Vare le yelbulo

Dodoleglime Tigiri

Yizie Wikipiideɛ
Dodoleglime Tigiri
Tigiri
PaaloŋGhana Maale eŋ
Located in the administrative territorial entityHohoe Munisipal Desekyere Maale eŋ
BezieVolta Region Maale eŋ
Month of the yearNovember Maale eŋ

A Dodoleglime Tigiri e la tigiri a Ve Traditional Area naŋ be Hohoe desekyere a Volta Irigyiŋ poɔ, Ghana, namine ane noba naŋ maŋ di yuoni zaa.[1] A tigiri maŋ di la Nyɔgevenne kyuu poɔ yuoni zaa.[1]

Dodoleglime muni la 'wa yire daŋkyini eŋɛ' "coming out of the wall" a Ewe kɔkɔre poɔ. A tigiri e la bone ba naŋ maŋ de teɛre a noba iri yi Notsie, Togo poɔ a yuomo kɔɔre 17th poɔ wa ziŋ ba pampana bezie a Ghana South Isi eŋɛ. A iri zoe ŋa da eɛ la a yi a noba naŋ da wa te bale ne a Togbe Agorkoli naaloŋ begɛ tuubu. A noba pãã maŋ de la a tigiri na leɛ teɛre ba sããkoŋ gandaba naŋ da bɔ sɔgele tu zo zie naŋ e bogi ba naŋ da tu daŋkyini naŋ kɔlage Notsie teŋɛ.[2] Ananso kaŋa ba naŋ maŋ la di a tigiri la ka a noba eŋ sããkomamine naŋ da toŋ tonnɔɛ nimizeere mine ba sɔgele zoe naŋ eŋɛ.[3]

Yelerre mine

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Yelerre mine yaga naŋ maŋ yi tɔna ko a Ve noba ane sããba a tigiri diibu wagere maŋ e la. Ka a mine la libie kyeɛroo yelerre na kyeɛre libie kyaare baabo yelnyɔgere naŋ seŋ ne ganzanne ane laanfeeloŋ poɔ. A Ve Educational Endowment Fund da yuoe 2001 poɔ na soŋ sakuubiiri naŋ baŋ bomma kyɛ ba taa a faŋa a gbaŋgbale poɔ. A yeleraa kaŋa naŋ maŋ la nare la Gyamaa laanfeeloŋ yelwonni dɔrebo (Public health issues awareness). A narebo yelyaga wagere, laanfeeloŋ yelwonni ire ka a mine la maaroŋ ane HIV zuri maŋ vava la. Kɔɔdɛnne ire deɛne teseŋ bɔlŋmɛ makyere meŋ e la bone ba naŋ maŋ nare.[3]

Yiri Baabo Yelnyɔgere

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A tigiri diibu wagere, a baabo yelnyɔgere naŋ are lɛ maŋ kyaane la a yuoni gbuli zaa vinviŋ wagere. Yelnyɔgere paalaa meŋ maŋ wa la. A lambo ŋa kaŋa wagere, ba da moɔle ka Ve-Lukusi Improvement Society da la ekarri 15-acre teŋgane a gbaŋgbale vuoŋ na mɛ replica daŋkyini ka o kogele a ona ba sããkommine naŋ tu sɔgele zo. A yelnyɔgeraa ŋa boɔbo da la ka o e bone naŋ na bebe gɛrɛ a maŋ leɛ teɛre noba dɔgɛɛ na ba sããkommine naŋ di ane meŋ ka o e nimipɛle zie ko noba.[4]

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. 1 2 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/tourism/festivals.php
  2. http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/tourism/dodoleglime.php
  3. 1 2 http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/regional/artikel.php?ID=70337
  4. https://web.archive.org/web/20120426081420/http://voltaregiononline.com/news.php?id=56