Vare le yelbulo

Afewerk Tekle

Yizie Wikipiideɛ
Afewerk Tekle
nensaala
Dɔɔ bee pɔge bee dɔgebodɔɔ Maale eŋ
Dɔgebo paaloŋEthiopia Maale eŋ
Family nameTekle Maale eŋ
Dɔgebo bebiri22 Sentɔmbare 1932 Maale eŋ
Dɔgebo zieAnkober Maale eŋ
Kūū bebiri10 Kyɛpire 2012 Maale eŋ
Place of deathAddis Ababa Maale eŋ
Place of burialEthiopia Maale eŋ
Tonnoɔrepainter, postage stamp designer Maale eŋ
Field of workart of painting Maale eŋ
Zanne laSlade School of Fine Art, Central School of Art and Design Maale eŋ
ProfessorshipForeign member of the Russian Academy of Arts Maale eŋ
Copyright status as a creatorworks protected by copyrights Maale eŋ

Afewerk Tekle (Amharic: አፈወርቅ ተክሌ; 22 Ɔɔtoorebare 1932 – 10 Kyɛpire 2012) da e la Etoopeɛ yielyiele, ka neɛzaa bammo ne a o toma na e Penti a Afereka ane Krista yelnyɔgere meŋ paale .[1]

Nyɔvore Piiluu Ane Toma

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Dɔgebo zie la Ankober, na be Shewa Province, ko eriŋ e Amhara☃☃ dɔgereba Feleketch Yamatawork ane Tekle Mamo, Afewerk baabu zie la Italian toma tommo a zɔɔre gbɛre boyi saŋa . A da tuuro a zɔɔre a 1947, Afewerk teɛroŋ da la ka o da leɛ mɛ an Ethiopia ka ba da voote o ka o da gaa England a te zanne mining engineering. O na da naŋ gaa, Afewerk, ne o sakubitaaba naŋ da gɛrɛ ka ba da te zanne a zannoo, da taa mannewulluu yi Emperor Haile Selassie. Afewerk le boɔloo wulee ka "ka fo taa nimizeeloŋ ne a toma, ky ka fōō leɛ wa a paaloŋ ta wa yeli ko te yi bɛrɛ ane wogiri na o naŋ nyɛ a Europe,bee sobi yɛloŋ sere ba na taa, kyɛ mɔ ka taa gɔɔloŋ ane yɛŋ a tōɔ wa leɛre a Ethiopia".[2]

Afewerk biiluŋ saŋa o da wulee o gɔɔloŋ kyaare yiele ŋmeɛbo, a da maŋ maala enfuomo dankyime zuŋ a teŋԑ poɔ. O na da be Leighton Park Sakuuri, na da e gɔbena sakuuri a England, o karema kaŋa da daanoo la kyaare a o yiele ŋmɛ gɔɔloŋ. A lɛ zuiŋ, Afewerk da leɛre la yi a engineering zannoo a Central School of Arts ane Crafts na be London. O pāā da gaa la Slade School of Art be ka o da zanne paintin, sculpture ane architecture.

O leԑ gaabo a Ethiopia o na da baare a univeniti, Afewerk naa baŋ saŋɛɛ la ministerial toma, kyɛ o da barɛɛ la kyɛ da gaa a Ethiopia ka o te zanne yɛŋ a o meŋɛ teŋɛ ane sāākommo, na da taa saamo a o paintiri poɔ. A 1954, o da taa la a o e-wuluu a Addis Ababa, na be Municipality Hall,[2] na da ko o a vuo ka o da yɔ gaa a Europe yuomo ayi be ka o da zanne lԑnԑԑ ba na maŋ maale tokori kyaane. O meŋ da la zanne la zanno mine a Ethiopian illustrated manuscripts na be British Library, a Bibliothèque Nationale na be Paris ane a Vatican Library.

A Ethiopia poɔ, Afewerk da yuoe studio na be a National Library of Ethiopia. A o nimitɔɔre gaabo da soŋ la a government commissions kyaare murals ane mosaics a St George's Cathedral, Addis Ababa/Ethiopia ane a o bommaale gyamaa da taa la toma a national stamps. O meŋ da piilee ka o maale a sculptures of famous Ethiopians, kyɛ a na wuli ka a monumental statue of Ras Makonnen na be Harrar da baarɛɛ. Gbɛɛ yaga, a 1958 o da maalɛɛ Total Liberation of Africa, na e stained glass a be a Africa Hall ko a United Nations Economic Commission kyaare a Africa in Addis Ababa. A tokori ata da pigee 150 square meters, na da wuli dakore yele kyaare a Africa's yelkore, pampana woore, ane teɛre sonne kyaare dasaŋa Africa's.

A 1961, Afewerk da taa la kpaare kpoŋ kaŋa kyaare Addis Ababa, na wanne a o paintin Maskal Flower na da taa wuluu ko a international exhibitions na be Russia, a United States ane Senegal. Yɔɔbo duoroŋ da soŋɛɛ Afewerk ka o da yɔ a Africa. Ane neŋgyamaa a Africa naŋ na lanna ne a colonialism, Afewerk da taa baroo ne black emancipation a da di wahala kyaare independence. ŋaa da saa la a o paintin a wagere na poɔ, ne yelzu teseŋ Backbones of African Civilization ane African Unity.

A 1964, ona da e a laureate dɛndɛŋ̍ soba ko a Haile Selassie I Prize kyaare Fine Arts. Yi ne a o toŋkpeɛne, Afewerk da nyɛ la boɔloo kyaare a exhibition na be Moscow yi a be ka o da gaa Soviet Union a da tge kanne. A American gɔbena da iri la o noɔre ne boɔloo kyaare a one man exhibitions na be Washington, D.C., ane New York ane a karema mine yɔɔbo a American universities. Additional international exhibitions na be a Senegal, Turkey, Zaire, a United Arab Republic, Bulgaria, Munich, Kenya ane Algeria.

Yi yelyaga a 1970s, Afewerk da paalԑԑ ka ba maala murals ane mosaics korɔ a public ane a puoruu yie na zaa na peԑle a Ethiopia, te paale a mural Last Judgement na be Adigrat Cathedral a Adigrat, Tigray. A 1977, o paintin Unity Triptych la da di a gold medalna be a Algiers International Tigiri.

Afewerk Tekle Villa Alpha no. 2, Awassa Ethiopia

A 1980s piiluu saŋa te da nyԑ la wuluu na be a Moscow ane wuluu na be Bonn. A 1981,o paintin Self-portrait da la a tondɛndԑŋ soba na e a African yielyiele na da kpԑ a permanent collection a Uffizi Gallery, Florence, Italy.

A 1997, o da wulee a Biennale na kyaare a Aquitaine, France, a da e a wederɛ kyɔɔtaa-dire a teŋgbulli zaa kyakya. O meŋ da nyɛ la iruuŋ kyaaare a Laureate na be a Biennale na da vɛŋ ka o da e mɛmba kyaare a French International Academy of Arts.

Afewerk Tekle e la mԑmba a Russian Academy of Arts, azuiŋ o da e la a dɛndɛŋ African mɛmba a 1983. O kpeɛrɛ la Addis Ababa kyԑ meŋ la taa yiri kaŋa na be a Hawassa a Sidama Region naŋ peɛle Lake Hawassa.

Kũũ Yeltare

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]

Afewerk Tekle da kpie a 10 April 2012 yi puɔ baaloŋ natere na da vɛŋ ka o da gaŋ someŋɛ asibiti na be Addis Ababa ka ba da uu o a yare naŋ be a Holy Trinity Cathedral a Addis Ababa. Afewerk's negyamaa a tendaa zaa poɔ da wa la a o kuori, ane a national committee-arranged funeral.

Toŋkaare mine

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  • Ras Mekonnen Monument
  • Altar cross (1959) at Royal Chapel in the Tower of London, England
  • Murals and paintings at St George's Cathedral (Addis Ababa)
  • Maskal Flower (1961)
  • Total Liberation of Africa (1961) in Africa Hall, Addis Ababa
  • The Last Judgment (1970) mural in Adigrat Cathedral, Tigray
  • The victory of Ethiopia (1979) at the Hero Centre in Debre Zeyit
  • The Chalice and the Cross in the Life of the African People (1997) zannoo naŋ kyaare stained glass na kpɛ a Biennale of Aquitaine

ziiri mine sommo

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  • Pankhurst, Richard and Rita Pankhurst. In memoriam Afäwärq Täkle (1932–2012). Aethiopica 15 (2012), 247–253.
  • Tadias online article
  • Afewerk Tekle website Archived showing his work, home, and studio at Villa Alpha
  • Harlequin-mondial, French dealer handling Tekle's work
  • Obituary by Richard and Rita Pankhurst, published in Aethiopica 15, 2012.

Sommo Yizie

[maaleŋ | Maale eŋ yizie]
  1. http://www.theafricareport.com/index.php/20120413501809162/society-and-culture/ethiopia-mourns-death-of-maitre-artiste-world-laureate-afewerk-tekle-501809162.html
  2. 1 2 http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780195382075.001.0001/acref-9780195382075-e-0072?rskey=tT9iJU&result=69