Dodoleglime Tigiri
| Paaloŋ | Ghana |
|---|---|
| Located in the administrative territorial entity | Hohoe Munisipal Desekyere |
| Bezie | Volta Region |
| Month of the year | November |
A Dodoleglime Tigiri e la tigiri a Ve Traditional Area naŋ be Hohoe desekyere a Volta Irigyiŋ poɔ, Ghana, namine ane noba naŋ maŋ di yuoni zaa.[1] A tigiri maŋ di la Nyɔgevenne kyuu poɔ yuoni zaa.[1]
A tigiri
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Dodoleglime muni la 'wa yire daŋkyini eŋɛ' "coming out of the wall" a Ewe kɔkɔre poɔ. A tigiri e la bone ba naŋ maŋ de teɛre a noba iri yi Notsie, Togo poɔ a yuomo kɔɔre 17th poɔ wa ziŋ ba pampana bezie a Ghana South Isi eŋɛ. A iri zoe ŋa da eɛ la a yi a noba naŋ da wa te bale ne a Togbe Agorkoli naaloŋ begɛ tuubu. A noba pãã maŋ de la a tigiri na leɛ teɛre ba sããkoŋ gandaba naŋ da bɔ sɔgele tu zo zie naŋ e bogi ba naŋ da tu daŋkyini naŋ kɔlage Notsie teŋɛ.[2] Ananso kaŋa ba naŋ maŋ la di a tigiri la ka a noba eŋ sããkomamine naŋ da toŋ tonnɔɛ nimizeere mine ba sɔgele zoe naŋ eŋɛ.[3]
Yelerre mine
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Yelerre mine yaga naŋ maŋ yi tɔna ko a Ve noba ane sããba a tigiri diibu wagere maŋ e la. Ka a mine la libie kyeɛroo yelerre na kyeɛre libie kyaare baabo yelnyɔgere naŋ seŋ ne ganzanne ane laanfeeloŋ poɔ. A Ve Educational Endowment Fund da yuoe 2001 poɔ na soŋ sakuubiiri naŋ baŋ bomma kyɛ ba taa a faŋa a gbaŋgbale poɔ. A yeleraa kaŋa naŋ maŋ la nare la Gyamaa laanfeeloŋ yelwonni dɔrebo (Public health issues awareness). A narebo yelyaga wagere, laanfeeloŋ yelwonni ire ka a mine la maaroŋ ane HIV zuri maŋ vava la. Kɔɔdɛnne ire deɛne teseŋ bɔlŋmɛ makyere meŋ e la bone ba naŋ maŋ nare.[3]
Yiri Baabo Yelnyɔgere
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A tigiri diibu wagere, a baabo yelnyɔgere naŋ are lɛ maŋ kyaane la a yuoni gbuli zaa vinviŋ wagere. Yelnyɔgere paalaa meŋ maŋ wa la. A lambo ŋa kaŋa wagere, ba da moɔle ka Ve-Lukusi Improvement Society da la ekarri 15-acre teŋgane a gbaŋgbale vuoŋ na mɛ replica daŋkyini ka o kogele a ona ba sããkommine naŋ tu sɔgele zo. A yelnyɔgeraa ŋa boɔbo da la ka o e bone naŋ na bebe gɛrɛ a maŋ leɛ teɛre noba dɔgɛɛ na ba sããkommine naŋ di ane meŋ ka o e nimipɛle zie ko noba.[4]