Dried and salted cod

Zoma kuoni ane zonnyɛnnoo, ana la ka wagere mine ka ba maŋ boɔle cod bee saltfish bee salt dolly, cod ŋa la ka ba maŋ deɛle ka a ko, ka banaŋ wa de nyɛnnoo a sɔsɔ ne. cod la ka ba maŋ deɛle ka a ko ka baba de nyɛnnoo eŋ stockfish poɔ. Zome nyɛnnoo la boma naŋ bebe kɔɔre ana la ka ba da maŋ de gɛrɛ ne North Atlantiɔ Irigiŋ poɔ kyɛ a e na bondimaale bomamine naŋ be a Atlantiɔ paaloŋ poɔ ane a Mediterranean poɔ.
cod Zome kuoni ba deɛlle a eŋ nyɛnnoo, e laa boma banaŋ maala yuomo 500 naŋ pare a Newfoundland, Iceland ane a Fraroe Island, paaloŋ poɔ. A yi a tenne ama puoriŋ, a teŋɛ na kaŋa banaŋ la maala a bondirii ama ŋa Norway, a be poɔ bee a paaloŋ na poɔ ba boɔlɔ o la Klippfisk, ka o pare bammo la cliff-fish. A saaŋkompare zome deɛle ama maŋ e la boma banaŋ maŋ deɛle bare yeŋ poɔ, ka ŋmenaa ane saseɛ ŋmeɛrɛɛ. Zenɛ, klippfish la ka ba maŋ deɛle ne fentedegili nansaala bommaala. Kyɛ a western irigiŋ paaloŋ ane a northern Norway paaloŋ poɔ, ba maŋ deɛle la zome meŋ bare yempoɔ, kyɛ a kpoŋ zie zaa maŋ gaa lla a southern Europe paaloŋ dare poore.
Saadayel
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Zome nyɛnnoo, maaloo taa yelsoŋ kpoŋkaŋa naŋ be tendaazaa, da piili la New World ane a Old, kyɛ piili gbɛ yeni, ka ba boɔlɔ, triangular trade. A yaare viiri Atlantic kyɛ leɛ a saaŋkompare, Northern European cuisine, kyɛ meŋ naŋ be Mediterranean, West African, Caribbean, ane Brazilian cuisines.
Bondikuoni e la tendaazaa bondikoro mine neɛzaa naŋ baŋ ka a e la sobiri kaŋa banaŋ maŋ tu kyɛ biŋ bondirii, ane zome deɛle taa la bimmo ziiri bee bimmo tɛɛtɛɛ yuomo yaga naŋ pare.[1] Saaŋkonnoŋ poɔ, zome nyɛnnoo da maŋ deɛle la ka a ko, a sobiri na ba naŋ da maŋ tu la ŋmenaa ane saseɛ poɔ deɛloo, yageloo a eŋ taa daa eŋ bee zu, bee a de deɛle piiri bee kubo naŋ veɛle zu naŋ peɛle a mane noɔre.
Boma deɛloo taala tɔnɔ, bonso a maŋ ko nensaala faŋa, kyɛ bone naŋ so ka ka ba maŋ deɛle a zome a de eŋ nyɛnnoo, la ka ba e lɛ ka noɔ ta yi bee ka a noma. A 17th century, a saŋa na poɔ nyɛnnoo da ba taa daaroŋ bee da ba e kpeɛŋaa a Southern Europe paaloŋ poɔ, a yi a saŋa puori la ka maritime nations of Northern Europe. A ŋaa eebo ba taa sane ŋmɛ, bonso a ŋaa eebo la e mɔlɔ, a ŋaa eebo gbɛɛ yaga maŋ e la a zome nyɔgerebo bee a yi deme. A ŋaa eebo meŋ maŋ soŋ la ka neɛ na toɔ de a gaa ne tateŋɛ ane laafeɛ, bee a mine a ŋaa eebo meŋ maŋ soŋ la ka ba baŋ de a gaa ne daa mɔlɔ lɛ. A zoma ama e la a kristo biiri bondikpoŋ a ba puoruu poɔ a zuo a zaa a nɔleŋ wagere a Friday dare banaŋ maŋ yeli ka neɛ ta ɔɔ nɛne ana la maŋ e ba nɛne banaŋ maŋ dire bee a meŋ ɔɔrɔ.
Newfoundland poɔ, ba ba taa a zie bee wagere kaŋa maŋ ta la ka zie e kuoŋaa naŋ na toɔ soŋ ka stockfish ane nyɛnnoo naŋ na maŋ soŋ ka Poutuguese dene naŋ maŋ waa. A zuiŋ ba da maale la kompiita kaŋa na maŋ soŋ deɛle zome nyɛnnoo na ka a ko a yi ŋmenaa naŋ ba kyebe zuiŋ. A Norway poɔ, a zome na banaŋ daŋ de niŋe baŋ la "terranova fisk" (Newfoundland fish) kyɛ wa tasoga kaŋ noba la baŋ ka o e klippfisk (rock fish) bee a piiri na zu onaŋ da be.[2]
A British poɔ, ba meŋ da maale la kompiita kaŋa naŋ maŋ soŋ deɛle a Grand Banks of Newfoundland, a wagere ŋa poɔ la ka ba boɔlɔ "habardine" bee "poor john"
Name
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Middle English paaloŋ poɔ, boŋ kuoni ane zonnyɛnnoo la ka ba da boɔlɔ haberdine.[3][4] Cod kuoni, ane a bondirii maŋ maale la yi boma mine yaga poɔ ka a yoe naŋ be a tendaazaa poɔ, a yoe ama zaa yi la a nyege meŋa poore. John Cabot ŋmɛ la daworo ka a yoe ama maŋ yi la lɛ anaŋ waa bee a waaloŋ naŋ waa a Newfoundland paaloŋ poɔ aseŋ, bacalhau (salgado) (Portuguese), bacalao salado (Spanish), bacallau salgado (Galician), bakailao (Basque), bacallà salat i assecat or bacallà salat (Catalan), μπακαλιάρος, bakaliáros (Greek), Klippfisch (German), morue salée (French), baccalà (Italian), bacałà (Venetian), bakalar (Croatian), bakkeljauw (Surinamese Dutch), bakaljaw (Maltese), makayabu (Central and East Africa), Okporoko (Igbo-Nigeria) and kapakala (Finnish). Other names include ráktoguolli/goikeguolli (Sami), klipfisk (Danish) klippfisk/kabeljo (Swedish), stokvis/klipvis (Netherlandish Dutch), saltfiskur (Icelandic), morue (French), bartolitius (Canadian), and saltfish (Anglophone I Caribbean).
A Maaloo Sobie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Zoma ama maŋ e la bomma banaŋ maŋ ŋma a zuri a bare, a nyɔge a wɛre a iri a poɔ boma zaa bare kyɛ de a lɛ a eŋ a gbori poɔ a yi ne a koɔ poɔ a wane a koŋkuoŋaa zu, a ŋaa poɔ fo maŋ naŋ nyɛ la lɛ a zommaara naŋ waa. a wagere ŋa poɔ a ba maŋ taa kaaŋ a poɔŋ, a ŋaa puoriŋ la ka ba paaŋ maŋ de a nyɛnnoo a sɔsɔ kyɛ de te deɛle ka ana ko. A saaŋkonnoŋ poɔ, zoma ama daa maŋ deɛle la ŋmenaa poɔ, piiri zu, bee daare ba naŋ maale biŋe zu, kyɛ pampana nansaala bommaala wa la ka a deɛloo ba beri yeŋ poɔ kyɛ ka a maŋ wuli ka a na deɛle dieŋ kyɛ naŋ ko lɛ banaŋ boɔrɔ, a yi a fentedigile ŋa a naŋ saala naŋ maale ka o maŋ terɛ toloŋ wagere zaa. ba maŋ koɔre la o zaa gbuli ka ba ba iri kɔɔre yeni zaa bare o poɔ.

Zoma Parɛɛ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Wagere kaŋa da wa ta la a Grand Banks paaloŋ poɔ ane ziiri mine ka zoma ba la kyebe a yi banaŋ nyɔge a zoma zaa baare a koɔ poɔ, bee a mane poɔ bee a bare zaa poore, azuiŋ cod zoma zaa da zo la yi a Atlantiɔ cod poɔ. A paaŋ yi a wagere na a waana ka nyɛnnoo zonne zaa wa kɔɔre a yi ŋa zompeɛlaa, aseŋ pollock, haddock, blue whiting, ling ane tusk. A south Ameriɔa poɔ, zoma anaŋ ba naŋ boɔlɔ pɛpɛɛre naŋ e a Pseudoplatystoma lamboriŋ na poɔ, ana la ka ba maŋ de maale a nyɛnnoo zonkuoni ama, a maŋ de yɔ koɔrɔ viiri ne.
A zoma ama bondimaale (Culinary uses)
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Sɛre ka a na toɔ e bondirii ka noba di, a zone ŋa seŋ ka o e bone naŋ nyoore ka o koɔ zaaa yi o eŋɛ, a de o eŋ kommaaroŋ poɔ ka o buri a ta ŋa bebie ata, a ŋaa eebo poɔ a seŋ ka fo leɛre a koɔ na poɔ onaŋ lɔre a ta gbɛre boyi bee bota bebi yeni zaa poɔ.
A Europe paaloŋ poɔ, zome e la bone ba naŋ maŋ de maale ne bondirii parɛɛ gyamaa a dɔgele bondirii mine zu aseŋ daŋgeli ane zama roquettes,[5] bee as battered ane a taaba gyamaa poɔ ka ba kyeeŋ ka a bɛ soŋ. A France paaloŋ poɔ, brandade de morue e la bondiraa kaŋ neɛzaa naŋ baŋ ka ba maŋ de la daŋgeli ne zuma ama a lantaa a saaŋ a de kaaŋ ne garlic, olive zama lantaa a nyɔge kyeeŋ. A souther Franɔe poɔ, daŋgeli zeere na ba maŋ moɔ kyɛ anaŋ ka ba maŋ de a lantaa a ɛre a maale ne paste. a boma ama taaba gyamaa bebe a France paaloŋ poɔ, aseŋ, Grand aïoli, Raïto or Gratin de morue. A bondirii a ama maaloo ane a Potuguese poɔ ba yitaa[6]. A Greece paaloŋ poɔ, zome kyeene gbɛɛ yaga anaŋ ka ba maŋ de di ne skordalia. kyɛ a mine gyamaa meŋ naŋ bebe a maaloo meŋ naŋ e a toɔraa lɛ a north - eastern naŋ be a Italy paaloŋ poɔ. A south Italian region of Campania paaloŋ poɔ, nyɛnnoo zoŋkuoni yuori a yi la baccalà onaŋ meŋ e bone naŋ e zome naŋ pore dare poɔ, azuiŋ zie na koɔ naŋ be a be la ka a maŋ nɔŋ ka ana bebe.[7]
Enfuomo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]



Kaa Kyɛ nyɛ
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- List of dried foods
- Salted fish
- Fish processing
- Bacalhau –
- Stockfish –
- Ackee and saltfish Jamaica paaloŋ bondirii
- Collapse of the Atlantic northwest cod fishery
Yelsɛgebinne
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ Ruhlman, Michael; Polcyn, Brian. Charcuterie: The Craft of Salting, Smoking, and Curing. New York: W. W. Norton & Company.
- ↑ Kurlansky, Mark (28 February 2011). Cod. Random House. p. 55. ISBN 978-1-4464-5041-3.
- ↑ Tanner J. R. (2013) Samuel Pepys and the Royal Navy Archived 2017-08-27 at the Wayback Machine page 61, Cambridge University Press. ISBN
- ↑ Sutton, David C. (2011) "The Stories of Bacalao: Myth, legend and History" Archived 2017-08-27 at the Wayback Machine In: Helen Saberi (Ed) Cured, Smoked, and Fermented, Proceedings of the Oxford Symposium on Food and Cooking, page 312. ISBN
- ↑ "Nîmes brandade". Everything2. 8 June 2004. Archived from the original on 14 July 2014. Retrieved 14 June 2014.
- ↑ Robuchon, Joël (2007). Le grand Larousse gastronomique (in French). Larousse. ISBN 978-2-03-582360-1.
- ↑ Schwartz, Arthur (1998). Naples at Table: Cooking in Campania. New York: HarperCollins. pp. 258, 260, 263. ISBN 0-06-018261-X.