Aboakyer
| Continent | Africa |
|---|---|
| Paaloŋ | Ghana |
| Located in the administrative territorial entity | Central Region |
| Bezie | Winneba, Central Region |
A Aboakyer tigiri e la walaa naŋkpaanti tigiri naŋ taa dibu ko a noba naŋ be a Winneba naŋ paale a Central Region ko Ghana.[1]
Leɛkaabo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]A yuori Aboakyer leɛre la eŋ a e "hunting for game or animal" a Fante kɔkɔre yeluu naŋ ko a Central Region. A tigiri ananso la ka ba tere bareka puoraa ko a Simpafo (saakonnoŋ yuori ko a noba naŋ be Winneba). A noba naŋ yi a north-eastern African teŋɛ a gaa a Timbuktu naŋ be a ancient Western Sudan Empire a gaa a ba meŋɛ paaloŋ naŋ be central coast a Ghana poɔ. [2]A sori tuubu yi a north-east te gaa a western paaloŋ naŋ be a Africa da taa la wrederoŋ ko noba bayi. A noba sagede la ka ŋmene, be a ŋmene sorebo naŋ da yi, ka ba leɛre a bagre maaloo, ka ba da sereŋ taa sagedeebo ka ba naŋ koɔre ba naaloŋ, ba koŋ baŋ la nyɛ o. A ŋmene paa da sore la wɛ-nyaaane ka ba nyɔge o bonimiri a wa neŋ a teebo pare.[3] A deteroo baaroo saŋa, a ananso la ka ba da ko o a maale neŋ a teebo. A ananso la ka ba da de maale neŋ bagere.
Enfuomo
[maaleŋ | Maale eŋ yizie]- Laŋgbuli kaŋa nyɔge la a deer ka ba di ne a Aboakyer tigiri a Ghana poɔ.
- Dɔbɔ laŋgbuli kaŋa naŋ yiele kyɛ seɛrɛ a Aboakyer tigre diibu saŋa a Ghana poɔ.
- Laŋgbuli kaŋa nyɔge la a deer na ba naŋ na di ne a Aboakyer tigiri a Ghana poɔ.
- Dɔɔ kaŋa naŋ de a schnapps ka o tu ne a saakonnoŋ yeltuuri a Aboakyer tigiri a Ghana poɔ.
- Nengyamaa naŋ lantaa a dire a Aboakyer tigiri Ghana poɔ.