Dagaare Sɛgebie ne voonebie

Dagaare Sɛgebie Ne Voonebie

A ŋa kɔkɔre zaa naŋ taa sɛgebie ne voonebie lɛ na, Dagaare meŋ taa la sɛgebie ane voonebie bie te na maŋ de lantaa a seŋ a kɔkɔre begɛ naŋ tori lɛ a maale yɛlɛ naŋ tere kyɛlloo.Sɛgebie la boma na te na maŋ de ka a are ko voonebie yɛlɛ sɛgebo poɔ. Dagaare Sɛgebie po eŋ la zagere ata poɔ ka ana la ama;

Sɛgebidaare:

Aseŋ:

{b, d, f, g, h, k, l, m, n, p, r, s, t, v, w, y, z,ŋ, {kp,gb,ky,gy,ny, ŋm}

Sɛgebinyaŋene:

Aseŋ: a, e, i, o, u, ɔ, ɛ. Dagaare sɛgebinyaŋene taa la parɛɛ ayi, ana la; noɔre poɔ sɛgebinyanne ane nyɔ ɛremɛ sɛgebinyanne. A noɔre poɔ sɛgebinyanne boɔloo saŋa a saseɛ zaa maŋ tuuro la a noɔreŋ yire. Aseŋ: a,e,i,o,u,ɔ,ɛ.

Nyɔ-ɛremɛ sɛgebinyaaŋne.

A boɔlɔ saŋa a saseɛ maŋ tuuro la a nyoɔreŋ yire. Asŋ;

{ã,ē,ī,õ,ū,ɔ,ɛ,õ....}

Dagaaba Sɛgebie na la baŋ po eŋ la Zeltaane(kɔkɔwelwel ) sɛgebie :e,i,o, u ane Zelbataane(kɔkɔgbɔge) sɛgebie: ɛ,ɔ,a

Nyɔ-ɛremɛ voonebidaare

/m/, /n/, /ŋ/

Sɛgebikparre:

Aseŋ:

{ky, gb, kp, ny, gy, ŋm.}

'Voonebie

Dagaare voonebie wɛl eŋ la gaŋgyebɛrɛ ayi poɔ voonebie maŋ be la dabilkorri ayi kpakyagaŋ [ ] bee dabilii poɔ / /. Ana la. / a/ /e/ , /o/, /i/ bee [a], [e], [i], [o], [u]

Voonebinyaŋene:

{/a/, /e/,/i/,/o/,/u/, /ɔ/, /ɛ/,/ʊ/,/ɪ/,/æ/}.

A boɔlo saŋa begeraa ba maŋ maaleŋ bebe bonso amaŋ sagerɛɛ welwel.

Voonebidaare;

A meŋ maŋ de la //,bee [ ].

Aseŋ;

{/ŋ/,/b/,/g/,/h/,/z/,/r/,/d/,/ŋm/,/s/,/t/,/kp/,/w/,/v/,/k/,/l/, /ɳ/, /gb/, /tʃ/, /f/, /p/, /m/, /n/, /dʒ/,} .

A voonebie ama boɔloo saŋ begeraa kaŋa deɛ maŋ bebe a saseɛ yiibu poɔ.