Chakosi language
Yelnyɔgeraa
Chakosi kɔkɔre
| Aŋa yitaalombile | Kwa |
|---|---|
| Paaloŋ | Ghana, Togo, Benin |
| Indigenous to | Atakora Department, Northern Region, Savanes Region |
| Ethnologue language status | 5 Developing |
Anufo (Anufɔ), yuori meŋ̍ naŋ̍ di Chakosi, e la Central Tano kɔkɔre yeluu naŋ̍ be northeast Ghana, northern Togo, northwest Benin ane Ivory Coast ka a yelyelbe na baŋ̍ ta noba 180,000.
Peɛroo na yi a 2021 Noba ane Yie noɔre sɔrebo a Ghana, a Anufo na be a northeast Ghana, a gaŋ̍ a zaa bana naŋ̍ be a Chereponi District noɔre da la 87,176 ka ba gyamaa zie da e pɔgeba (44,342) naŋ̍ areko 50.9% kɔɔ poɔ a gaŋ̍ dɔba naŋ̍ e (42,834) a meŋ̍ e 49.1% (GSS, 2021).
Fonologyi
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]| Nɔgbɛmɛ | Talane | Talan-zoore | Talambaaloŋ | Nɔgbɛmɛ-talambaaloŋ | Kɔkɔ-kpaare | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| plain | round | palatal | plain | palatal | plain | palatal | plain | round | plain | palatal | |||
| Nyɔ-ɛremɛ | m | mʲ | n | ɲ | ŋ | ŋm | ŋmʲ | ||||||
| Purdaayi | bavoono | p | pʷ | pʲ | t | tʲ | c | cʲ | k | kʷ | kp | kpʲ | |
| voono | bʷ | bʲ | d | dʲ | ɟ | ɟʲ | g | ɡʷ | gb | gbʲ | |||
| Kyeɛloo | bavoono | fʷ | fʲ | s | ʃ | ɕᶣ | h | ||||||
| voono | z | ʑᶣ | |||||||||||
| Varafonno | r | rʲ | |||||||||||
| Approximant | bavoono | ɥ̥ | |||||||||||
| voono | ɥ | i | lᶣ | j | w | ||||||||
| Noɔre | Nyɔ-ɛrmɛ | |||
|---|---|---|---|---|
| Niŋe | Puori | Niŋe | Puori | |
| Pɔgre | i | u | ĩ | ũ |
| Pɔgre-kyɛlɛɛ | e | o | ||
| Yuo-kyɛlɛɛ | ɛ | ɔ | ɛ̃ | ɔ̃ |
| Yuori | a | ã | ||
Sɛgebo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Anufo sɛge eŋ la Latin sɛgebinyaŋene ane sɛgebidaare, a meŋ paale ne a ama Ɛ ɛ, Ɱ ɱ, Ŋ ŋ ane Ɔ ɔ.[2]