Bogo bee Bogi
Bogo meŋ naŋ e Bogi e la Dagaaba sããkompare bommeɛraa kaŋa ba na maŋ de tɛnɛ na maŋ taa varoŋ ane pirime la ka ba maŋ nage a de mɛ neŋ a bogo. Gbɛɛ gyamaa baa tɛnɛ la ka ba maŋ de mɛ neŋ a bogo.[1]
Bogo Pare Piiluu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Gbɛɛ yaga zaa ba maŋ piili la Bogo pare, ba maŋ biŋ la kubo teŋɛŋ ka a ta anaare bee ayoɔbo bee lɛ zaa noɔre fo naŋ boɔrɔ ka a seŋ. A kubo ama maŋ biŋ peɛrɛɛ la lamboe anaare, kyɛ ka ba paaŋ de daɛ peɛre bee dɔgle a kubo zuŋ kyɛ pãã bu tɛnɛ foɔ a saazuŋ. Ka ba naŋ wa foɔ a tɛnɛ, ba pãã maŋ bare o la beree mine ka ŋmenaa ŋmɛ o ka o ko kyɛ ka ba baŋ piili a bogo meɛbo.[2]
Bogo Meɛbo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Ka ba na naŋ piili a bogo meɛbo a o pare zuŋ, ba maŋ daŋ neɛ la moore mine ziiri mine na maŋ boɔle a ka pirime ka a waa baaloŋ baaloŋ lɛ. Ka pirime wa neɛ a waa baaloŋ, ba pãã maŋ nyɛ la baa tɛnɛ naŋ taa varoŋ a de meele neŋ a pirime a nage a ka meele taa soŋ. [3]Ba pãã maŋ de la a meɛrɛ neŋ bogo viire leɛrɛ neŋ ka o waa vulo vulo. Gbɛɛ mine, gbɛre boyi yoŋ la seŋ ka fo mɛ a bogo bebiri zaa bonso ka fõõ mɛ o beguo, a seŋ ka fo bare o ka ŋmenaa ŋmɛ o ka vare bee ko fēē kyɛ ka la baŋ mɛ o bebiri yeni yoŋ. [4]Ŋaa la ka ba maŋ e lɛɛŋ ka o vilikoli a do saa ka ba pãã goɔ a zeŋɛ.[5]
Bogo Zegɛ Goɔbo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Ka ba naŋ wa piili a bogo pare a wa mɛ o do te ta zie kaŋa naŋ mantaaneŋ a die daŋkyine miri baara soba, ba pãã maŋ goɔ la a bogo ka Dagaaba maŋ boɔle ka bogo zegɛ goɔbo. Ka ba naŋ na goɔ a bogo zegɛ, ba maŋ nage la a tɛnɛ neŋ a pirime a mɛ neŋ kyɛ maŋ vɛŋ ka o goɔrɔ bee vɔgelɔ bee kulibo kpeɛrɛ a bogo poɔŋ. Lɛ la ka ba maŋ e lɛɛŋ ka o zaa te kulibi kyɛ pãã kyɛrɛ a noɔre kpuluu.[6][7]
Bogo Noɔre Kpuluu
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Bonzaa naŋ taa piiluu maŋ taa la baaroŋ. Dagaaba yaga zie maŋ kpuli la bogo noɔre ka ba naŋ wa kɔɔ bee goɔ a bogo zegɛ ka o ta lɛnɛɛ ba naŋ boɔrɔ o. Ba maŋ mɛ la a noɔre ka o waa vilovilokolo lɛ senne lɛ neɛ naŋ na baŋ tu kpɛ a bogiŋ. Gbɛɛ yaga ba maŋ de la pɛlee kaŋa ba naŋ na maŋ de ire neŋ a kyi a bogoŋ a manne neŋ a bogo noɔre kyɛ baŋ mɛ o.
Bogo Mɛ Baaro Maaloo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Ka Da Dagaaba mɛ yiri baare ba maŋ tue sobie mine kyɛ yuo a dɛndori. Lɛ neŋ o zu meŋ la ka ba naŋ mɛ a Bogo baare ba meŋ maŋ tue sobie mine a meŋ yuo o kyɛ baŋ de a ba boŋkoɔre eŋ a o poɔŋ. Dagaaba ziiri mine maŋ de la kpããõ a maale bogere a bogi noɔre eŋɛ ka a saakommine iri soŋ ba ka a bogo are soŋ a gu a ba bondiiri ba na naŋ de eŋ a o poɔ. Ka ziiri mine meŋ maŋ de gyili do pare a bogo noɔreŋ kyɛ ŋmɛ gyilbie mine ka a meŋ waa a tuuruŋ kyɛ ka ba baŋ de a bondiiri su eŋ a bogiŋ.
Kapil bee Bogi-Pili
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Kapil bee Bogi pili e la pageraa kaŋa Dagaaba na maŋ maale a maŋ de vɔgele pɔge a bogo noɔre. Ba maŋ baŋ de la kyansere ane daɛ maale neŋ ka wagere mine ka ba maŋ de moore a wuo maale neŋ a pɔgeraa ŋa a maŋ de vɔgele pɔge a bogo noɔre ka boma ta tuuro kpeɛrɛ a bogo noɔreŋ a bogo poɔŋ.
Nansaale Bogo Enfuomo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Percy Hobson Park water tower, Bourke, New South Wales, Australia (2021).
- Thallon, Queensland, Australia (2021).
- Yelarbon, Queensland, Australia (2019).
- Coonalpyn, South Australia, Australia (2018).
- Brim, Victoria, Australia (2015).
- Rosebery, Victoria, Australia (2018).
- Tungamah, Victoria, Australia (2019).
- Kantola Biscuit Factory, Hämeenlinna, Finland (2019).
Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- ↑ https://web.archive.org/web/20111201224420/http://www.grainsystems.com/farm/storage/farmgrainbins.php
- ↑ http://www.wisegeek.com/what-is-a-grain-dryer.htm
- ↑ https://frescosystems.com/product/silo-storage-systems/
- ↑ https://buffervalley.com/
- ↑ https://web.archive.org/web/20220528222012/http://dome-corp-na.com/buildings/bulk-storage-domes-and-barrel-buildings/
- ↑ https://books.google.com/books?id=MAmHuKj_Z3kC&dq=Ancient+Greek+silo+siros&pg=PA36
- ↑ https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dsiro%2Fs



