii maaleba toma bara.[7] Yelmeŋa a Malaysians deme da ba sinii maalo yɛlɛ kyɛ ba boɔbo la ka maŋ iri a sinii a ba kompiita poɔ.[8] A saŋa na ba naŋ wa koɔre a GFIC a ko ba bare, ba da leɛre la a West Africa a eŋ ka o e TV station a ko ba, bonso ba taa la a sinii tontomboma, ba gba da naŋ taa la a Ghana sinii korɔ ane vuo banaŋna baŋ tu kyɛ biŋ a ba boma banaŋ da iri bare a saseɛ poɔ. Aŋa da vɛŋ la ka noba yaga naŋ tona sinii toma are a gɔbenɛnte kɔkɔrɛɛ ŋmaabo ka o faa kyɛ e yelkaŋa a poɔ. GAFTA meŋ da fãã la kyɛ boɔle a gɔbenɛnte ka o peɛre boŋ la so ka ba laŋ yele yɛlɛ a biŋ kyɛ ka wa tasoga ka vare gaŋ a noɔre onaŋ banaŋ yelbiŋ kyɛ gɔbenɛnte ane a o mɛrɛ maaleba ba so duoro a yi a lɛ a mɛrɛ naŋ wuli.[9] Kyɛ a ama zaa woŋgo tuoriŋ ka ba yeli eŋ.[10]
2021 yuoni poɔ, a tensoŋa na ba naŋ da terɛ a tendaa zaa sinii kyɔɔtaa ane sinii duoro ( National Film and Television Institute ) (NAFTI) . Ghana poɔ kyɛ, a sinii maalo toma poɔ, Kwaw Ansah la e a neɛ na daŋ piili sinii yeltarre.Azuiŋ Academy deme da ko o la GAFTA Osagyefo Lifetime Achievement Award kyɔɔtaa, bonso a Ghana poɔ kyɛ o naŋ daŋ piili a yɛlɛ.[11] GAFTA Robert Johnson Silhouette meŋ da ko la noba kyɔɔtaa ka ona la a 2012 yuoni poɔ, o da wane la karembie na zaa naŋ na yi de weɛŋ o taaba zaa u la na de a kyɔɔtaa ŋa (Exceptional Skills in Cinematography was instituted in 2012 to honor final year cinematography students of NAFTI). Neɛ naŋ da daŋ de a kyɔɔtaa ŋa la Stanley Adjetey, a sinii yuori da la Skin Canvas (2010) Anita Afonu da soŋ wuli o a sobie ka toɔ ŋmaa a sinii ŋa during the 20th NAFTI Students' Film Festival in 2012.[12]
A soba naŋ wa kpi baare a yuori la ka ba de ko ne a soba naŋ derɛ a kyɔɔtaa ka onaŋ la Ace cinematographer and former President of the Cinematographers Guild of Ghana (CGG), Robert Bob J Johnson, a dɔɔ ŋa popo ka o da te le ne a kpi a 2010[13] a yuoni poɔ. Neɛ naŋ da de a kyɔɔtaa ayi soba la Richard Dodzi a 2014 yuon poɔ a 21st NAFTI a karebiiri sinii tigiri saŋa, ka a sinii la Tenso (2013) Fiona Ansa la da soŋ o a wuli o a sobie ka o toɔ maale a sinii. 2015 yuoɔ, a kyɔɔtaa ata soba meŋ bebe, neɛ naŋ da de a kyɔɔtaa ŋa la Ebenezer Aryetey. GAFTA la meŋ da soŋ ka a kyɔɔtaa ŋa meŋ toɔ nyɛ kpɛzie. GAFTA da soŋ la ka kyɔɔtaa ayi zaa nyɛ kpɛzie ba da soŋ la a 2012 yuoni kyɔɔtaa ane 2013 kyɔɔtaa, da derɛ la enfuoni soŋ a yuoni gbuli zaa poɔ (Best Picture for both 2012) ane 2013 yuoni batches for the animation Dzolali (2012) Jude Akwetey ane Kwaku's Web (2013) a sinii wuluwulo directed by Antoni-Jordi Owusu. Aneazaa ka Academy's da taa yelwonii bee yelferɛɛ mine kyɛ ba da mɔ la ba moɔbo zaa ka ka a ba yelnyɔgeraa ta kpi kyɛ ka neŋ voora.[14]
Pampana ŋa a GAFTA Wederebɛ la ba ma
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Pampana ŋa wederebɛ la ba ma
A dakogizu soba - Jim Fara Awindor
A dakogizu soba potuuru – Yaw Boakye
A kpaaro gane sɛgerɛ kpoŋ – Koffi Zokko Nartey
A lammo gane sɛgerɛ - Aseye Tamakloe
Gane sɛgerɛ - Teddy Sabutey
Gane sɛgerɛ potuuru - Emmanuel Quist-Haynes
Duori ŋmɛ yaara – George Bosompin
Duori terɛ - Emmanuel Apea[15]
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ "The Ghana Academy of Film and Television Arts: Nurturing excellence in Ghana's screen industries". GhanaRemembers. Retrieved 25 August 2025.
- ↑ Ansa, Fiona (2013). The Role GAFTA plays in dealing with the Challenges Student Filmmakers face in Ghana. Accra: NAFTI. pp. 2, 3, 12.
- 1 2 The Constitution of The Ghana Academy of Film and Television Arts. GAFTA. 2012.
- ↑ "Stakeholders Forum-NAFTI". nafti.edu.gh. NAFTI. Archived from the original on 16 August 2014. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ "The Industry needs a film bill Chris Hesse". vibeghana.com. Archived from the original on 11 April 2005. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ Ntumy, Elorm (2016). "Film Bill Passed". Archived from the original on 1 November 2016. Retrieved 27 October 2016.
- ↑ "Academy of Film and Tv Arts wants takeover of GAMA Films". Archived from the original on 26 February 2015. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ Ellerson, Berti (2013). "Anita Afonu: Preserving Ghana's Cinematic Treasures". blogspot.com. Archived from the original on 14 November 2018. Retrieved 13 November 2018.
- ↑ "Academy of Film and Tv Arts wants takeover of GAMA Films". modernghana.org. Archived from the original on 24 November 2016. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ Agyeman, J.O.T. (2013). "Who Killed the Ghana Film Industry? JOT Agyeman Asks". tvafricaonline.com. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ http://www.myjoyonline.com/nafti/new.php/id=70
- ↑ http://www.shootghana.com/2015/03/film_guilds_and_associations/
- ↑ Aglanu, Dela (2011). "Last movie of late Bob J premieres December 16". myjoyonline.com. Archived from the original on 11 April 2005. Retrieved 25 February 2015.
- ↑ http://www.shootghana.com/2015/03/film_guild_and_associations/
- ↑ http://www.shootghana.com/2015/03/film_guilds_and_associations/