Vare le yelbulo

Akogo

Yizie Wikipiideɛ
Akogo
type of dance
Aŋa yitaalombileUgandan folk dance Maale eŋ
CultureTeso people Maale eŋ
PaaloŋUganda Maale eŋ
Country of originUganda Maale eŋ

Akogo seɛrɛ e la Teso noba saaŋkompare seɛrɛ a Eastern Uganda poɔ. A seɛrɛ ŋa pɔgeba ane dɔba la maŋ seɛ a seɛrɛ ŋa, ba maŋ seɛrɛ la ka ba eedaa ne a yieluŋ ŋmeɛbo zaa laŋ kyɛnɛ, deɛndeɛŋ bone kaŋa bamboo ba naŋ nyɔge maale ka o e ŋa tupu kyɛ e wogi.[1] A seɛrɛ ŋa noba sage de la ka a seɛrɛ ŋa Teso deme la maŋ seɛ o a dakoriŋ na kyɛ pampana tatenne naŋ ŋmaa viiri ba meŋ de la a seɛrɛ a meŋ maŋ seɛ.[2][3][4]

Sããkonnoŋ Gbɛbinni ane Kyɛmbo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A akogo ona la ba boɔlɔ ka thum piano, ona la a deɛndeɛŋ boŋkpoŋ. bamboo ba naŋ nyɔge maale ka o e ŋa tupu kyɛ e wogi. A gɔnne yiri akogo voɔre onaŋ nyɔge.[5][6] A seɛrɛ ŋa pɔgeba ane dɔba la maŋ seɛ a seɛrɛ ŋa kyɛ ka ba paa kyɛrɛ yieluŋ. A seɛseɛrebɛ maŋ maŋ ŋmaa viiri la kyɛ ka ba paa seɛrɛ kyɛ koro taa ka kaŋa zaa maŋ setaɛ na o naŋ na seɛ, ka ana wa ta ka fooŋ la seɛrɛ banaŋ maŋ ŋmaa viiri a lɛ a seɛseɛrɛ maŋ kpɛ be la a sogaŋ a paa seɛrɛ.[1]

Yipɔgeloŋ Tɔna

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

A Teso noba naŋ maŋ seɛ a akogo seɛrɛ maŋ wuli la a ba saaŋkompare seɛseɛ bonsuuri ane lɛ ane a seɛrɛ naŋ maŋ kpɛ.[7] A dɔba maŋ sɛ la piito naŋ feere ba kyɛ ka a pɔgeba meŋ sɛ gaŋguri wori. Akogo seɛrɛ wuli la saaŋkoŋ yɛlɛ yaga, a seɛrɛ ŋa maŋ seɛ la lammo yaga zie, ka aseŋ, kulitaa zie, kuori zie, ane deɛne zie. A Teso noba saaŋkoŋ seɛrɛ yelnimizeɛ la ka ba seɛ puori a saaŋkommine kyɛ tage ba lantaa.[2]

Kanne Gaa Nimitɔɔre

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. 1 2

    https://www.globalsoundmovement.com/blog/akogo-dance-inside-the-studio/

  2. 1 2 https://www.africanews.com/2022/12/30/akogo-making-the-thumb-piano-to-keep-teso-culture-alive/
  3. https://chimpreports.com/fun-as-itesoothers-embrace-akogo-festival-2nd-edition/
  4. https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
  5. https://centerforworldmusic.org/2015/02/world-music-instruments-agogo/
  6. https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
  7. https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined