Vare le yelbulo

Daga yoe porebo

Yizie Wikipiideɛ

Dagaaba ba pora ba yoe weɛlɛ, a maŋ kyaare la yɛlɛ mine te seŋ; yelkpeɛraa, suuri, yeere, yokpeɛglaa, leɛwaare, sigraa, yuoni, dogezie yoe ane amine. A yuori mine aseŋ sigraa, ba maŋ boge la bɔga/baga kyɛ eŋ o sobo a yuori. Bileɛ zaa maŋ kore ta la ŋa dãã gbuli kyɛ ka ba eŋ o bee ko o yuori. Yidaandɔɔ la maŋ ko a bileɛ a yuori. Ka ba naŋ wa yɛŋ ko bie yuori, boma mine ama la ka ba maŋ de; tɛmpɛloŋ ne ŋmane, guori, koɔ ane dãã.

A tɛmpɛloŋ ne ŋmane la ka a yidaana maŋ de, a kaale ne kaaloo a digi sefaare zaa bare kyɛ ka yɛlɛ zaa na toɔ tu soŋ.

Guori meŋ maŋ wuli ka, a bileɛ baŋ ka noɔ yoŋ naane maŋ be a tegɛzu, ka tuo/ dɔgɛɛ meŋ bebe la.

Koɔ maŋ wuli ka a bie taa emmaaroŋ a tegɛzu ne benee zaa o naŋ na be.

Dãã maŋ wuli ka a bie maŋ yele yelmenne.

Yokpɛglaa/Yomaraa: e la zoma/ yeli fo naŋ nɔŋ eebo, o daana gyogo la ka ba maŋ kaa kyɛ de a yuori zamare o sobo aseŋ; dɔɔlane, pɔgenyuo, pɔgepelaa, dɔɔzu/pɔɔzɔ, dɔɔŋmaa/pɔgeŋmaa a ne a taa ba.

Suuri/Yelkpeɛraa yoe: neɛ naŋ e ka fo Suuri iri yelkaŋa zuiŋ,fo na baŋ pore/ko la a bie yuori amɛ taa; Vɛŋkoŋmene, Suuriboma, Nandesɔ, Asegɛɛ, Vɔlsuuri and a taaba.