Vare le yelbulo

Bogo bee Bogi

Yizie Wikipiideɛ
Bogo
Dagaaba Bogo bee Bogi

Bogo meŋ naŋ e Bogi e la Dagaaba sããkompare bommeɛraa kaŋa ba na maŋ de tɛnɛ na maŋ taa varoŋ ane pirime la ka ba maŋ nage a de mɛ neŋ a bogo. Gbɛɛ gyamaa baa tɛnɛ la ka ba maŋ de mɛ neŋ a bogo.[1]

Bogo Pare Piiluu

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Meŋɛ toma
Lɛ ba na maŋ piili Bogo pare

Gbɛɛ yaga zaa ba maŋ piili la Bogo pare, ba maŋ biŋ la kubo teŋɛŋ ka a ta anaare bee ayoɔbo bee lɛ zaa noɔre fo naŋ boɔrɔ ka a seŋ. A kubo ama maŋ biŋ peɛrɛɛ la lamboe anaare, kyɛ ka ba paaŋ de daɛ peɛre bee dɔgle a kubo zuŋ kyɛ pãã bu tɛnɛ foɔ a saazuŋ. Ka ba naŋ wa foɔ a tɛnɛ, ba pãã maŋ bare o la beree mine ka ŋmenaa ŋmɛ o ka o ko kyɛ ka ba baŋ piili a bogo meɛbo.[2]

Bogo Meɛbo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Meŋɛ toma
Ŋaa la ka Dagaaba maŋ are kyɛ mɛ a Bogo

Ka ba na naŋ piili a bogo meɛbo a o pare zuŋ, ba maŋ daŋ neɛ la moore mine ziiri mine na maŋ boɔle a ka pirime ka a waa baaloŋ baaloŋ lɛ. Ka pirime wa neɛ a waa baaloŋ, ba pãã maŋ nyɛ la baa tɛnɛ naŋ taa varoŋ a de meele neŋ a pirime a nage a ka meele taa soŋ. [3]Ba pãã maŋ de la a meɛrɛ neŋ bogo viire leɛrɛ neŋ ka o waa vulo vulo. Gbɛɛ mine, gbɛre boyi yoŋ la seŋ ka fo mɛ a bogo bebiri zaa bonso ka fõõ mɛ o beguo, a seŋ ka fo bare o ka ŋmenaa ŋmɛ o ka vare bee ko fēē kyɛ ka la baŋ mɛ o bebiri yeni yoŋ. [4]Ŋaa la ka ba maŋ e lɛɛŋ ka o vilikoli a do saa ka ba pãã goɔ a zeŋɛ.[5]

Bogo Zegɛ Goɔbo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Meŋɛ toma
Ŋaa la a Dagaaba maŋ goɔ bee kulibe a Bogo zege

Ka ba naŋ wa piili a bogo pare a wa mɛ o do te ta zie kaŋa naŋ mantaaneŋ a die daŋkyine miri baara soba, ba pãã maŋ goɔ la a bogo ka Dagaaba maŋ boɔle ka bogo zegɛ goɔbo. Ka ba naŋ na goɔ a bogo zegɛ, ba maŋ nage la a tɛnɛ neŋ a pirime a mɛ neŋ kyɛ maŋ vɛŋ ka o goɔrɔ bee vɔgelɔ bee kulibo kpeɛrɛ a bogo poɔŋ. Lɛ la ka ba maŋ e lɛɛŋ ka o zaa te kulibi kyɛ pãã kyɛrɛ a noɔre kpuluu.[6][7]

Bogo Noɔre Kpuluu

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
This is how Dagaaba furnish their Silo building
Ŋaa la a Dagaaba maŋ kpulli a Bogo noɔre ka o waa

Bonzaa naŋ taa piiluu maŋ taa la baaroŋ. Dagaaba yaga zie maŋ kpuli la bogo noɔre ka ba naŋ wa kɔɔ bee goɔ a bogo zegɛ ka o ta lɛnɛɛ ba naŋ boɔrɔ o. Ba maŋ mɛ la a noɔre ka o waa vilovilokolo lɛ senne lɛ neɛ naŋ na baŋ tu kpɛ a bogiŋ. Gbɛɛ yaga ba maŋ de la pɛlee kaŋa ba naŋ na maŋ de ire neŋ a kyi a bogoŋ a manne neŋ a bogo noɔre kyɛ baŋ mɛ o.

Bogo Mɛ Baaro Maaloo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Duoro kɔre:Bogo maaloo.jpg
ŋaa la Dagaaba maŋ tu tuuruŋ a yuo a ba bogi paala ba naŋ mɛ kyɛ baŋ de a ba bondiiri su eŋ a o poɔ

Ka Da Dagaaba mɛ yiri baare ba maŋ tue sobie mine kyɛ yuo a dɛndori. Lɛ neŋ o zu meŋ la ka ba naŋ mɛ a Bogo baare ba meŋ maŋ tue sobie mine a meŋ yuo o kyɛ baŋ de a ba boŋkoɔre eŋ a o poɔŋ. Dagaaba ziiri mine maŋ de la kpããõ a maale bogere a bogi noɔre eŋɛ ka a saakommine iri soŋ ba ka a bogo are soŋ a gu a ba bondiiri ba na naŋ de eŋ a o poɔ. Ka ziiri mine meŋ maŋ de gyili do pare a bogo noɔreŋ kyɛ ŋmɛ gyilbie mine ka a meŋ waa a tuuruŋ kyɛ ka ba baŋ de a bondiiri su eŋ a bogiŋ.

Kapil bee Bogi-Pili

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
Duoro kɔre:Kapil bee Bogo pɔgera.jpg
Bommaala kaŋa Dagaaba naŋ maale a maŋ de pɔge neŋ a bogo

Kapil bee Bogi pili e la pageraa kaŋa Dagaaba na maŋ maale a maŋ de vɔgele pɔge a bogo noɔre. Ba maŋ baŋ de la kyansere ane daɛ maale neŋ ka wagere mine ka ba maŋ de moore a wuo maale neŋ a pɔgeraa ŋa a maŋ de vɔgele pɔge a bogo noɔre ka boma ta tuuro kpeɛrɛ a bogo noɔreŋ a bogo poɔŋ.

Nansaale Bogo Enfuomo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
View of silo unloader doors, silage drop tube, and paddle conveyor leading into barn.
Interior view of silo unloader conveyor paddles and drive chain.
View of doors under shroud. Due to the limited space, the door hinge frame is also the ladder. On the right is the unloader power cable and yellow silage drop tube with removable access doors for insertion of the silage drop spout.
View of the silo unloader drop chute inserted into the very top of the silage drop tube 60ft up. The tube is illuminated by light entering through fiberglass panels every 20ft along the outer steel shroud.
Electric winch for raising and lowering silo unloader.
50 amp, 250 volt unloader power socket, with shroud to keep out debris.








Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. https://web.archive.org/web/20111201224420/http://www.grainsystems.com/farm/storage/farmgrainbins.php
  2. http://www.wisegeek.com/what-is-a-grain-dryer.htm
  3. https://frescosystems.com/product/silo-storage-systems/
  4. https://buffervalley.com/
  5. https://web.archive.org/web/20220528222012/http://dome-corp-na.com/buildings/bulk-storage-domes-and-barrel-buildings/
  6. https://books.google.com/books?id=MAmHuKj_Z3kC&dq=Ancient+Greek+silo+siros&pg=PA36
  7. https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsiro%2Fs