Gɔɔrombie
Yelnyɔgeraa
Gɔɔrombie e la yeltegerɛ mine a sɛgerɛ naŋ maŋ lɔɔ eŋ a sɛgere poɔ a vɛŋ ka a kannoo taa noɔ kyɛ yuoro eŋa yolololo lɛ. A yelbie ama na baŋ e la nembaaloŋ, potuoloŋ bee gandaaloŋ yelbie naŋ na vɛŋ ka a kanna bee kyɛllɛ eŋɛ tɔ, yi ɔɔkyi bee tɔ o soba zoma. A ɔɔkyi yiibu puoriŋ a kanna bee kyɛllɛ suuri maŋ iri la, nembaaloŋ bee dabẽɛ maŋ pɔge kpɛ o la bee ka o taa nyonono ane neɛkaŋa, boŋkaŋa bee yelkaŋa.
Gɔɔrombie Mine Dagaare Yelkaama Poɔ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Yelmanne damanne, o e la yelbiri bee yelbie naŋ maŋ de neɛkaŋa bee boŋkaŋa waaloŋ bee yelerre manne ne o tɔsoba a naŋ yitaa zuiŋ. Aseŋ a dẽɛbaŋ poɔ, '...... Ny'o naŋ e zu lɛ ŋa boore zabɔge.' A yɛlɛ ŋa poɔ Maaleko de la Aŋkaable zu te manna ne boore zabɔge a naŋ taa yitaaloŋ kaŋa zuiŋ. Ane meŋ, ' ....... a kyɛ meŋ deɛ hage fo la aŋa nyabi-veraa...' a kyɛ meŋ, Naayie de la pɔgeba waaloŋ bee yelerre te manna ne nyabi-veraa waaloŋ.
- Gɔmbulo, e la yelbie mine voonoo bee koni naŋ tɔgele boŋkaŋa eroŋ bee wulo o waaloŋ, a yi a koni noɔ yoŋ zuiŋ, a maŋ soŋ la ka a yelbiri bee yelbie pare age yi. Aseŋ a dẽɛbaŋ poɔ,
Nyaratata
Kyuglo-kyuglo-kyuglo
Gborototo
A yelbie ama gɔnne wulo la boŋkaŋa eebo bee waaloŋ a dẽɛbaŋ
- Pulluu, e la yelbiri naŋ pulli omeŋa gbɛɛbowola mine yelkããsɛgere poɔŋ. Aseŋ a dẽɛbaŋ Namalneɛ poɔ,
' Iri zuŋ zuŋ'
' wui, wui, wui'
' gɔŋ ŋmare ŋmare ŋmare'
- Yellinaa, e la yelkaŋa ba naŋ maŋ yeli leɛre ne o tɔ kaŋa naŋ ba seŋ ne yeluu wagere kaŋa bee ziiri mine eŋɛ. Aseŋ a dẽɛbaŋ Namalneɛ poɔ, 'pɔgezeɛ, dãã na-woŋ-serebɛ ka o maŋ doge.' Yelkaŋa ka Aŋkaable da boɔrɔ ka o yeli kyɛ leɛ nyɔge yellinne. Ane meŋ 'Naazoŋmaa sigee baa k'o ɔɔ moɔ.'
- Yelsoore baraa, e la sooroo neɛ naŋ maŋ soore yɛlɛ yeluu bee sɛgebo poɔ kyɛ ba boɔrɔ ka neɛzaa iri a noɔre ko o. Aseŋ a dẽɛbaŋ Namalneɛ poɔ, ' Maaleko, fo meŋ ba seɛ?'. A yeluu ŋa e la sooroo Kyiruu naŋ soore Maaleko, kyɛ ba boɔrɔ ka neɛzaa iri a noɔre ko o.
- Sekpɔga, e la yelgbuli kaŋa neɛ naŋ maŋ yeli ko o tɔ ka a fere ka o soba teɛre gaa tɔɔre kyɛ tõɔ baŋ boŋ na yeli a soba naŋ boɔrɔ ka o yele. Aseŋ Vūū nyɔge la kɛkɛmaaroŋ ! Ky'a zaa samafuu la.
- Yeldegɛ e la yelbiri bee yelbie anaŋ naŋ maŋ be yɛlɛ poɔ vɛŋ ka a yɛlɛ kyɛlloo taa tobo bɛgebo. A maŋ e la ŋmaara lɛ. Aseŋ Boora bokyankyagre, Maapoɔpie ane Mɔna meelɛ.
- Nensaaloŋ, o e la yɛlɛ ba naŋ maŋ de eŋ doŋa bee bonweɛ noɔreŋ ka a yele bee erɛ aŋa nensaaleba. Aseŋ zie maaɛ la ka ŋmenaa kpɛ gaŋ, vūū di la kubo ka teere zo laare ane doɔ o la te waana a mare kɔŋ kpeuu.
- Yeltulmo bee Sããweɛloŋ, o e la yele neɛ na yeli bee sɛge ka a yeluu bee sɛgerɛ teɛroŋ ane a yelbie muni ba yitaa. Aseŋ a bie kpie la ka a saa poɔ pɛle ane a nannyige yɛlɛ soma la bonso o zu la a N libie zaa.
- Lɛretaaloŋ, o e la bone, bee yuori kaŋa naŋ are ko boŋkaŋa bee yelkaŋa yɛlɛ poɔ, anaŋ yi o meŋa tɔre puori noba naŋ baŋ ne o.
- Yelyɔllaa, e la yelkaŋa neɛ naŋ yel bee sɛge a maaleŋ ɔŋ kõɔ eŋ te-zuo. Aseŋ a teŋɛ ne o pare zaa la gaa a kuori ane a saa mie la ka a tanne zaa te pal ne kõɔ.
- Mare kpɛ, o e la yelkaŋa neɛ naŋ yeli bee sɛge ka a na sãã o tɔsoba poɔ kyɛ vɛŋ ka o soba na nyɛ yɛŋ kaŋa a yɛlɛ na poɔ. Aseŋ a ŋmɔgele noɔre ŋmɔŋgɔloŋ ane a fogili niŋe ɔrepɔge.