Vare le yelbulo

Coronation of the pharaoh

Yizie Wikipiideɛ
Pharaoh nakogi zimmo
Aŋa yitaalombileCoronations in Antiquity Maale eŋ
PaaloŋAncient Egypt Maale eŋ
Participantpharaoh Maale eŋ

A coronation da e yeltuuri kpoŋ kaŋa a Egyptian lisiri poɔ, kyaare ne a naaloŋ leɛroo ane neɛ naŋ na kaara a noba bayi na naŋ seŋ ne a naaloŋ diibu. A Naa kogo zu zimmo maŋ taa la tigiri diibu tɛɛtɛɛ yeltuuri ane bondirii diibu.

The Palermo stone

A naaloŋ bimmo tigiri ba e dayi yoŋ, kyɛ e tigiri naŋ maŋ di kɔɔre, a lanne tigiri tɛɛtɛɛ diibu, yeltuuri ane tigiri naŋ maŋ di te ta yuoni gboli. A ŋaa zuiŋ, a Egyptian gane banneba zenɛ maŋ boɔle a tigiri ŋa pampana ka pharaoh paalaa naŋ taa kpeɛŋ ko a naaloŋ bimmo yuoni.[1][2][3]

A saga na bammo kyaare ne a yeltuuri kyaare ne a naaaloŋ diibu na naŋ e la a yi a nakɔraa na predynastic king Scorpion II, circa 3100 BC. A wagere ŋa poɔ, a naaloŋ leɛrebo maŋ waane zɔɔre a Egyptian noba naŋ peɛle ba. A ŋaa waa ŋa sɔgyare zɔɔre kyaare a Egypt dɔndɔnne a ba lisiri poɔ; aseŋ, ba naŋ da woŋ a Hatshepsut dupro ka o kpiɛ la, a Kadesh naa da boɔlɔ la o zɔɔzɔɔreba ka ba gaa Megiddo a taa a teɛroŋ ka Thutmose III koŋ be a naaloŋ poɔ a na kyɛle ba yɛlɛ. A yi Narmer naa (neɛ naŋ maale a Dynasty) kyɛ gɛrɛ, a yi a Egyptian proto- kindom da na baŋ leɛre a yi tigiri diibu.[1][4]

A zie na naŋ ferɛ ka a naaloŋ yi ane a naaloŋ bimmo be la a Palarm kuuri biŋ, kusisogelaa maŋ lage la a ka a wuli ka a naa Dynasty dɛndɛŋ soba ka o leɛ e Neferirkare Kakai, pharaoh ata a ko a Dynasty anuu soba. A kusiree meŋ maŋ e la yɛlɛ gyamaa naa diibu saga, ka a mine la ka maale bonaraa. Nii soribu ane puoruu tigiri a ŋa bombie tigiri. A kusiri meŋ maŋ tere la bebiri na a a naa naŋ na seŋ a kogo zu. A yuoni dɛndɛŋ ko a naa, a naaloŋ bimmo yuoni, da ba maŋ siri poɔ , a kosiri maŋ yeli la a yelnimiziiri naŋ na e a yoni na.[1][2][3][4]

A ŋa ba naŋ daŋ yeli a naaloŋ bimmo maŋ taa tigiri tɛɛtɛɛ kyɛ maŋ kɔɔre, yeltuuri ane tigiri a naa naŋ seŋ ka o e sɛre, ka ba sage ka vɔgele a Egypt naa zupile. A ama naŋ tu manne la a tigiri yelnimiziiri.

A Narmer Palette, naŋ wullo Narmer feɛbo naŋ e dɔndɔmɔ ane, a puori leɛroo, a serpopards ayi.
Unification of Upper and Lower Egypt

A "unification of Upper and Lower Egypt" na baŋ taa la lammo kaŋa ne a a ba yipɔge "smiting ne ba dondonne " a predynastic wagere, a yeltuuri na naŋ wuli ka neɛ naŋ de ba weɛ a zɔɔre poɔ ba na ko la a yi a naa na naŋ nyɛ a zunuo. A ŋaa eebo a tigiri zie naŋ ko la naa Narmer. A palette leɛbo poɔ boma mine maŋ poɔ la a enfuoni poɔ :

Sommo yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. 1 2 3 Toby A. H. Wilkinson: Early Dynastic Egypt: Strategies, Society and Security. Routledge, London 2001, ISBN 0415260116, p. 209 - 213.
  2. 1 2 Siegfried Schott: Altägyptische Festdaten (= Akademie der Wissenschaften und der Literatur. Abhandlungen der Geistes- und Sozialwissenschaftlichen Klasse. Bd. 10, 1950, Tɛmpileti:ISSN). Verlag der Akademie der Wissenschaften und der Literatur, Mainz u. a. 1950.
  3. 1 2 Margaret Bunson: Encyclopedia of Ancient Egypt. Infobase Publishing, 2009, ISBN 1438109970, p. 87 - 89.
  4. 1 2 Winfried Barta: Thronbesteigung und Krönungsfeier als unterschiedliche Zeugnisse königlicher Herrschaftsübernahme. In: Studien zur altägyptischen Kultur (SAK). 8, 1980, Tɛmpileti:ISSN, p. 33–53.