Akogo
| Aŋa yitaalombile | Ugandan folk dance |
|---|---|
| Culture | Teso people |
| Paaloŋ | Uganda |
| Country of origin | Uganda |
Akogo seɛrɛ e la Teso noba saaŋkompare seɛrɛ a Eastern Uganda poɔ. A seɛrɛ ŋa pɔgeba ane dɔba la maŋ seɛ a seɛrɛ ŋa, ba maŋ seɛrɛ la ka ba eedaa ne a yieluŋ ŋmeɛbo zaa laŋ kyɛnɛ, deɛndeɛŋ bone kaŋa bamboo ba naŋ nyɔge maale ka o e ŋa tupu kyɛ e wogi.[1] A seɛrɛ ŋa noba sage de la ka a seɛrɛ ŋa Teso deme la maŋ seɛ o a dakoriŋ na kyɛ pampana tatenne naŋ ŋmaa viiri ba meŋ de la a seɛrɛ a meŋ maŋ seɛ.[2][3][4]
Sããkonnoŋ Gbɛbinni ane Kyɛmbo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A akogo ona la ba boɔlɔ ka thum piano, ona la a deɛndeɛŋ boŋkpoŋ. bamboo ba naŋ nyɔge maale ka o e ŋa tupu kyɛ e wogi. A gɔnne yiri akogo voɔre onaŋ nyɔge.[5][6] A seɛrɛ ŋa pɔgeba ane dɔba la maŋ seɛ a seɛrɛ ŋa kyɛ ka ba paa kyɛrɛ yieluŋ. A seɛseɛrebɛ maŋ maŋ ŋmaa viiri la kyɛ ka ba paa seɛrɛ kyɛ koro taa ka kaŋa zaa maŋ setaɛ na o naŋ na seɛ, ka ana wa ta ka fooŋ la seɛrɛ banaŋ maŋ ŋmaa viiri a lɛ a seɛseɛrɛ maŋ kpɛ be la a sogaŋ a paa seɛrɛ.[1]
Yipɔgeloŋ Tɔna
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A Teso noba naŋ maŋ seɛ a akogo seɛrɛ maŋ wuli la a ba saaŋkompare seɛseɛ bonsuuri ane lɛ ane a seɛrɛ naŋ maŋ kpɛ.[7] A dɔba maŋ sɛ la piito naŋ feere ba kyɛ ka a pɔgeba meŋ sɛ gaŋguri wori. Akogo seɛrɛ wuli la saaŋkoŋ yɛlɛ yaga, a seɛrɛ ŋa maŋ seɛ la lammo yaga zie, ka aseŋ, kulitaa zie, kuori zie, ane deɛne zie. A Teso noba saaŋkoŋ seɛrɛ yelnimizeɛ la ka ba seɛ puori a saaŋkommine kyɛ tage ba lantaa.[2]
Enfuomo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Akogo Seɛrɛ
- Akogo Iteso Seɛrɛ
- Akogo seɛrɛ
- Akogo seɛrɛ danweɛŋ soba
Kanne Gaa Nimitɔɔre
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]Sommo Yizie
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- 1 2
https://www.globalsoundmovement.com/blog/akogo-dance-inside-the-studio/
- 1 2 https://www.africanews.com/2022/12/30/akogo-making-the-thumb-piano-to-keep-teso-culture-alive/
- ↑ https://chimpreports.com/fun-as-itesoothers-embrace-akogo-festival-2nd-edition/
- ↑ https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
- ↑ https://centerforworldmusic.org/2015/02/world-music-instruments-agogo/
- ↑ https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
- ↑ https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined
