Vare le yelbulo

Fancy Dress Festival

Yizie Wikipiideɛ
Winneba masquerade festival

A Fancy Dress Festival (ka noba meŋ baŋ ka o e Kakamotobi) e la masquerade tigiri na maŋ piili borenyɛ te kpɛ a bebidɛndɛŋ soba a January yuoni la yuoni zaa ko a noba naŋ be a Winneba naŋ paale a Central Region ko Ghana.[1] O e la tigi soŋ na maŋ taa brass band yieluu.[2][3][4]

Dutch ane British daa diribe a Winneba seaport la da piili a lesiri yeltare naŋ be a tigiri poɔ a 18th century. A da yɛre masks, ba seɛ la kyɛ naŋ nyuuro white-owned bars a dire a ba borenyɛ. Janka Abraham, teɛroŋ naŋ wuli ka o yie Saltpond, naŋ paale a Central Region, a da tona toma naŋ e a bar gansɛgerɛ ko a bar sere naŋ da boɔrɔ ka ba wanneŋ masquerade lesiri ane tigiri kyaare a Saakom bonsuuri. O da piilee a troop naŋ taa bammo a e Nobles with his friend, pharmacist A. K. Yamoah, a be a Alata Kokwado neighborhood a kɔgle a 1923 bee 1924. Noba na naŋ da paale a A. K. Yamoah's football club ane a indoor games kpaaroŋ da paalɛŋ. Ka fõõ na e mɛmmba a seŋ ka ba baŋ Bɔrefɔ kɔkɔre yeluu.[2]

Maaloo ko a Number Four

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A kaŋa ko a A. K. Yamoah's yɔɔmine, A. W. Yamoah, da gaaɛ Abasraba, a tembile kaŋa naŋ be Winneba, a 1933. A merchant yi trade, o da wanneŋ la masks ane brass instruments a da taa sommo yi Fancy Dress kpaaroŋ yuori naŋ e Red Cross bee Number Four. A kpaaroŋ ŋa da taa la ganbanneba, te paale bwŋ noba naŋ baare sɛkondare ane kolaagyi zannoo; mɛmbare naŋ na baŋ paale a kpaaroŋ da seŋɛɛ ka ba da paasi nyooroo dendori yuobu enyɛ naŋ e English language ane Ghanaian cultural studies. Mɛmbare naŋ e neŋkponne da maŋ yɔɔrɔ la kyue zuyɔɔ naŋ da soŋ a daaroŋ yeltare kyaare a zarema ane a Halloween masks yineiŋ a nasaale paaloŋ yuomo mine naŋ da pare. Bibiiri naŋ na ba ta yuomo anii ane yiiri naŋ e nandaaneba da ba maŋ yɔɔ, kyɛ anaŋ wuli ka ba da sagɛɛ ka a maŋ ferɛ ka ba yɔɔrɔ korɔ a membare naŋ na ba taa a zuyɔɔ.[2]

Brass band yiele

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

O yuomo piiluu saŋa, a yiele ko a a kpaaroŋ sere zaa da la traditional adaha music. Brass band yiele da taa la sagedeebo a 1880s yi European missionaries ane military groups. A 1934, Catholic priests la da piili a brass band music ko a tigiri yineŋ ba naŋ da wanneŋ a band naŋ da nyɛ ekaanyaabo yi a Presbyterian missionaries a tembile na naŋ kɔgle a Swedru Bibianiha. A band da ba maale taa gɔɔloŋ kyɛ da naŋ taa yiele yeni yoŋ ("Abaawa Begye Wo Letter Kema Woewuraba"; a English "Maidservant, This is a Letter for Your Madam"), na maŋ taa yieluu a bebigbuli zaa. Yele kyaare a ba suuri iribu kyaare yiele yeni kyɛlebo wagere zaa, A. W. Yamoah pãã da tue sobiri kaŋa a bɔ brass instruments ko a o yiri noba mine. A new band da maale taa la gɔɔloŋ te gaŋ a ona naŋ be a Swedru Bibiani. A kpaaroŋ meŋ da maale la brass band. Neŋ a lɛ zaa, bonso noba gyamaa naŋ be a kpaaroŋ na boɔrɔ la a bands naŋ e masquerading te gaŋ a band ŋmeɛre, a tige bebie, bands maŋ taa la deɛbo yineŋ a tembilii naŋ kɔlage o.[2]

O meɛroŋ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A kpaaroŋ kaŋa zaa maŋ taa sazu wedereba: a zukaraa la a neŋkpoŋ, gbɛɛ gyamaa maŋ baŋ eɛ neɛ la neɛ kaŋa zaa kyɛ pampana o maŋ eɛ bidɔɔle naŋ gaa sakuuri gaa nimitɔɔre, naŋ kaara a libiyɛlɛ ane a ziiri a pãã meŋ paale a laafeeloŋ ane emmaaroŋ yeltare ko a mɛmbare gbuli zaa. Yi a o zuiŋ la a band leader, naŋ maŋ maale ekaanyaabo kyɛ wuli a yiele, a Fancy Dress leader, na maŋ kaara a choreography kyɛ ŋmɛ nempaaleba peɛroo ka ba naŋ e mɛmbare, ane a group mother, na maŋ kaara bondiiri ane tagetaa yeltare. O meŋ maŋ taa la eebo aŋa biological mother ko a kpaaroŋ. Cowboys eɛ neŋkpeɛne ane memba-sonne na maŋ erɛ yele korɔ a Fancy Dress leader kyɛ naŋ kaara a mɛmba gbuli zaa. Ka ba pãã meŋ maŋ taa scouts, stilt walkers, ane mɛmba gbuli zaa ka ba be cowboys' control. Scouts pãã maŋ yɔɛ a sɔre libie ko a onlookers naŋ be a kpaaroŋ poɔ.[2]

Meŋ kaa kyɛ

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  • John Canoe – a Caribbean festival that has the same cultural derivative.

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. "Tourism destination". modernghana.com. Retrieved 2 December 2011.
  2. 1 2 3 4 5 Brown, Kwesi Ewusi (December 2005), Social Conflicts in Contemporary Effutu Festivals (M.S. thesis), Bowling Green State University, pp. 35–69, archived from the original on 10 February 2012, retrieved 2 December 2011
  3. "Places of Interest – Winneba". www..ghanaexpeditions.com. Archived from the original on 4 March 2016. Retrieved 2 December 2011.
  4. "Winneba travel guide". /www.world66.com. Retrieved 2 December 2011.

Ziiri mine liŋkiri

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]